Thảo luận tại Tổ 8 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Bắc Ninh, Cà Mau):Người khuyết tật và người cao tuổi cần được ưu tiên tiếp cận thông tin

Quy định cụ thể thời hạn cung cấp thông tin

Quan tâm đến dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) nêu rõ, về trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan nhà nước, chúng ta phải thừa nhận, nhiều trường hợp chậm cung cấp thông tin, hoặc trả lời mang tính hình thức, nhưng chưa có cơ chế xử lý trách nhiệm rõ ràng. Ví dụ qua phản ánh của cử tri, doanh nghiệp có tình trạng phải gửi nhiều văn bản, đi lại nhiều lần mới tiếp cận được thông tin mà lẽ ra phải được công khai.

Do đó, đại biểu đề nghị tại các văn bản quy định chi tiết, cần làm rõ hơn trách nhiệm của người đứng đầu, quy định cụ thể thời hạn cung cấp thông tin, đồng thời bổ sung cơ chế xử lý đối với hành vi chậm trễ hoặc từ chối không có căn cứ để bảo đảm quyền tiếp cận thông tin được thực thi thực chất.

Cũng trong bối cảnh chuyển đổi số, dự thảo luật đã đề cập đến việc công khai thông tin trên môi trường điện tử nhưng mới quy định ở mức nguyên tắc.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho biết, hiện nay nhiều cơ quan, đơn vị đăng tải thông tin trên cổng thông tin điện tử, nhưng dữ liệu còn phân tán, một bộ phận người lớn tuổi khó tìm kiếm, thiếu cập nhật, thậm chí không thể khai thác lại. Điều này dẫn đến tình trạng như phản ánh là “có công khai nhưng khó tiếp cận”.

Vì vậy, đại biểu cho rằng, nên nghiên cứu, rà soát để có yêu cầu về chuẩn hoá dữ liệu, khả năng tìm kiếm, kết nối và sử dụng lại thông tin.

Cụ thể hoá tiêu chí xác định trường hợp “cần thiết vì lợi ích công cộng, sức khỏe cộng đồng”

Khoản 4, Điều 16 dự thảo Luật quy định người đứng đầu cơ quan, đơn vị có quyền quyết định việc cung cấp thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân và bí mật gia đình trong trường hợp cần thiết vì lợi ích công cộng, sức khỏe cộng đồng theo quy định của các luật có liên quan, mà không cần có sự đồng ý theo quy định tại khoản 1 và khoản 2, Điều 16.

ĐBQH Lê Thị Ngọc Linh (Cà Mau) cho rằng, quy định này góp phần tạo cơ sở pháp lý cho việc chủ động, linh hoạt trong xử lý và cung cấp thông tin khi phát sinh yêu cầu cấp thiết, phục vụ lợi ích chung của xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, nội dung dự thảo luật hiện còn quy định mang tính khái quát, chưa làm rõ trách nhiệm pháp lý của người có thẩm quyền quyết định cung cấp thông tin, cũng như chưa xác định cụ thể tiêu chí, phạm vi, tính chất và mức độ của các loại thông tin được phép cung cấp trong các trường hợp đặc biệt nêu trên. Điều này có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất, tiềm ẩn nguy cơ lạm dụng hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện theo hướng: quy định rõ trách nhiệm của người ra quyết định; cụ thể hóa các tiêu chí xác định trường hợp “cần thiết vì lợi ích công cộng, sức khỏe cộng đồng”; đồng thời rà soát, đối chiếu với các quy định của pháp luật có liên quan để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo, trùng lặp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Dự thảo Luật lần này đã mở rộng phạm vi chủ thể được bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, trong đó bổ sung các nhóm yếu thế như: người mất năng lực hành vi dân sự; người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; người dưới 18 tuổi. Cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi này, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh nêu rõ, quy định như vậy phù hợp với tinh thần bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013, đặc biệt là nguyên tắc không phân biệt đối xử và bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính toàn diện, đồng bộ và khả thi trong tổ chức thực hiện, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc bổ sung nhóm người khuyết tật và người cao tuổi vào đối tượng cần được ưu tiên trong tiếp cận thông tin. Việc bổ sung các đối tượng này nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của họ.

Hoàng Ngọc, Ảnh: Lâm Hiển