Israel rạn nứt trong vòng xoáy chiến tranh

Rạn nứt nội bộ

Khi người dân Israel chuẩn bị bước vào lễ Vượt qua, Thủ tướng Benjamin Netanyahu hồi đầu tuần đã có bài phát biểu thời chiến mang đậm màu sắc biểu tượng, với nhiều dẫn chiếu Kinh Thánh về những chiến thắng cổ xưa của người Do Thái trước kẻ thù, đồng thời khẳng định Israel “đã thay đổi Trung Đông”.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, Iran tiến hành một trong những đợt tập kích tên lửa dữ dội nhất vào Israel kể từ đầu xung đột, làm gián đoạn không khí lễ hội và phơi bày khoảng cách giữa tuyên bố mang tính chiến thắng của ông Netanyahu với thực tế chiến trường sau hơn một tháng chiến tranh Mỹ - Israel tại Iran.

Lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid nhanh chóng phản ứng, công bố một đoạn video chỉ trích bài phát biểu của Thủ tướng là “kiêu ngạo”. Ông lưu ý rằng trước khi chiến tranh nổ ra, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo vào Israel dưới sự lãnh đạo của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, và sau một tháng, tình hình “không có nhiều thay đổi”.

“Thủ tướng Netanyahu không thể đưa ra một quyết định chiến lược. Ông ấy đơn giản là không có khả năng đó”, ông Lapid nói.

Những tranh cãi này phản ánh các rạn nứt ngày càng rõ trong giới chính trị và dư luận Israel sau khoảng 5 tuần xung đột. Dù đa số người dân vẫn ủng hộ chiến dịch quân sự, niềm tin vào khả năng đạt được các mục tiêu đề ra đang suy giảm.

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, tỷ lệ người tin rằng chính quyền Iran sẽ sụp đổ hoặc bị suy yếu đáng kể đã giảm từ gần 70% khi chiến tranh bắt đầu xuống còn 43,5%. Niềm tin vào khả năng gây tổn hại nghiêm trọng chương trình hạt nhân của Iran giảm từ 62% xuống 48%, trong khi kỳ vọng làm suy yếu kho tên lửa đạn đạo giảm từ 73% xuống 57%. Dư luận Israel cũng chia rẽ gần như ngang nhau về khả năng giải giáp lực lượng Hezbollah tại Lebanon.

Nhà báo kỳ cựu Avi Issacharoff nhận định trên báo Yediot Aharonot: “Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã đưa Israel vào một cuộc chiến hoàn toàn có lý do, nhưng ông đã biến nó thành cuộc chiến mà nhiều người không hiểu bản chất, mục tiêu, cũng như cách ông dự định kết thúc nó”. Ông viết thêm: “Phong cách quen thuộc của Thủ tướng: tuyên bố chiến thắng, thay vì tập trung vào các mục tiêu”.

Gia tăng chia rẽ

Sự suy giảm niềm tin không chỉ đến từ diễn biến chiến sự, mà còn bị khuếch đại bởi các quyết định chính sách trong nước gây tranh cãi.

Cuối tuần trước, liên minh cầm quyền của ông Netanyahu đã thông qua ngân sách năm 2026, qua đó giúp Chính phủ duy trì quyền lực đến tháng 10, thời điểm Israel dự kiến tổ chức bầu cử. Ngân sách này dành nguồn lực đáng kể cho các đồng minh Do Thái chính thống của Thủ tướng, đồng thời cắt giảm chi tiêu cho giáo dục, y tế và tăng thuế.

Cựu Thủ tướng Naftali Bennett chỉ trích đây là “ngân sách liều lĩnh và phản chủ nghĩa Phục quốc Do Thái nhất trong lịch sử Israel”.

Cùng lúc, Chính phủ Israel thúc đẩy một dự luật nghĩa vụ quân sự gây tranh cãi, nhằm duy trì việc miễn nghĩa vụ cho nam giới Do Thái chính thống, trong khi quân đội Israel thừa nhận thiếu khoảng 15.000 binh sĩ trong bối cảnh chiến tranh.

Lực lượng dự bị đang gánh phần lớn áp lực trong cuộc chiến đa mặt trận, tại Gaza, Liban, Syria và Iran, với nhiều người phải phục vụ nhiều đợt, kéo dài hàng trăm ngày trong hơn hai năm qua.

Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, Trung tướng Eyal Zamir đã cảnh báo nội các rằng, quân đội có nguy cơ suy yếu nếu không có quy định buộc cộng đồng Do Thái chính thống nhập ngũ và kéo dài thời gian phục vụ.

Một dự luật khác - áp dụng án tử hình đối với người Palestine bị kết án tấn công khủng bố được thông qua theo đề xuất của Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben Gvir. Động thái này làm dấy lên lo ngại về phản ứng quốc tế và nguy cơ gia tăng cô lập ngoại giao.

“Vì Thủ tướng Netanyahu, ông Ben Gvir và các phần tử cực đoan, chúng ta đang lao nhanh tới các lệnh trừng phạt quốc tế, gây tổn hại tới kinh tế, khoa học và toàn bộ đất nước”, lãnh đạo cánh tả Yair Golan cảnh báo.

Thêm sức ép từ Mỹ

Bên cạnh áp lực chính trị và quân sự, Thủ tướng Netanyahu còn đối mặt với các vấn đề pháp lý cá nhân. Ông đang tìm cách hủy bỏ phiên tòa kéo dài liên quan đến các cáo buộc gian lận, hối lộ và lạm dụng tín nhiệm, đồng thời đã đề nghị Tổng thống Isaac Herzog xem xét ân xá.

Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho đề xuất này. Trong phát biểu với Axios ngày 5/3, thời điểm xung đột với Iran diễn ra được vài ngày, ông Trump kêu gọi ông Herzog phải ân xá cho ông Netanyahu “ngay hôm nay”, đồng thời bày tỏ không muốn Thủ tướng Israel bị phân tâm bởi các vấn đề pháp lý.

“Tôi không muốn ông ấy phải nghĩ đến điều gì khác ngoài việc chiến đấu”, ông Trump được dẫn lời.

Đây được xem là động thái hiếm hoi khi một Tổng thống Mỹ công khai gây sức ép với Tổng thống Israel trong bối cảnh hai nước đang cùng tham chiến.

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Israel đã khuyến cáo Tổng thống Herzog không nên thực hiện việc ân xá, với lý do chưa có bản án kết tội, cũng như việc bị cáo không thừa nhận sai phạm hay thể hiện sự ăn năn. Các chuyên gia pháp lý nhận định, nếu được ban hành, quyết định ân xá có thể đối mặt với thách thức lớn tại Tòa án Tối cao.

Niềm tin suy giảm, đoàn kết bị thử thách

Sau hơn một tháng xung đột, sự ủng hộ đối với chiến dịch quân sự của Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn tồn tại, nhưng niềm tin vào khả năng đạt mục tiêu đang suy yếu, trong khi các tranh cãi chính trị và chính sách nội bộ ngày càng gia tăng. Tất cả đang dần làm xói mòn sự đồng thuận - vốn là nền tảng của bất cứ đất nước nào trong thời chiến.

Trong bối cảnh này, thách thức lớn nhất đối với Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu không chỉ nằm ở chiến trường, mà còn ở việc khôi phục niềm tin trong xã hội, điều có thể quyết định tính bền vững của cả chiến dịch quân sự lẫn vị thế chính trị của ông.

Hồng Nhung