Thảo luận tại tổ 6 (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai, Thái Nguyên): Thiết kế chính sách chặt chẽ, tránh bị lợi dụng, bảo đảm công bằng chung
Thảo luận tại Tổ 6 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đồng Nai, Thái Nguyên) sáng 10/4, các đại biểu Quốc hội tán thành với việc bổ sung các quy định mang tính nhân văn đối với cán bộ công tác ở nước ngoài. Tuy nhiên, đề nghị cần thiết kế chính sách chặt chẽ, tránh bị lợi dụng, trục lợi, đồng thời bảo đảm tương quan hợp lý với cán bộ công tác tại các địa bàn khó khăn trong nước như miền núi, hải đảo, bảo đảm công bằng chung.
Bảo đảm quyền lợi cán bộ ngoại giao và giữ mức chi ngân sách hợp lý
Thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước ngoài, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Vũ Hải Hà - ĐBQH tỉnh Đồng Nai, nhất trí với sự cần thiết, mục đích và quan điểm sửa đổi, bổ sung Luật nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài, bảo đảm hoạt động ngày càng hiệu quả, thực sự là cầu nối thúc đẩy các hoạt động đối ngoại.
Theo đại biểu, bên cạnh ngoại giao chính trị, cần đẩy mạnh hơn nữa ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa và cả ngoại giao công nghệ - những lĩnh vực đang ngày càng trở nên đa dạng, thiết thực. Việc mở rộng, bổ sung chức năng, nhiệm vụ để phù hợp với bối cảnh mới và các quy định pháp luật hiện hành cũng như các nghị quyết chiến lược đã giao thêm nhiệm vụ cho ngành ngoại giao, là rất cần thiết.
Đồng thời, việc tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động hơn cho Bộ trưởng Bộ Ngoại giao trong một số nhiệm vụ cụ thể cũng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả triển khai.
Tuy nhiên, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Vũ Hải Hà cũng nhấn mạnh, cần đặc biệt quan tâm nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan đại diện ở nước ngoài, cũng như tiếp tục đánh giá để bảo đảm đây thực sự là "lực lượng tinh nhuệ".
Theo đại biểu, trong điều kiện kinh phí cho hoạt động đối ngoại lớn, việc tổ chức bộ máy, cơ cấu nhân sự cần được tính toán hợp lý, nhất là giữa việc cử cán bộ từ trong nước và sử dụng lao động tại chỗ.
Phó Chủ nhiệm Thường trực Uỷ ban Vũ Hải Hà nêu rõ, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, chỉ những vị trí thiết yếu mới bố trí cán bộ ngoại giao từ trong nước, còn các vị trí hậu cần, kỹ thuật có thể sử dụng lao động sở tại để tiết kiệm chi phí. Thực tế, chủ trương này đã được triển khai nhưng chưa thật sự quyết liệt, dẫn đến chi phí còn cao.
Về chế độ, chính sách với cơ quan đại diện ở nước ngoài, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Vũ Hải Hà đồng tình với việc bổ sung các quy định mang tính nhân văn đối với cán bộ công tác ở nước ngoài, như hỗ trợ khám, chữa bệnh trong trường hợp khẩn cấp, bảo đảm điều kiện học tập, đi lại cho con chưa thành niên. Tuy nhiên, cần thiết kế chính sách chặt chẽ, tránh bị lợi dụng, trục lợi, đồng thời bảo đảm tương quan hợp lý với cán bộ công tác tại các địa bàn khó khăn trong nước, như miền núi, hải đảo, để bảo đảm công bằng chung.
Một vấn đề nữa cần tiếp tục rà soát là chế độ tiền lương và sinh hoạt phí đối với cán bộ cơ quan đại diện. Hiện nay, cán bộ vừa hưởng sinh hoạt phí ở nước ngoài, vừa có một phần lương trong nước. Đại biểu Vũ Hải Hà đề nghị cần đánh giá kỹ lưỡng để xây dựng chính sách phù hợp, vừa bảo đảm quyền lợi cán bộ, vừa giữ mức chi ngân sách hợp lý.
Nhất trí với việc cần có cơ chế, chính sách đặc thù trong đầu tư xây dựng trụ sở cơ quan đại diện ở nước ngoài, Phó Chủ nhiệm Thường trực Uỷ ban Vũ Hải Hà nêu rõ, thực tiễn cho thấy, quá trình thực hiện phải tuân thủ đồng thời quy định trong nước và pháp luật nước sở tại, trong khi cơ hội mua được trụ sở phù hợp, giá hợp lý thường không kéo dài. Nếu thủ tục trong nước chậm sẽ dễ bỏ lỡ cơ hội, gây lãng phí.
Thực tế, chi phí thuê trụ sở tại nhiều nơi chỉ sau vài năm đã tương đương chi phí mua mới. Vì vậy, cần có quy định linh hoạt, đặc thù để kịp thời nắm bắt cơ hội, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
Từ những phân tích trên, đại biểu Vũ Hải Hà cho rằng, việc sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù đối với hệ thống cơ quan đại diện là hết sức cần thiết, qua đó xây dựng một hệ thống cơ quan đại diện phù hợp với vị thế của đất nước trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới.
Cần thiết kế chính sách thận trọng
Thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, ĐBQH Trương Thị Diệu Thúy (Đồng Nai) nêu hai nhóm ý kiến liên quan đến các quy định về cơ chế phối hợp chính sách đặc thù.
Theo đại biểu, việc thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng đòi hỏi phải có cơ chế đặc thù phù hợp để triển khai hiệu quả, nhưng cũng cần bảo đảm tính hài hòa, hợp lý của các cơ chế này.
Thực tế, Điều 18 của dự thảo Nghị quyết quy định mức phụ cấp tăng thêm tối đa đến 300% đối với công chức cơ quan đại diện pháp lý và 100% đối với các đối tượng khác - đây là mức rất cao so với các cơ chế đặc thù đã được ban hành gần đây. Trong khi đó, Điều 19 dự thảo Nghị quyết tiếp tục cho phép Chính phủ quy định cơ chế khác với luật, nghị quyết của Quốc hội, đặt ra vấn đề liệu các chính sách này có thể còn cao hơn mức đã quy định hay không?
Từ đó, đại biểu đề nghị cần có đánh giá, giải trình rõ hơn để bảo đảm cơ chế đặc thù vừa đáp ứng yêu cầu thu hút, vừa bảo đảm sự hài hòa, hợp lý, đúng với tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đại biểu cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh ngân sách năm 2026 còn nhiều khó khăn, báo cáo thẩm tra đã đề nghị không ban hành chính sách mới về chi nếu không bảo đảm nguồn thu, do đó việc thiết kế chính sách cần đặc biệt thận trọng.
Liên quan đến cơ chế báo cáo Quốc hội tại các kỳ họp gần nhất, đại biểu Trương Thị Diệu Thuý bày tỏ đồng tình và đề nghị cần có cách thức tổ chức thực hiện hiệu quả hơn.
Theo đó, Chính phủ nên giao một đầu mối tổng hợp, định kỳ báo cáo chung về việc thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù thay vì báo cáo rải rác ở nhiều nghị quyết khác nhau. “Việc này sẽ giúp Quốc hội và đại biểu Quốc hội thuận lợi hơn trong theo dõi, giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện, đồng thời tiếp nhận, phản ánh ý kiến của cử tri và Nhân dân”, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy nhấn mạnh.
Một số đại biểu Quốc hội cũng tán thành với những đề xuất chế độ, chính sách đặc thù, vượt trội đối với đội ngũ làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế để thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực có tính chuyên môn sâu, áp lực lớn và rủi ro pháp lý cao.
Tuy nhiên, đề nghị cần đánh giá kỹ về tính hợp lý và khả năng cân đối ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm tương quan với các lĩnh vực đặc thù khác trong khu vực công để tránh phát sinh so sánh, bất cập trong chính sách tiền lương.
Về quy định tại khoản 3, Điều 20, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy băn khoăn về phạm vi áp dụng khi mở rộng đối tượng sang doanh nghiệp nhà nước.
Theo đại biểu, quy định này có thể dẫn đến cách hiểu mở rộng phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết so với Điều 1, đồng thời chưa bảo đảm tính thống nhất với Điều 17 của dự thảo.
Cụ thể, Điều 17 chỉ đề cập đến tổ chức được cơ quan nhà nước ủy quyền, trong khi Điều 20 lại bao gồm cả doanh nghiệp nhà nước, dẫn đến khó xác định đối tượng áp dụng và chính sách tương ứng.
Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại khoản 3, Điều 20 nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, đồng bộ và thống nhất của hệ thống chính sách trong dự thảo Nghị quyết.