6 điểm đáng chú ý từ họp báo của Tổng thống Trump về Iran
Tổng thống Mỹ đưa ra hàng loạt tuyên bố cứng rắn, từ tối hậu thư ngừng bắn đến đe dọa quân sự, song vẫn chưa làm rõ lộ trình kết thúc xung đột.
Cuộc họp báo diễn ra tối ngày 6/4 theo giờ Mỹ, tức rạng sáng nay theo giờ Việt Nam của Tổng thống Donald Trump diễn ra trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran leo thang, với các tuyên bố cứng rắn về quân sự, tối hậu thư ngừng bắn và những ý tưởng gây tranh cãi liên quan đến kiểm soát dầu mỏ.
Dù tiếp tục nhấn mạnh sức ép đối với Tehran, nhà lãnh đạo Mỹ vẫn chưa đưa ra được lộ trình rõ ràng để chấm dứt cuộc chiến đang làm gia tăng bất ổn khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.
Dưới đây là 6 điểm đáng chú ý trong các phát biểu của Tổng thống Mỹ tại họp báo.
1. Tăng cường đe dọa
Tổng thống Mỹ đặt thời hạn đến 20h tối 7/4 (giờ Washington, tức sáng mai theo giờ Việt Nam) để Iran chấp nhận một lệnh ngừng bắn, đồng thời cảnh báo sẽ tấn công mạnh vào cơ sở hạ tầng nếu Tehran không nhượng bộ.
“Mọi nhà máy điện ở Iran sẽ bị vô hiệu hóa, cháy rụi, nổ tung và không bao giờ được sử dụng lại”, ông Trump tuyên bố. Tuy vậy, ông cũng để ngỏ khả năng hợp tác sau xung đột: “Chúng tôi không muốn điều đó xảy ra. Thậm chí chúng tôi có thể tham gia giúp họ tái thiết đất nước”.
Dù vậy, Nhà Trắng không công bố chi tiết cụ thể về các cuộc đàm phán ngừng bắn. Ông Trump chỉ cho biết Phó Tổng thống JD Vance có tham gia, và nói thêm rằng Iran “muốn đạt được một thỏa thuận”, nhưng “tôi không thể nói nhiều hơn thế”.
2. Gạt bỏ những câu hỏi về tội ác chiến tranh
Trước câu hỏi liệu việc tấn công cầu và nhà máy điện có thể cấu thành tội ác chiến tranh, khi luật pháp quốc tế cấm nhắm vào mục tiêu dân sự ,Tổng thống Mỹ đã né tránh trả lời trực diện.
“Tôi hy vọng tôi không phải làm điều đó”, ông nói, trước khi chỉ trích các chính quyền tiền nhiệm là “yếu kém, kém hiệu quả và sợ Iran”.
Những phát biểu này cho thấy cách tiếp cận cứng rắn của Washington, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang và hệ lụy pháp lý quốc tế.
3. Có “một ý tưởng” về eo biển Hormuz
Một trong những vấn đề then chốt của xung đột là việc kiểm soát dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, lập trường của Tổng thống Trump vẫn thiếu nhất quán. Ông đã liên tục thay đổi quan điểm về việc liệu Iran có cần phải mở lại eo biển Hormuz như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào hay không, điều này cho thấy thế khó xử về chiến lược đối với người đứng đầu nước Mỹ khi ông đang nỗ lực khôi phục thị trường dầu mỏ toàn cầu về trạng thái trước chiến tranh.
Trả lời câu hỏi về việc liệu ông có sẵn lòng chấm dứt xung đột ngay cả khi Iran thu phí qua eo biển hay không, ông Trump đã nêu ra một tham vọng mới: để Mỹ kiểm soát tuyến đường huyết mạch ra khỏi Vịnh Ba Tư này.
Ông không giải thích làm thế nào điều đó có thể xảy ra, vì thực tế Mỹ không kiểm soát eo biển này. “Chúng tôi có một ý tưởng là sẽ thu phí cầu đường”, ông nói.
4. Một chiến dịch giải cứu táo bạo
Cuộc họp báo của Tổng thống Donald Trump cũng nhằm nhấn mạnh chiến dịch giải cứu một đại tá không quân Mỹ, sau khi máy bay chiến đấu của Mỹ bị bắn hạ tại Iran.
Trong bối cảnh dư luận Mỹ lo ngại về chi phí chiến tranh và giá nhiên liệu, ông Trump mô tả chiến dịch theo cách đầy kịch tính: “Nếu làm phim, bạn sẽ gọi đó là bối cảnh hoàn hảo”.
Ông ca ngợi lực lượng tham gia: “Những phi công đó đến rất nhanh và rút đi cũng rất nhanh”.
Khi được yêu cầu cung cấp thêm chi tiết, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, từ chối tiết lộ vì lý do an ninh. Tuy nhiên, Tổng thống Trump cho biết có “hàng trăm” người tham gia chiến dịch.
5. Đe dọa bỏ tù phóng viên
Trong cuộc họp báo, Tổng thống Mỹ đã nổi giận với một thành viên trong đội ngũ nhân viên của mình, người mà ông cho rằng đã tiết lộ thông tin về phi công bị bắn rơi cho giới truyền thông. Ông đe dọa sẽ bỏ tù một phóng viên, mà ông không nêu tên, nếu người này không tiết lộ danh tính của nguồn tin.
Ông Trump nói: “Chúng ta sẽ tìm ra sự thật. Người viết bài đó sẽ phải vào tù nếu không chịu nói ra sự thật”.
Quan điểm này tiếp nối lập trường lâu nay của ông Trump về việc xử lý các vụ rò rỉ thông tin mật, dù cũng gây tranh cãi về tự do báo chí.
6. Lấy dầu mỏ của Iran
Bên cạnh các vấn đề quân sự, ông Trump tiếp tục đề cập đến khả năng kiểm soát nguồn dầu mỏ của Iran, lấy Venezuela làm ví dụ.
“Chiến lợi phẩm thuộc về kẻ chiến thắng”, ông nói, đồng thời gợi lại cách tiếp cận địa chính trị mang tính truyền thống trong quá khứ, khi các quốc gia chiến thắng tìm cách khai thác tài nguyên của đối phương.