Thảo luận tại Tổ 16 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Cao Bằng, Đắk Lắk, Tuyên Quang):Bảo đảm an toàn thông tin trên môi trường số
Thảo luận tại Tổ 16 về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, ĐBQH Nguyễn Thanh Nghị (Đắk Lắk) nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện thể chế, khắc phục những bất cập hiện hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.
Sáng 9/4, các ĐBQH Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Cao Bằng, Đắk Lắk, Tuyên Quang) thảo luận về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Thảo luận về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị - ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, đánh giá cao tính cấp thiết của việc sửa đổi Luật.
Sau 8 năm thi hành, luật hiện hành đã bộc lộ nhiều bất cập, cần được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cũng như việc thực hiện các chủ trương mới của Đảng, Nhà nước trong giai đoạn vừa qua.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương kiến nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đánh giá, rà soát bổ sung quy định về trách nhiệm bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng trong quá trình cung cấp thông tin trên môi trường số.
Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, dự thảo Luật đã đặt ra yêu cầu đẩy mạnh cung cấp thông tin trên môi trường số, tuy nhiên chưa có quy định rõ về trách nhiệm bảo đảm an toàn thông tin trong quá trình này. Đây là nội dung rất quan trọng, bởi thực tế cho thấy các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng hiện hữu và phức tạp.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và một số nước trong khu vực đều có quy định chặt chẽ về xác thực đa yếu tố, kiểm soát truy cập khi cung cấp thông tin trên môi trường số; đồng thời yêu cầu công khai, minh bạch đi đôi với bảo đảm an toàn dữ liệu và có chế tài rõ ràng.
Ngoài ra, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cũng xác định: bảo đảm an toàn, an ninh thông tin là điều kiện tiên quyết.
Bên cạnh đó, Luật An ninh mạng năm 2018 đã có khung pháp lý chung, vì vậy dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) cần có quy định cụ thể hoặc dẫn chiếu phù hợp để thiết lập nguyên tắc bảo đảm an toàn trong cung cấp thông tin.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng kiến nghị bổ sung quy định rõ về trách nhiệm duy trì, cập nhật cơ sở dữ liệu thông tin.
Theo đó, dự thảo Luật đã quy định trách nhiệm công khai, cung cấp thông tin của các cơ quan, đơn vị nhưng chưa nhấn mạnh đầy đủ trách nhiệm duy trì và cập nhật thường xuyên dữ liệu. Thực tế cho thấy, có tình trạng một số cơ quan chỉ công khai thông tin một lần nhưng không tiếp tục cập nhật, dẫn đến thông tin lạc hậu, gây khó khăn cho người dân trong tiếp cận thông tin.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng cho biết, kinh nghiệm quốc tế, như tại Hàn Quốc, các cơ quan được yêu cầu duy trì và cập nhật dữ liệu theo tiêu chuẩn rõ ràng, có cơ chế chấm điểm chất lượng dữ liệu. Tại EU hay Singapore cũng có quy định đánh giá, xếp hạng chất lượng thông tin cung cấp.
Ở Việt Nam, theo số liệu năm 2024, chỉ số dữ liệu mở còn ở mức khiêm tốn cho thấy khoảng cách nhất định so với các nước về chất lượng và mức độ sẵn sàng của dữ liệu công khai. Trong khi đó, hạ tầng số của Việt Nam đang phát triển nhanh, với cơ sở dữ liệu dân cư và các nền tảng số như VNeID được triển khai rộng rãi. Đây là điều kiện thuận lợi để thực hiện Luật Tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả, cần quy định rõ trách nhiệm duy trì và cập nhật dữ liệu.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, dự thảo luật cần gắn với yêu cầu chuyển đổi số, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm kết nối, liên thông giữa các bộ, ngành. Trong đó, cần quy định theo hướng tận dụng tối đa dữ liệu số, qua đó giảm tối đa thủ tục hành chính, giảm việc sử dụng giấy tờ, hồ sơ bản giấy khi dữ liệu đã đầy đủ và được xác thực.
Đồng thời, cần nghiên cứu kỹ các quy định liên quan đến giao dịch, đặc biệt là giao dịch bất động sản. Hiện nay, đối với một số loại giao dịch đã có quy định về công chứng. Tuy nhiên, trong điều kiện cơ sở dữ liệu được hoàn thiện và kết nối tốt, cần xem xét quy định theo hướng thuận tiện hơn cho người dân, giảm việc phải đi lại nhiều nơi, có thể tiến tới áp dụng không phụ thuộc địa giới hành chính.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng kiến nghị cần rà soát các quy định pháp luật liên quan đến bất động sản để làm rõ những trường hợp không cần thiết phải công chứng. Trong đó, đối với giao dịch giữa các tổ chức hoặc các trường hợp đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chứng nhận, cần cân nhắc có bắt buộc công chứng hay không, nhằm tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.