Đọc Hồ Anh Thái qua "Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân"
Chiều 2/4, tại Hà Nội, Nhã Nam tổ chức tọa đàm "Đọc Hồ Anh Thái qua Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân", nhân dịp cuốn sách chính thức được phát hành tới bạn đọc.
Tọa đàm có sự tham gia của các khách mời: nhà thơ Hữu Việt; Giám đốc Bảo tàng Văn học Việt Nam, nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ; PGS. TS. Phạm Xuân Thạch, Chủ tịch Hội đồng Biên tập Tạp chí Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội; cùng đông đảo nhà văn, độc giả yêu mến nhà văn Hồ Anh Thái.
Tiểu thuyết Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân của Hồ Anh Thái bắt đầu bằng một tình huống trớ trêu: một người đàn ông liên tục lỡ chuyến bay lúc 0 giờ 15 phút, để rồi anh ta tình cờ trở thành người đọc của một bản thảo tiểu thuyết được bỏ lại trong sảnh lễ tân. Càng đọc, người đàn ông càng bị cuốn vào một mê cung kỳ lạ mà đỉnh điểm là phát hiện: chính mình có thể là tác giả của bản thảo ấy.
Vẫn phong cách ưa giễu nhại, giàu chất trí tuệ, và đặc biệt nhạy bén với những nghịch lý của đời sống, nhà văn Hồ Anh Thái đưa đến bạn đọc cuốn tiểu thuyết mà ông đã dành nhiều năm để nghiền ngẫm. Tuy nhiên, cuốn tiểu thuyết không dừng lại ở sự chất vấn về mối quan hệ người đọc - tác giả, mà trong nó còn một câu chuyện khác, một bức tranh lớn lao về lịch sử đất nước, về những cuộc chiến tranh, những náo động của thời cuộc xuyên suốt gần một thế kỷ, và cả ở đó những phận người, những éo le, bi kịch và yêu thương khôn nguôi.
Tại tọa đàm, các khách mời và độc giả cùng nhìn lại hành trình sáng tác, đồng thời trao đổi về những cách tiếp cận và diễn giải tác phẩm Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân của nhà văn Hồ Anh Thái trong bối cảnh văn học hôm nay.
Nhiều ý kiến cho rằng Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân là một tiểu thuyết gợi nên sự khắc khoải. Đó là sự khắc khoải của một con người liên tục lỡ nhịp với thời gian, của những thân phận đi qua lịch sử mà không bao giờ thực sự làm chủ được số phận mình, và cũng là sự khắc khoải của chính người đọc khi nhận ra ranh giới giữa đời sống và văn bản trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Hai mạch truyện - một ở sân bay, một trong bản thảo - không chỉ bổ sung mà còn chất vấn lẫn nhau, tạo nên một cấu trúc mở, giàu tính đối thoại. Nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ cho rằng, cuốn sách này "nói" được rất nhiều về nhà văn Hồ Anh Thái, cách ông đưa vào đó một thế giới trọn vẹn, đầy hiện thực mà chỉ có người lao động sáng tạo thật sự nghiêm túc mới đạt được.
"Một nhà văn tài có trí tuệ khi viết, đọc ban đầu thấy hấp dẫn nhưng đọc lần 2, lần 3... càng thấy những giá trị khác trong tác phẩm ấy. Chúng ta thấy điều đó ở cuốn sách này", nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ nhìn nhận.
PGS.TS Phạm Xuân Thạch phân tích Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân có một điểm đặc biệt, tất cả nhân vật trong cuốn sách hầu như không có tên, nhiều nhân vật biến mất, như một ẩn dụ. Từ góc độ ấy chúng ta nhìn thấy một lịch sử Việt Nam, một lịch sử thế giới đầy biến động...
"Cái hay của cuốn sách này là đều nhìn những biến đổi của đời sống với một nỗi buồn mênh mông, sự suy tư về đất nước, về đời sống đạt đến độ sâu sắc. Tuy nhiên, cách nhìn nhận, cách viết cho thấy sự cân bằng chứ không phải thả theo cảm xúc. Bởi thế, cuốn sách đáng để trân trọng, đọc nhiều lần, đọc đi đọc lại", PGS. TS. Phạm Xuân Thạch nói.
Nhà văn Hồ Anh Thái từng giữ chức chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội hai nhiệm kỳ (2000 - 2010). Ông là nhà ngoại giao chuyên nghiệp, từng đi nhiều nơi và được bổ nhiệm làm việc ở Đại sứ quán Việt Nam tại một số nước. Ngoài ra, ông cũng là nhà nghiên cứu văn hóa phương Đông, thỉnh giảng ở Đại học Washington và một số đại học nước ngoài.
Nhà văn Hồ Anh Thái đã xuất bản hơn 50 cuốn sách thuộc nhiều thể loại. Sách đã được dịch ra hơn 10 thứ tiếng và ấn hành ở nhiều nước.