Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư:Bước ngoặt đưa xuất bản thành ngành công nghiệp sáng tạo hiện đại

5 cơ hội cho ngành xuất bản

- Gắn với yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng, Chỉ thị số 04-CT/TW đã mở ra những cơ hội phát triển nào cho ngành xuất bản Việt Nam, thưa bà?

- Trước hết, đó là cơ hội chuyển mình thành ngành công nghiệp nội dung số hiện đại. Với định hướng rõ ràng về chuyển đổi số, xuất bản Việt Nam có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của kinh tế tri thức và kinh tế số.

Thứ hai, cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh. Không gian thị trường không còn bị giới hạn trong nước mà mở rộng ra khu vực và thế giới thông qua xuất bản điện tử, thương mại điện tử, bản quyền quốc tế.

Thứ ba, cơ hội thu hút nguồn lực xã hội và đầu tư công nghệ. Cơ chế mới cho phép huy động doanh nghiệp công nghệ, nhà đầu tư, các tổ chức xã hội tham gia vào hệ sinh thái xuất bản, tạo ra động lực tăng trưởng mới.

Thứ tư, cơ hội nâng cao vị thế và vai trò của xuất bản trong đời sống xã hội. Khi xuất bản được đặt ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái tri thức - văn hóa - giáo dục, vai trò của ngành không chỉ là truyền bá tri thức mà còn dẫn dắt, định hướng phát triển xã hội.

Thứ năm, cơ hội hình thành đội ngũ nhân lực xuất bản thế hệ mới - những người không chỉ làm sách, mà còn là nhà sáng tạo nội dung, nhà công nghệ, nhà quản trị tri thức trong kỷ nguyên số.

Tóm lại, Chỉ thị số 04-CT/TW đã đồng thời “mở khóa” cả về tư duy, thể chế và nguồn lực cho ngành xuất bản. Nếu được triển khai đồng bộ, quyết liệt, đây sẽ là bước ngoặt quan trọng đưa xuất bản Việt Nam chuyển từ “ngành truyền thống” sang “ngành công nghiệp sáng tạo hiện đại”, góp phần trực tiếp vào phát triển văn hóa, con người và sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

- Để Chỉ thị 04-CT/TW đi vào thực tiễn đạt hiệu quả cao, cần làm gì để ngành xuất bản thực sự tận dụng được các cơ hội như bà vừa phân tích?

- Tôi kỳ vọng rằng với sự định hướng mang tính đột phá, chiến lược của Chỉ thị số 04-CT/TW, ngành xuất bản sẽ có những bước chuyển biến mạnh mẽ hơn trong thời gian tới. Để Chỉ thị đi vào thực tiễn đạt hiệu quả, theo tôi cần sớm thể chế hóa đầy đủ và đồng bộ các quan điểm của Chỉ thị thành hệ thống chính sách, pháp luật cụ thể. Trong đó, sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản và các văn bản liên quan là hết sức cấp thiết, đặc biệt đối với các nội dung về xuất bản điện tử, phát hành nội dung trên nền tảng số và mô hình kinh doanh mới.

Một vấn đề cấp thiết khác là tăng cường bảo vệ bản quyền trong môi trường số. Đề nghị xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý và các nền tảng số trong việc phát hiện, xử lý nhanh các hành vi vi phạm bản quyền, qua đó tạo niềm tin cho các nhà xuất bản và tác giả khi tham gia môi trường số.

Xây dựng chương trình quốc gia về chuyển đổi số trong xuất bản

- Đẩy mạnh chuyển đổi số được xem là giải pháp mang tính đột phá của ngành. Theo bà, cần có những bước đi cụ thể ra sao?

- Tôi kiến nghị xây dựng và triển khai một chương trình quốc gia về chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản. Chương trình này cần bao gồm việc phát triển nền tảng công nghệ dùng chung cho toàn ngành (quản trị xuất bản điện tử, dữ liệu bản quyền, phân phối số), xây dựng cơ sở dữ liệu xuất bản quốc gia, chuẩn hóa quy trình số hóa và kết nối liên thông giữa xuất bản - in - phát hành - thư viện. Đây là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa định hướng chuyển đổi số mà Chỉ thị đã đặt ra.

“

Với những định hướng và giải pháp mà Chỉ thị số 04-CT/TW đã chỉ rõ, tôi tin tưởng rằng việc triển khai Chỉ thị sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ, góp phần xây dựng ngành xuất bản Việt Nam trở thành một ngành công nghiệp nội dung số hiện đại, vừa thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, vừa đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế. Với trách nhiệm của mình, chúng tôi sẵn sàng tiên phong triển khai, góp phần đưa ngành xuất bản Việt Nam phát triển xứng tầm trong kỷ nguyên mới.

Phó Giám đốc - Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật PHẠM THỊ THINH

Nhà nước quan tâm đầu tư, hỗ trợ xây dựng nền tảng xuất bản số dùng chung, kết nối các nhà xuất bản, thư viện và cơ sở giáo dục, hướng tới hình thành hệ sinh thái nội dung số quốc gia. Cùng với đó, cần ban hành các tiêu chuẩn chung về dữ liệu, định dạng và quy trình số hóa, tạo nền tảng cho việc ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong hoạt động xuất bản.

- Với mục tiêu phát triển văn hóa đọc, quảng bá, đưa sách Việt Nam ra thế giới thì sao, thưa bà?

- Để mở rộng thị trường và phát triển văn hóa đọc, cần triển khai các chương trình quốc gia về khuyến đọc trong môi trường số, đưa nội dung đọc số vào trường học và hệ thống thư viện công cộng. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ xuất khẩu bản quyền, quảng bá sách Việt Nam ra nước ngoài, qua đó nâng cao vị thế của xuất bản Việt Nam và góp phần lan tỏa hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Bên cạnh đó, đề xuất hình thành một số tập đoàn hoặc đơn vị xuất bản chủ lực mang tầm quốc gia, đủ năng lực dẫn dắt thị trường, hội nhập quốc tế, thực hiện các nhiệm vụ chính trị lớn. Các đơn vị này cần được trao cơ chế đặc thù về đầu tư, nhân lực, công nghệ và hợp tác quốc tế, tương tự như các “đầu tàu” trong các ngành công nghiệp văn hóa khác. Có thể cho phép thí điểm mô hình nhà xuất bản hoạt động theo hướng doanh nghiệp sáng tạo nội dung, tăng quyền tự chủ về tài chính, khuyến khích liên kết với các doanh nghiệp công nghệ, truyền thông để phát triển hệ sinh thái xuất bản hiện đại. Đồng thời, chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng đội ngũ làm xuất bản có năng lực công nghệ, tư duy thị trường và khả năng hội nhập quốc tế.

Cũng cần xây dựng chiến lược quốc gia về đưa sách Việt Nam ra thế giới, bao gồm hỗ trợ dịch thuật, tham gia hội chợ sách quốc tế, xây dựng thương hiệu xuất bản quốc gia và phát triển mạng lưới phân phối toàn cầu. Đây là hướng đi quan trọng để nâng cao “sức mạnh mềm” của Việt Nam thông qua xuất bản.

- Xin cảm ơn bà!

Hương Sen thực hiện