Chuyển đổi số – xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới

Phát biểu khai mạc, TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cho biết: chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng tầm năng lực đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa quản trị, mà còn mở rộng không gian phát triển thông qua thương mại điện tử, kết nối thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu doanh nghiệp Việt Nam.

Cũng theo TS. Đào Xuân Hưng, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang diễn ra mạnh mẽ và phát triển bền vững trở thành động lực tăng trưởng mới, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là quá trình song hành, là động lực cốt lõi giúp doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực thích ứng, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hợp tác công - tư và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức tư vấn.

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Từ các doanh nghiệp lớn đến khu vực nông thôn, từ sản xuất đến tiêu dùng, công nghệ số đang thay đổi phương thức hoạt động, tạo ra những mô hình kinh doanh mới, sáng tạo và linh hoạt hơn. Tuy nhiên, quá trình này vẫn còn không ít khó khăn như hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ, nhân lực chất lượng cao; nhận thức và mức độ sẵn sàng chuyển đổi chưa đồng đều; cơ chế, chính sách hỗ trợ cần tiếp tục hoàn thiện.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích bối cảnh trong nước và quốc tế với những yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp như biến đổi khí hậu, áp lực giảm phát thải, các tiêu chuẩn xanh và tiêu chí ESG (Môi trường, xã hội và quản trị) trong thương mại toàn cầu, cùng yêu cầu ngày càng cao về minh bạch chuỗi cung ứng.

Theo Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Văn Long, chuyển đổi số và khoa học công nghệ là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế tuần hoàn, thông qua việc tổ chức lại dòng vật chất và tận dụng hiệu quả phụ phẩm trong chuỗi sản xuất.

Do đó, quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đang đứng trước nhiều cơ hội thuận lợi. Xu thế toàn cầu chuyển mạnh sang sản xuất xanh, phát thải thấp; kinh tế số trong nước phát triển nhanh, tạo điều kiện ứng dụng công nghệ rộng rãi; cùng với đó là tiềm năng lớn từ việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để phát triển kinh tế tuần hoàn. Đặc biệt, các chính sách quốc gia đã xác định rõ vai trò của chuyển đổi số và khoa học công nghệ là động lực tăng trưởng.

Tuy nhiên, quá trình này vẫn đối mặt với không ít thách thức như nhận thức và năng lực triển khai chưa đồng đều giữa các địa phương, hạn chế về nguồn lực tài chính, dữ liệu còn phân tán và liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ.

Để thúc đẩy chuyển đổi hiệu quả, ông Long cho rằng cần hoàn thiện thể chế theo hướng tích hợp giữa chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn; phát triển hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và các nền tảng dùng chung bảo đảm tính liên thông; đồng thời đa dạng hóa nguồn lực tài chính, nâng cao chất lượng nhân lực và xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học – công nghệ.

Theo ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính, nếu như giai đoạn 2021-2025 là thời kỳ đánh dấu bước khởi động và định hình của chuyển đổi kép thì giai đoạn 2026-2030 chính là giai đoạn tăng tốc và đi vào thực chất, buộc các doanh nghiệp phải chuyển đổi mạnh mẽ hơn theo phương châm mạnh về tài chính, rõ về tiêu chuẩn, nhanh về thể chế và mở về công nghệ và hợp tác nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu. Trong đó, để thực hiện tốt quá trình chuyển đổi số - xanh thời kỳ 2026-2030, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tích hợp yếu tố bền vững trong chiến lược chuyển đổi số để tận dụng cơ hội kinh doanh mới, mang lại lợi ích cho xã hội và môi trường.

Về giải pháp, ThS. Phạm Thị Trúc Hoa Quỳnh cho rằng, cần hoàn thiện thể chế và khung pháp lý đồng bộ về chuyển đổi số - xanh thông qua việc ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số - xanh, kinh doanh bền vững, tuần hoàn; ban hành và xây dựng lộ trình phù hợp để triển khai các loại thuế mới liên quan đến tài sản, mức phát thải carbon…

Tiếp tục nâng cao nhận thức và hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là các SME (doanh nghiệp nhỏ và vừa), trong tiến trình triển khai chuyển đổi số - xanh. Bên cạnh đó, tăng cường truyền thông để các doanh nghiệp hiểu rõ về lợi ích kinh tế của chuyển đổi số -xanh và chủ động tích hợp đồng bộ chuyển đổi số - xanh. Thúc đẩy thị trường tài chính xanh và các công cụ tài chính bền vững. Đẩy mạnh phát triển tín dụng xanh, trái phiếu xanh, các khoản vay xanh. Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ số - sạch thông qua việc khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc tài trợ qua các quỹ…

Minh Anh