Kinh tế tư nhân đóng góp 50% GDP nhưng thiếu tập đoàn lớn đủ sức dẫn dắt

Tại Hội thảo “40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế” vào chiều 13/4 do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức, Tổng Biên tập Tạp chí Nhà đầu tư Phạm Đức Sơn, nhấn mạnh: sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu đã vươn lên trở thành một trong những điểm sáng phát triển trên thế giới, tốc độ tăng trưởng cao và ổn định, đời sống người dân không ngừng được cải thiện.

Định hướng phát triển trong giai đoạn tới tiếp tục được khẳng định rõ trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, với quan điểm nhất quán: kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong ổn định vĩ mô, định hướng chiến lược; kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Cùng với đó là yêu cầu tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo đảm quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh, khuyến khích doanh nghiệp lớn mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, sau gần 40 năm đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân đã có bước phát triển mạnh mẽ, từ chỗ chưa có địa vị pháp lý rõ ràng đến nay trở thành một trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

Hiện cả nước có hơn một triệu doanh nghiệp hoạt động chính thức và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể. Khu vực tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP và tạo ra phần lớn việc làm. Một số tập đoàn lớn đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và vươn ra khu vực, thế giới.

Tuy nhiên, theo ông Đậu Anh Tuấn, khu vực này vẫn tồn tại nhiều nghịch lý: doanh nghiệp đông nhưng chưa mạnh, năng động nhưng thiếu chiều sâu, đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu còn khiêm tốn. Cơ cấu ngành nghề chưa hợp lý khi phần lớn doanh thu của nhóm doanh nghiệp lớn tập trung vào tài chính và bất động sản, trong khi công nghiệp chế biến, chế tạo còn chiếm tỷ trọng thấp.

Đáng chú ý, gần 97% doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần lớn có quy mô dưới 10 lao động. Quy mô nhỏ khiến khả năng đầu tư vào công nghệ, nghiên cứu và phát triển (R&D) bị hạn chế. Năng suất lao động của khu vực ngoài nhà nước vẫn thấp hơn nhiều so với khu vực nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình gia đình, thiếu minh bạch và quản trị chuyên nghiệp.

Để khu vực tư nhân thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt, ông Tuấn cho rằng, cần chuyển dịch mạnh từ bất động sản và tài chính sang sản xuất và công nghệ.

Đồng thời, cần đẩy mạnh đầu tư cho R&D, xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ, phát triển thị trường vốn theo chiều sâu, nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy chiến lược quốc tế hóa.

Ngoài ra, việc bảo đảm an toàn thể chế, bảo vệ quyền tài sản, hạn chế hình sự hóa các quan hệ kinh tế, cũng như giảm phụ thuộc vào khu vực FDI là những yếu tố quan trọng để tạo nền tảng phát triển bền vững.

Theo Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển, khi môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và ổn định hơn, các tập đoàn kinh tế Việt Nam sẽ có đủ điều kiện để bứt phá, đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế.

Ông cũng nhấn mạnh, việc xây dựng các tập đoàn kinh tế dân tộc không chỉ nhằm mục tiêu tăng trưởng mà còn là yếu tố quyết định nâng cao vị thế quốc gia. Những “con sếu đầu đàn” nếu được tạo điều kiện phát triển đúng hướng sẽ góp phần gia tăng nội lực và đưa thương hiệu Việt Nam vươn xa trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Vũ Quang