Thông tin phải được coi là dữ liệu, nguồn tài nguyên trong quản lý và phát triển
Sáng 9/4, thảo luận tại tổ 14 gồm (Đoàn ĐBQH các tỉnh Quảng Ninh, Đồng Tháp) về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), các ĐBQH cho rằng, thông tin phải được coi là nguồn dữ liệu, tài nguyên trong quản lý và phát triển. Theo đó, các ý kiến nhấn mạnh việc phân loại thông tin cần bảo đảm công khai, cân bằng quyền tiếp cận của người dân với bảo vệ bí mật nhà nước.
Rà soát, làm rõ trách nhiệm cơ quan và quyền tiếp cận thông tin
Góp ý vào dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), ĐBQH Huỳnh Văn Ngon (Đồng Tháp) đánh giá cao nỗ lực xây dựng dự thảo Luật này, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đại biểu cho rằng, dự thảo Luật hiện có kết cấu hợp lý, bảo đảm các quy định về tiếp cận thông tin, đồng thời bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh quốc gia, trật tự xã hội, sức khỏe cộng đồng và quyền lợi cá nhân.
Tuy nhiên, qua nghiên cứu một số quy định cụ thể, đại biểu Huỳnh Văn Ngon cho rằng, Ban soạn thảo cần tiếp tục rà soát, các quy định cần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, đồng thời ngăn chặn những hành vi sử dụng thông tin gây phương hại đến lợi ích quốc gia, trật tự xã hội hoặc quyền lợi của cá nhân khác.
Đại biểu cũng lưu ý tầm quan trọng của việc phân loại thông tin, nhằm bảo đảm dự thảo Luật thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành.
Để dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) hoàn thiện hơn, đại biểu đề xuất bổ sung theo hướng: quy định rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương trong quản lý và triển khai thực hiện; bảo đảm công dân có quyền tiếp cận thông tin sau khi các dữ liệu từng thuộc bí mật nhà nước được giải mật; bổ sung các yếu tố liên quan đến sức khỏe, tính mạng, an toàn xã hội và quyền lợi của người khác; làm rõ những loại thông tin cần được công khai bắt buộc và hướng dẫn thống nhất việc thực hiện trên toàn quốc.
Góp ý về dự thảo Luật, ĐBQH Chu Lương Trí (Quảng Ninh) cho rằng, phạm vi điều chỉnh của dự án Luật còn tương đối hẹp, chủ yếu tập trung vào quyền tiếp cận thông tin của công dân, trong khi đó chưa đề cập đến nhu cầu tiếp cận thông tin của các tổ chức, cơ quan, đặc biệt là các tổ chức nước ngoài, tổ chức phi Chính phủ đang hoạt động tại Việt Nam. Do đó, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần nghiên cứu, mở rộng phạm vi điều chỉnh để bảo đảm tính bao quát và phù hợp với thực tiễn.
Hoàn thiện các quy định trách nhiệm đối với hành vi cung cấp thông tin không đầy đủ
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa quyền được tiếp cận thông tin của công dân và khả năng đáp ứng của bộ máy nhà nước, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng, thực tế hiện nay, một số công dân yêu cầu cung cấp quá nhiều thông tin cùng lúc hoặc đặt ra những yêu cầu không mang tính thiện chí, gây khó khăn cho cán bộ cơ sở. Do đó, cần có chế tài cụ thể và quy định rõ trách nhiệm của cả hai phía, thay vì chỉ áp lực dồn lên cơ quan cung cấp thông tin.
Về công khai và số hóa thông tin, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà kiến nghị làm rõ kênh thông tin chính thống để người dân tra cứu, tránh tình trạng mỗi bộ, ngành thiết lập một kênh riêng gây nhiễu loạn thông tin. Đồng thời, cần phân định rõ nội dung nào bắt buộc công khai và trách nhiệm thực hiện, bảo đảm thống nhất với Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Về thời hạn cung cấp thông tin, đại biểu ủng hộ duy trì mốc 10 ngày làm việc như quy định hiện hành thay vì rút ngắn xuống 5–7 ngày, nhằm bảo đảm chất lượng thông tin. Tuy nhiên, đại biểu cũng gợi ý phân loại các trường hợp cần được cung cấp thông tin ngay để đáp ứng yêu cầu cấp bách.
Về Điều 26 trong dự thảo Luật Tiếp cận thông tin quy định về trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, ĐBQH Nguyễn Tân Cương (Đồng Tháp) cho rằng, quy định đã bảo đảm nguyên tắc chung, đồng thời cũng đã giao cho Chính phủ quy định cụ thể, chi tiết các nội dung trong luật nên sẽ tạo điều kiện trong quá trình thực hiện các quy định.
Về các thông tin thuộc bí mật nhà nước và thông tin không được tiếp cận, đại biểu cho rằng, tại khoản 1 điều 15 của dự thảo Luật đã quy định đầy đủ. Theo đó, thông tin thuộc bí mật nhà nước theo quy định pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước thì không được tiếp cận.
Về xử lý vi phạm tiếp cận thông tin, ĐBQH Nguyễn Tân Cương đề xuất bổ sung thẩm quyền cho Chính phủ trong việc quy định chi tiết xử lý vi phạm, bao gồm cả người tiếp cận thông tin không đúng quy định và người cung cấp thông tin vi phạm. Mục tiêu là để luật có cơ chế thực thi rõ ràng, linh hoạt, và có thể xử lý kịp thời mà không cần sửa luật liên tục.
Góp ý vào dự thảo Luật, ĐBQH Tạ Minh Tâm (Đồng Tháp) cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số và tăng tốc kinh tế số hiện nay, việc giải quyết khiếu nại, khởi kiện hay tố cáo liên quan đến tiếp cận thông tin cần thay đổi tư duy. Nếu vẫn vận dụng các quy trình cũ, sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội phát triển.
Đại biểu đề nghị, cần hoàn thiện quy định về trách nhiệm đối với các hành vi cung cấp thông tin không đầy đủ, sai lệch hoặc không đúng quy định. Không chỉ xử lý các hành vi cố ý, mà cần xem xét cả những trường hợp thiếu trách nhiệm, không nghiên cứu kỹ dẫn đến cung cấp thông tin chậm trễ, không đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội. Theo đại biểu, thông tin phải được coi là nguồn dữ liệu, nguồn tài nguyên quan trọng trong quản lý và phát triển.