Israel tìm kiếm điều gì?
Trong khi Mỹ và Iran tìm cách củng cố lệnh ngừng bắn và tiến tới thoả thuận hoà bình trong cuộc đàm phán đang diễn ra tại Islamabad, Israel âm thầm chuẩn bị cho một cuộc "chiến tranh trường kỳ" trên khắp biên giới nước này.
Chuẩn bị cho một “cuộc chiến trường kỳ”
Việc Israel thiết lập “vùng đệm” ở Gaza, Syria và nay là Lebanon phản ánh sự thay đổi chiến lược sau các cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023, đặt đất nước vào trạng thái bán thường trực của chiến tranh, 6 quan chức quân đội và quốc phòng Israel nói với Reuters.
Cách tiếp cận này cũng thừa nhận một thực tế, đó là sau hai năm rưỡi xung đột, giới lãnh đạo Hồi giáo Iran, Hezbollah ở Lebanon, Hamas tại Gaza và các lực lượng dân quân trong khu vực không thể bị loại bỏ hoàn toàn. Vì vậy, "họ chấp nhận bước vào cuộc chiến trường kỳ chống lại những đối thủ cần răn đe”, Nathan Brown thuộc Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế nhận định.
Đó cũng là lý do mà bất chấp việc Mỹ và Iran hôm 8/4 đã đồng ý tạm dừng giao tranh để đàm phán chấm dứt cuộc chiến bùng nổ ngày 28/2, Israel vẫn không dừng chiến dịch chống Hezbollah ở Lenanon.
Lập "vùng đệm” trong lãnh thổ Gaza, Syria, Lebanon
Trong cuộc họp với các quan chức quân sự cấp cao ngày 31/3, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz khẳng định rằng, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) có kế hoạch thiết lập một khu vực an ninh mới ở miền nam Lebanon, đồng thời nhấn mạnh “toàn bộ nhà cửa tại các ngôi làng Lebanon gần biên giới sẽ bị phá hủy” nhằm “loại bỏ triệt để các mối đe dọa dọc khu vực biên giới”, theo Times of Israel.
“Sau khi chiến dịch kết thúc, IDF sẽ thiết lập một vùng đệm an ninh bên trong lãnh thổ Lebanon và duy trì quyền kiểm soát an ninh trên toàn bộ khu vực cho đến sông Litani,” Bộ trưởng Katz phát biểu.
Ông cũng cho biết Israel sẽ không cho phép “hơn 600.000 cư dân miền nam Lebanon” quay trở lại các khu vực phía nam sông Litani “cho đến khi bảo đảm được an toàn và an ninh cho cư dân miền bắc Israel”.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Israel, kế hoạch trên nhằm thể hiện quyết tâm tách Lebanon khỏi ảnh hưởng của Iran, tước bỏ khả năng đe dọa của Hezbollah, đồng thời cho biết Israel sẽ tìm cách “thay đổi cục diện tại Lebanon” thông qua việc duy trì sự hiện diện an ninh lâu dài của IDF.
Trước đó, trong buổi họp báo hôm 23/3, Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich cũng đề xuất sông Litani nên trở thành biên giới mới của Israel với Lebanon.
Việc sử dụng vùng đệm đại diện cho học thuyết an ninh mới rằng “các cộng đồng biên giới không thể được bảo vệ từ đường biên giới”, theo Assaf Orion, cựu chuẩn tướng Israel và nguyên lãnh đạo chiến lược quân sự. “Israel không còn chờ cuộc tấn công xảy ra nữa. Họ thấy mối đe dọa hình thành và tấn công phủ đầu", ông nói.
Khi vùng đệm ở Lebanon được thiết lập, Israel sẽ kiểm soát hoặc chiếm đóng lãnh thổ ở Lenanon, Syria, Bờ Tây và Dải Gaza, nơi nước này vẫn kiểm soát hơn một nửa lãnh thổ sau lệnh ngừng bắn tháng 10 với Hamas.
Theo thỏa thuận ngừng bắn, Israel phải rút khỏi toàn bộ Gaza khi Hamas giải giáp, nhưng khả năng điều đó xảy ra trong thời gian gần là rất thấp.
“Ở Gaza vùng đệm là hơn một nửa lãnh thổ. Ở Syria, từ đỉnh núi Hermon tới sông Yarmuch. Ở Lenanon sẽ có một vùng đệm rộng lớn ngăn chặn mối đe dọa xâm nhập và giữ hỏa lực chống tăng cách xa cộng đồng của chúng tôi".
Người Israel hoài nghi về hòa bình lâu dài
Ưu tiên chiến lược vùng đệm của lãnh đạo Israel diễn ra sau nhiều thập kỷ thất bại trong nỗ lực đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài với người Palestine, Lenanon và Syria.
Công chúng Israel hoài nghi sâu sắc về các thỏa thuận hòa bình với người Palestine. Khảo sát năm 2025 của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy, chỉ 21% người Israel tin rằng Israel và một nhà nước Palestine tương lai có thể cùng tồn tại hòa bình.
Còn theo khảo sát của Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia ở Tel Aviv, chỉ 26% người Israel tin rằng lệnh ngừng bắn tháng 10 tại Gaza sẽ mang lại nhiều năm yên bình. Phần lớn dự đoán giao tranh sẽ nhanh chóng tái diễn.
Ofer Shelah, Giám đốc chương trình nghiên cứu tại viện này nói rằng, trong bối cảnh không có thỏa thuận hòa bình với Lebanon, vùng đệm phía bắc sẽ giúp ngăn chặn nguy cơ tấn công hoặc xâm nhập của Hezbollah.
Tuy nhiên ông cảnh báo số lượng nhân lực cần thiết để tuần tra các mặt trận ở Lebanon, Gaza, Syria và Bờ Tây cuối cùng sẽ gây sức ép lớn lên lực lượng quân đội.
“Cuối cùng chúng tôi sẽ tốt hơn nếu quay về đường biên giới quốc tế và duy trì phòng thủ cơ động vượt biên giới, thay vì đặt các tiền đồn ở đó”, ông nói.