Có gì trong kế hoạch hòa bình 15 điểm Mỹ gửi Iran?

Kế hoạch có gì?

Tờ The New York Times cho biết, các quan chức giấu tên tiết lộ những nét chính của kế hoạch có đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của Iran cũng như các vấn đề liên quan đến eo biển Hormuz.

Cụ thể, kế hoạch được cho là yêu cầu Iran phải tháo dỡ toàn bộ năng lực hạt nhân, chấm dứt mọi hoạt động làm giàu uranium và đưa ra cam kết vĩnh viễn rằng sẽ không bao giờ tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân.

Ngoài ra, Tehran sẽ phải chấm dứt việc tài trợ và vũ trang cho các lực lượng đồng minh trong khu vực, đồng thời bảo đảm eo biển Hormuz luôn là tuyến đường thủy quốc tế mở.

Kế hoạch cũng yêu cầu Iran hạn chế sản xuất tên lửa và chỉ được phép sử dụng chúng cho mục đích phòng vệ.

Đổi lại, Washington đề nghị dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt, hỗ trợ phát triển một dự án năng lượng hạt nhân dân sự tại Bushehr, miền Nam Iran, nơi đặt nhà máy điện hạt nhân Bushehr và loại bỏ mối đe dọa từ cơ chế vốn cho phép tái áp đặt các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc đã được dỡ bỏ trước đó đối với Iran.

Đàm phán có thể nối lại vào cuối tuần

Kênh truyền hình 12 của Israel đưa tin, Mỹ đã đề xuất tổ chức hội nghị sớm nhất vào cuối tuần này, với sự trung gian của Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, để các bên có thể đàm phán về thỏa thuận hòa bình 15 điểm mà ông Trump vừa đề xuất.

Mỹ mong muốn tổ chức đối thoại ở cấp cao, có thể giữa Phó tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Tuy nhiên, kịch bản đàm phán ở cấp thấp hơn, giữa Ngoại trưởng Iran và các đặc phái viên của Mỹ, cũng đang được cân nhắc.

Tổng thống Trump: đàm phán đang tiến hành ngay lúc này

Hiện chưa rõ kế hoạch này đã được chia sẻ rộng rãi trong nội bộ Iran hay chưa cũng như khả năng Tehran chấp nhận kế hoạch làm cơ sở đàm phán. Cũng chưa rõ liệu Israel - nước đang cùng Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran có ủng hộ đề xuất này hay không. Tuy vậy, việc chuyển kế hoạch cho thấy chính quyền Mỹ đang gia tăng nỗ lực nhằm kết thúc cuộc chiến đã bước sang tuần thứ tư và lôi kéo thêm nhiều quốc gia tham gia.

Trong khi đó, cùng ngày, phát biểu với báo giới tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, các cuộc đàm phán với Iran nhằm chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông đang được tiến hành "ngay lúc này". Ông Trump cho biết, Mỹ đang đàm phán với "những người phù hợp" ở Iran để đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, đồng thời nói thêm rằng phía Iran rất muốn đạt được thỏa thuận này.

Tổng thống Trump cho biết, Phó tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông là Jared Kushner đều đang tham gia vào quá trình này. Ông cũng cho biết, Iran đã trao "một món quà rất lớn" liên quan đến dầu và khí đốt. Dù không nêu chi tiết, nhưng Tổng thống Trump cho hay ông có niềm tin mới vào đội ngũ lãnh đạo ở Iran.

Trong khi đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra nhưng khẳng định chiến dịch quân sự vẫn tiếp tục: “Trong khi Tổng thống Mỹ và các nhà đàm phán của ông đang xem xét khả năng ngoại giao mới này, chiến dịch không kích vẫn tiếp tục nhằm đạt được các mục tiêu quân sự do Tổng Tư lệnh và Lầu Năm Góc đề ra”.

Pakistan đóng vai trò trung gian

Các quan chức cho biết, Thống chế Syed Asim Munir đã nổi lên là người trung gian chính giữa Mỹ và Iran, với sự ủng hộ của Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm thúc đẩy Tehran tham gia đối thoại. Ông Munir được cho là có quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, giúp ông có vị trí thuận lợi để truyền đạt thông điệp giữa các bên.

Gần đây, ông Munir đã liên hệ với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, đề xuất Pakistan đăng cai tổ chức đàm phán giữa Mỹ và Iran. Các quan chức Iran và Pakistan cho biết cuộc trao đổi diễn ra trong điều kiện bảo mật cao.

Ông Munir từng gặp Tổng thống Trump hai lần trong năm 2025. Ông Trump khi đó ca ngợi vị tướng Pakistan và gọi ông là “thống chế yêu thích”.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng viết trên mạng xã hội rằng nước này “hoàn toàn ủng hộ các nỗ lực đối thoại nhằm chấm dứt” chiến tranh Trung Đông và sẵn sàng làm nước chủ nhà cho các cuộc đàm phán.

Khó khăn phía Iran

Iran được cho là chưa chính thức chấp thuận tham gia. Quyết định cuối cùng thuộc về tân Đại giáo chủ Iran, ông Mojtaba Khamenei. Hiện cũng chưa rõ liệu Israel có đồng thuận với đề xuất này hay không.

Iran có thể gặp khó khăn trong việc phản hồi nhanh chóng. Các quan chức cho biết, giới lãnh đạo Iran đang gặp khó khăn trong liên lạc nội bộ và lo ngại bị không kích nếu họ họp trực tiếp. Ngay ngày đầu chiến tranh, Israel đã tấn công một khu phức hợp lãnh đạo tại Tehran, khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng. Việc ai hiện nắm quyền quyết định về ngoại giao và chiến tranh vẫn chưa rõ ràng.

Tuy nhiên, cùng ngày, đài CNN cho biết, các đại diện của Iran đã thông báo với chính quyền của Tổng thống Donald Trump về việc không muốn nối lại đàm phán với đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông Trump là Jared Kushner, thay vào đó muốn tổ chức đàm phán với Phó tổng thống JD Vance. Theo CNN, thông điệp này đã được chuyển qua các kênh bí mật đến Mỹ. Động thái trên cho thấy Iran thiếu tin tưởng ông Steve Witkoff và Jared Kushner do các cuộc đàm phán đổ vỡ trước khi Israel và Mỹ tiến hành không kích Iran.

Phản ứng của Israel

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người lâu nay phản đối mạnh mẽ bất kỳ thỏa thuận nào với Iran, vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức.

Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Danny Danon cho biết, nước này không tham gia vào các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran được cho là dự kiến tổ chức vào cuối tuần này.

Phát biểu với các phóng viên, ông Danon nói rằng, Mỹ cùng với Israel vẫn đang tiếp tục tấn công “các mục tiêu quân sự tại Iran và chúng tôi sẽ tiếp tục làm điều đó".

Ông cho rằng, các cuộc không kích do liên quân phát động nhằm vào Iran đã “đạt được nhiều kết quả”, nhưng chưa phải là tất cả. Đại sứ Danon nói thêm, Israel quyết tâm bảo đảm Iran không còn năng lực phát triển vũ khí hạt nhân hoặc tên lửa đạn đạo.

Đại sứ này cũng cáo buộc chính quyền Iran trước đó vài tuần từng tuyên bố không sở hữu tên lửa tầm trung, nhưng sau đó lại bị cho là đã phóng một tên lửa bay khoảng 4.000km hướng tới đảo Diego Garcia, nơi có căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ và Anh.

Quỳnh Vũ