Bảo đảm chất lượng tăng trưởng và năng lực chống chịu của nền kinh tế
Để xây dựng Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2026, giai đoạn 5 năm 2026 - 2030, các đại biểu tham dự phiên họp của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, cần quán triệt “4 nguyên tắc” cốt lõi trong tăng trưởng, bảo đảm phát triển thực chất, bền vững, tạo giá trị dài hạn, tránh cách hiểu máy móc theo chỉ tiêu số học. Quan trọng là chất lượng tăng trưởng và năng lực chống chịu của nền kinh tế.
Đạt nhiều thành tựu quan trọng, toàn diện, với nhiều điểm sáng nổi bật
Đánh giá tình hình thế giới giai đoạn 2021 - 2025 và những tháng đầu năm 2026, báo cáo của Chính phủ nêu rõ, thời cơ và thách thức đan xen, song khó khăn, thách thức là chủ yếu. Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng; sự giám sát, đồng hành của Quốc hội; cùng sự chỉ đạo, điều hành quyết đoán, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương, đất nước ta tiếp tục đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện, với nhiều điểm sáng nổi bật.
Kết quả đáng chú ý là đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu KT-XH chủ yếu giai đoạn 2021 - 2025, trong đó hoàn thành toàn bộ các chỉ tiêu về xã hội. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm; tăng trưởng phục hồi mạnh mẽ, đạt bình quân 6,2%/năm. Lạm phát, bội chi ngân sách nhà nước và các chỉ tiêu về nợ công được kiểm soát, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia.
Đặc biệt, cuối nhiệm kỳ đã ban hành và tổ chức thực hiện nhiều quyết sách chiến lược mang tính bước ngoặt, tạo thế và lực cho tăng tốc phát triển. Cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy đạt kết quả đột phá; công tác xây dựng pháp luật có nhiều đổi mới, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế; các nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị được xây dựng và triển khai quyết liệt, hiệu quả.
Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, tình hình thế giới tiếp tục biến động nhanh, mạnh, khó lường, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển KT-XH. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã bổ sung, nhấn mạnh 5 nhóm nhiệm vụ; đồng thời xây dựng phụ lục 53 chỉ tiêu chủ yếu của các ngành, lĩnh vực, cùng chỉ tiêu tăng trưởng GRDP cụ thể của từng địa phương trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “hai con số”.
Chính phủ cũng xác định các nhiệm vụ trọng tâm, có lộ trình và thời hạn cụ thể trong năm 2026, nhằm phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030.
Rõ trách nhiệm, rõ người, tránh đổ lỗi khách quan
Cơ bản tán thành với nhận định của Chính phủ về tình hình trong nước và quốc tế, nhiều ý kiến cho rằng giai đoạn 2026 - 2030 là thời kỳ bản lề, có ý nghĩa quyết định trong việc hoàn thành các mục tiêu của Chiến lược phát triển KT-XH 10 năm 2021 - 2030, tạo bước ngoặt cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Do đó, trên cơ sở đánh giá toàn diện thực tiễn và dự báo bối cảnh, Chính phủ cần tiếp tục xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ có tính khả thi cao; đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực, hiệu quả, bảo đảm triển khai thành công Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2026, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tiếp theo.
Nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm cho rằng, cần đạt mức đầu tư khoảng 40% GDP như trong báo cáo của Chính phủ. Tuy nhiên, để vừa tăng đầu tư, vừa kiểm soát lạm phát và nợ công, yêu cầu cấp thiết là nâng cao hiệu quả đầu tư, nhất là đầu tư công, tránh dàn trải, lãng phí. Việc xây dựng kế hoạch đầu tư cần được tính toán toàn diện ngay từ đầu, xác định rõ lĩnh vực, công trình có hiệu quả, hạn chế các dự án phát sinh chi phí duy trì nhưng không tạo ra giá trị tương xứng.
Đối với phân bổ vốn tín dụng, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam cho rằng, cần bảo đảm phân bổ đúng đối tượng, trong đó ưu tiên doanh nghiệp vừa và nhỏ - khu vực sử dụng khoảng 60% lao động và đóng góp 40 - 50% GDP. Đồng thời, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, cần kiểm soát chặt chẽ rủi ro nợ xấu - sẽ khó thực hiện nếu phân bổ vốn không sát, không đúng đối tượng.
Trước tình trạng nhập siêu xuất hiện trong 3 tháng liên tiếp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn cho rằng, đây là “phép thử” đối với khả năng phản ứng chính sách. Với nền kinh tế có độ mở lớn, các biến động địa chính trị toàn cầu tác động trực tiếp và mạnh mẽ, các giải pháp cần cụ thể, xác định rõ thị trường mục tiêu và kịch bản ứng phó.
Từ góc độ ba động lực tăng trưởng truyền thống gồm đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Mạnh Hùng lưu ý, động lực tăng trưởng từ tiêu dùng trong nước dù đã được quan tâm đưa giải pháp tháo gỡ nhưng chưa thật sự hiệu quả. Ông nhấn mạnh, “gốc rễ của kích cầu chính là niềm tin” - niềm tin vào việc làm, thu nhập và khả năng kiểm soát lạm phát; nếu không có giải pháp phù hợp, khó đạt được kết quả như kỳ vọng.
Các đại biểu cũng cho rằng, mục tiêu tăng trưởng không chỉ nằm ở con số, mà phụ thuộc vào sự thông suốt của thể chế và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào tính ổn định của chính sách. Để hiện thực hóa mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030, cần có giải pháp xử lý hiệu quả các tồn tại như chậm, muộn, chồng chéo, lãng phí nguồn lực; đồng thời đề cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện, bảo đảm rõ trách nhiệm, rõ người, tránh đổ lỗi khách quan.
Nhắc lại quan điểm của Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh “4 nguyên tắc” cốt lõi trong tăng trưởng, bảo đảm phát triển thực chất, bền vững, tạo giá trị dài hạn, tránh cách hiểu máy móc theo chỉ tiêu số học. "Quan trọng là chất lượng tăng trưởng và năng lực chống chịu của nền kinh tế", Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi khẳng định.
Để tạo động lực mới cho giai đoạn 2026 - 2030, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng Chương trình năng suất quốc gia theo mô hình tăng trưởng mới; thiết lập Chiến lược quản lý rủi ro quốc gia và bộ tiêu chí ứng dụng khoa học công nghệ trong tăng trưởng; hoàn thiện Chiến lược pháp luật Việt Nam với mục tiêu vào Top 3 ASEAN về môi trường kinh doanh vào năm 2028; xây dựng chiến lược huy động, phân bổ nguồn lực rõ ràng, gắn với cơ quan điều tiết quốc gia để tránh đầu tư dàn trải; và nâng cao năng lực điều hành, thực thi gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.