ĐBQH Trần Thị Nhị Hà (Hà Nội)Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực điều hành trong lĩnh vực y tế

Minh bạch hóa đầu tư y tế, nâng cao hiệu quả giám sát

Phát biểu thảo luận tại Tổ 1 (Hà Nội) về phát triển kinh tế - xã hội, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà cơ bản thống nhất với nhiều nội dung trong Báo cáo số 153/BC-CP của Chính phủ. Theo đại biểu, báo cáo cho thấy bức tranh chung là tích cực: năm 2025 nước ta hoàn thành 15/15 chỉ tiêu chủ yếu; GDP tăng 8,02%; lạm phát bình quân 3,31%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930 tỷ USD; GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD; thu ngân sách nhà nước đạt 2,65 triệu tỷ đồng. Bước sang năm 2026, mặc dù bối cảnh quốc tế phức tạp, quý I vẫn giữ được đà tăng trưởng với GDP tăng 7,83%, CPI bình quân tăng khoảng 3,51%, thu ngân sách 3 tháng đạt 829,4 nghìn tỷ đồng, xuất nhập khẩu đạt 249,5 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt 15,2 tỷ USD.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng ghi nhận nỗ lực điều hành rất lớn của Chính phủ. Chỉ trong 3 tháng đầu năm, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành khối lượng rất lớn văn bản chỉ đạo, điều hành; tiếp tục tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thúc đẩy đầu tư hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và an sinh xã hội.

Góp ý một số nội dung về lĩnh vực y tế, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà cho rằng, báo cáo đã xác định đúng định hướng và phản ánh được vai trò quan trọng của ngành, tuy nhiên, phần trình bày vẫn chưa tương xứng với tầm vóc và ý nghĩa của lĩnh vực này. Hiện báo cáo mới dừng ở việc ghi nhận công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân được tăng cường; dịch bệnh truyền nhiễm cơ bản được kiểm soát; an toàn thực phẩm được chú trọng; chuyển đổi số trong khám chữa bệnh và quản trị dữ liệu y tế được đẩy mạnh... Chú thích của báo cáo cũng cho biết 100% cơ sở khám, chữa bệnh đã sử dụng căn cước công dân gắn chip, 34,3 triệu sổ sức khỏe điện tử đã được tạo lập và 1.192 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử.

"Đây là kết quả tích cực, tuy nhiên báo cáo chưa cụ thể, đó là đầu tư cho y tế năm 2025 và đầu năm 2026 là bao nhiêu? Có bao nhiêu dự án y tế được khởi công, khánh thành hoặc đưa vào sử dụng? Bao nhiêu nguồn lực ngân sách đã thực sự được bố trí cho việc triển khai các chủ trương lớn của Đảng trong lĩnh vực y tế? Đây là một khoảng trống thông tin cần sớm bổ sung", ĐBQH Trần Thị Nhị Hà đặt câu hỏi.

Theo đại biểu, thực tế ngoài báo cáo, chúng ta đã có một số công trình y tế lớn được triển khai hoặc hoàn thành như Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 được khánh thành tháng 12/2025, mỗi bệnh viện quy mô 1.000 giường; Bệnh viện Phụ sản Trung ương cơ sở 2 được khánh thành tháng 8/2025; cuối tháng 12/2025 khởi công dự án Trung tâm Y tế Bảo Lạc, Cao Bằng.

Tuy nhiên, đại biểu đánh giá đó mới chỉ là những ví dụ đơn lẻ. Điều Quốc hội cần là một phụ lục tổng hợp chính thức, đầy đủ và cập nhật, phản ánh toàn diện danh mục đầu tư y tế, thay vì chỉ nêu một số sự kiện tiêu biểu. Đặc biệt, cần có phụ lục riêng về các dự án y tế dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026–2030, nhằm bảo đảm tính minh bạch và phục vụ hiệu quả công tác hoạch định, giám sát.

Không để xảy ra "trống tầng" quản lý trong lĩnh vực y tế

Từ những dẫn chứng nêu trên, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà góp ý vào một số vấn đề trọng tâm sau. Thứ nhất, về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tác động đối với ngành y tế, đại biểu cho rằng chủ trương sắp xếp lại bộ máy là đúng, cần thiết. Nhưng với y tế, điều quan trọng nhất là không được để xảy ra “trống tầng” quản lý và “đứt mạch” cung ứng dịch vụ. Theo quy định hiện hành, trạm y tế xã, phường sẽ trực thuộc UBND cấp xã quản lý;

Với chức năng nhiệm vụ và khối lượng công việc rất nhiều của các trạm y tế như phòng chống dịch, tiêm chủng, quản lý bệnh không lây nhiễm, sức khỏe học đường, an toàn thực phẩm, chuyển tuyến, cấp cứu ngoại viện, thuốc và vật tư cho tuyến xã... Vấn đề này Bộ Y tế cũng đã nhìn nhận đúng rủi ro khi yêu cầu khẩn trương đưa 1.000 bác sĩ về tuyến cơ sở và nhấn mạnh phải bảo đảm dịch vụ y tế cơ sở không bị gián đoạn trong bối cảnh không tổ chức cấp huyện.

"Tôi đề nghị Chính phủ có báo cáo về phương án điều phối chuyên môn và cơ chế giám sát vận hành y tế trong mô hình 2 cấp", ĐBQH Trần Thị Nhị Hà nêu rõ.

Thứ hai, về khám sức khỏe định kỳ toàn dân từ năm 2026, đại biểu thấy đây là một chủ trương rất đúng, rất nhân văn, rất trúng với yêu cầu chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh. Nghị quyết 72 đặt ra mục tiêu rất rõ, đó là từ năm 2026 người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần; được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý theo vòng đời; đến năm 2030 miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình; đồng thời 100% trạm y tế cấp xã được đầu tư về cơ sở vật chất, thiết bị và nhân lực theo chức năng, nhiệm vụ.

Theo đại biểu, đây là tư duy rất tiến bộ bởi hiện nay việc tổ chức khám sức khoẻ cho người dân cũng đã được một số địa phương triển khai, tuy nhiên vẫn còn nhiều điểm bất cập trong phần tổ chức thực hiện. ĐBQH Trần Thị Nhị Hà cho rằng, cách làm phù hợp là phải đi theo lộ trình rõ ràng. Trước hết cần ưu tiên các nhóm nguy cơ cao và nhóm yếu thế như người cao tuổi, người nghèo, người có bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai, trẻ em và người dân ở vùng sâu, vùng xa. Thứ hai là phải quy định gói khám cơ bản thống nhất trên toàn quốc nhưng có phần mở rộng theo nhóm tuổi và nhóm nguy cơ. Thứ ba là phải xác định rõ sau khám thì ai quản lý tiếp, ai nhắc tái khám, ai theo dõi ca bất thường.

"Nếu chỉ dừng ở việc “mỗi năm khám một lần rồi thôi” thì chính sách sẽ rất tốn kém nhưng hiệu quả thấp. Điều cần hướng tới là quản lý sức khỏe liên tục, phát hiện sớm, theo dõi sớm, can thiệp sớm và chuyển tuyến hợp lý. Đó mới là bản chất của chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện đại", ĐBQH Trần Thị Nhị Hà phân tích.

Cần xây dựng hệ thống giám sát quảng cáo y tế trên nền tảng số

Riêng đối với vấn đề nhân lực ngành y tế, đại biểu cho biết, năm 2025, ngành y tế đạt và vượt cả 3/3 chỉ tiêu Quốc hội giao như 15 bác sĩ/1 vạn dân, 34,5 giường bệnh/1 vạn dân, tỷ lệ tham gia BHYT đạt 95,15%... Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 có hiệu lực từ 1/1/2024 cũng đã tạo khung pháp lý mới; Luật BHYT sửa đổi 2024 tăng tỷ lệ chi cho khám chữa bệnh lên 92%; Luật Dân số 2025 lần đầu tiên tiếp cận quyền sinh sản thay vì kế hoạch hóa gia đình... ĐBQH Trần Thị Nhị Hà đánh giá đây là những con số rất tích cực, tuy nhiên Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đã chỉ rõ những hạn chế bất cập trong quản lý khám, chữa bệnh tư nhân gây bức xúc. Điển hình như trong giai đoạn 2021-2022, 9.680 nhân viên y tế nghỉ việc, riêng TP. Hồ Chí Minh năm 2024 còn 642 người nghỉ, trong đó 286 bác sĩ; tỷ lệ điều dưỡng/bác sĩ tại cơ sở công lập mới đạt 1,86, chưa đạt chuẩn 2,5. Đồng thời, bài toán về nhân lực y tế tại tuyến y tế cơ sở vẫn còn rất nhiều khó khăn nên rất cần Chính phủ có những giải pháp căn cơ để bảo đảm người dân được chăm sóc sức khỏe thật sự hiệu quả ngay từ các trạm y tế xã phường.

Đặc biệt, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà rất quan tâm đến vấn đề già hóa dân số bởi đây là thách thức lớn mà báo cáo chưa phản ánh đầy đủ. Theo đó, tỷ suất sinh của Việt Nam năm 2024 giảm xuống 1,91 – thấp nhất lịch sử, dưới mức sinh thay thế 2,1. Người từ 60 tuổi trở lên đã chiếm khoảng 12,8% dân số, dự báo đến 2036 đạt 20%.

Theo đại biểu, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo Việt Nam đang ở giai đoạn cuối của thời kỳ “dân số vàng”, do vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 các chỉ tiêu cụ thể về y tế gắn với già hóa dân số như: Số bệnh viện lão khoa, tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ, nguồn lực đào tạo nhân lực chăm sóc người cao tuổi, các mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi phù hợp với thực tiễn.

Về công tác quản lý khám chữa bệnh tư nhân và an toàn thực phẩm, đại biểu cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã nêu rõ những bất cập trong quản lý khám, chữa bệnh tư nhân và thực phẩm giả, kém chất lượng gây bức xúc; phòng khám trá hình, quảng cáo thực phẩm chức năng sai lệch trên mạng xã hội... Bộ Y tế đã thành lập 15 tổ kiểm tra, nhưng đội ngũ quản lý hành nghề y dược tại địa phương còn rất mỏng.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh đã có quy định về chất lượng của các cơ sở khám chữa bệnh... tuy nhiên các cấp có thẩm quyền chưa ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể cho nội dung này.

"Đề nghị Chính phủ đẩy nhanh tiến độ ban hành văn bản hướng dẫn Luật Khám, chữa bệnh và có hướng dẫn xây dựng hệ thống giám sát quảng cáo y tế trên nền tảng số", ĐBQH Trần Thị Nhị Hà kiến nghị.

Phi Long