Tầm nhìn Quốc gia Thông minh 2.0 của Singapore10 năm xây dựng nền tảng pháp lý và hạ tầng công nghệ
Kể từ khi khởi động, Smart Nation 1.0 cách đây 10 năm, Singapore đã tập trung xây dựng hệ thống pháp luật, cơ sở hạ tầng công nghệ trong các lĩnh vực thiết yếu như giao thông, y tế, giáo dục, tài chính, hạ tầng và môi trường; đồng thời triển khai các dự án chiến lược quốc gia, trong đó có định danh số và mạng lưới thanh toán điện tử. Tất cả những yếu tố này đã trở thành những viên gạch chắc chắn để Singapore thúc đẩy giai đoạn 2 của “Quốc gia Thông minh”.
AI là công nghệ nền tảng
Như Thủ tướng Singapore phát biểu: “Trí tuệ nhân tạo có thể giúp chúng ta vượt qua những hạn chế mang tính cấu trúc… và là yếu tố quyết định thành công trong một thế giới đã thay đổi”, AI chính là công nghệ nền tảng của Quốc gia Thông minh 2.0.
Hiện nay đảo quốc Sư tử đang triển khai Chiến lược AI quốc gia 2.0 với khoản đầu tư hơn 1 tỷ SGD trong 5 năm, nhằm phát triển hạ tầng tính toán, nhân lực và hệ sinh thái công nghiệp AI. Mục tiêu là nâng số lượng chuyên gia AI từ 4.500 lên 15.000 người vào năm 2029. Hiện đã có hơn 50 doanh nghiệp thành lập trung tâm AI tại Singapore và hơn 150 nhóm nghiên cứu, phát triển sản phẩm AI hoạt động tại đây.
Kế hoạch nghiên cứu và phát triển AI quốc gia (NAIRD), vừa được công bố năm 2026 tiếp tục bổ sung hơn 1 tỷ SGD cho giai đoạn 2025 - 2030. Song song đó, Trung tâm Siêu máy tính quốc gia được nâng cấp với ngân sách 204 triệu SGD, hướng tới triển khai các hệ thống tính toán lai cổ điển - lượng tử.
Không chỉ phát triển công nghệ, Singapore còn dẫn đầu về quản trị AI khi ban hành Khung quản trị AI đầu tiên trên thế giới từ năm 2019 và phát triển bộ công cụ AI Verify, hiện đã được hơn 50 doanh nghiệp áp dụng.
Định danh số đến chính phủ số
Một trong những “đòn bẩy” quan trọng của chính phủ số Singapore là hệ sinh thái định danh và dữ liệu. Trong đó, hệ thống định danh số Singpass là danh tính số tin cậy của cư dân Singapore, giúp truy cập hơn 2.700 dịch vụ của khoảng 800 cơ quan nhà nước và doanh nghiệp; hệ thống hỗ trợ xác thực bằng sinh trắc học hoặc cơ chế xác thực hai lớp.
Trên nền Singpass, các nền tảng liên quan như MyInfo giúp loại bỏ các tài liệu giấy tờ thủ công. Đây là cơ sở hạ tầng kỹ thuật số công cộng đầu tiên trên thế giới dành cho dữ liệu tài chính hợp nhất, đã giành được Giải thưởng Kỹ thuật số IMDA ASEAN 2024. MyInfo vận hành theo nguyên tắc người dân “cung cấp dữ liệu một lần”, sau đó sử dụng lại có kiểm soát trong các giao dịch số. Nền tảng này đã được tích hợp vào hơn 1.000 dịch vụ, cho phép tự động điền thông tin khi thực hiện thủ tục, đồng thời người dùng có quyền kiểm soát việc chia sẻ dữ liệu thông qua cơ chế đồng thuận. Ngân hàng Thế giới đánh giá Singpass, MyInfo và nền tảng trao đổi API giúp giảm “ma sát” xác thực - chia sẻ dữ liệu, tiết kiệm chi phí và nâng sức cạnh tranh.
Singpass và MyInfo cho thấy khi định danh đủ tin cậy và dữ liệu đủ sạch, người dân ít phải kê khai lặp lại, giảm giấy tờ, giảm lỗi; doanh nghiệp cũng tiết kiệm chi phí xác thực và hoàn thiện hồ sơ.
Trên cơ sở định danh số được phủ rộng khắp, Singapore đã xây dựng một hệ thống dịch vụ công số toàn diện, cho phép người dân thực hiện hầu hết các thủ tục hành chính trực tuyến. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao hiệu quả quản lý.
Hạ tầng dữ liệu đồng bộ, kết nối
Singapore đã đạt được độ phủ sóng 5G độc lập ngoài trời toàn quốc ở mức 95% vào cuối năm 2022, sớm hơn ba năm so với mục tiêu quy định và là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới đạt được cột mốc này. Tốc độ tải xuống 5G trung bình đạt 376,8 Mbps, với việc quốc gia này mở rộng vùng phủ sóng 5G SA sang các hoạt động hàng hải - một thành tựu đầu tiên trên toàn cầu. Việc nâng cấp Mạng lưới băng thông rộng toàn quốc 10Gbps, được hỗ trợ bởi khoản đầu tư 100 triệu SGD, dự kiến hoàn thành vào năm 2026.
Hệ sinh thái điện toán đám mây được hỗ trợ bởi nền tảng Điện toán đám mây thương mại của Chính phủ (GCC), bao gồm AWS, Azure và Google Cloud với các biện pháp bảo mật nghiêm ngặt. Hơn 80% hệ thống của chính phủ đủ điều kiện đã được chuyển sang điện toán đám mây, với hơn 600 hệ thống hiện đang sử dụng GCC. Đảo quốc này hoạt động như thị trường trung tâm dữ liệu lớn thứ 5 thế giới với công suất hoạt động 1 GW trên 99 cơ sở, và Lộ trình Trung tâm Dữ liệu xanh có kế hoạch mở rộng công suất thêm ít nhất 300 MW.
Hạ tầng pháp lý đồng bộ, bao phủ
Để triển khai chiến lược Smart Nation 2.0, Singapore không chỉ đầu tư vào hạ tầng công nghệ mà còn xây dựng một hệ thống pháp lý đa tầng, bao phủ, đóng vai trò nền tảng cho toàn bộ quá trình chuyển đổi số. Trọng tâm của hệ thống này là Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPA) giúp cân bằng giữa khai thác dữ liệu và quyền riêng tư, qua đó củng cố niềm tin của người dân khi sử dụng các dịch vụ số.
Song song với đó, Luật An ninh mạng 2018 thiết lập cơ chế bảo vệ các hạ tầng thông tin trọng yếu, cho phép nhà nước can thiệp kịp thời trước các mối đe dọa an ninh mạng - yếu tố đặc biệt quan trọng khi mọi lĩnh vực từ tài chính đến y tế đều phụ thuộc vào hệ thống số.
Trong không gian thông tin, cho phép chính phủ yêu cầu gỡ bỏ hoặc chỉnh sửa thông tin sai lệch, áp dụng biện pháp đối với cá nhân hoặc nền tảng vi phạm được sử dụng để kiểm soát tin giả và ngăn chặn thao túng dư luận.
Ở khía cạnh kinh tế, Luật Giao dịch điện tử tạo cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử, hợp đồng số và chữ ký số, góp phần thúc đẩy thương mại điện tử và chính phủ số. Bên cạnh các đạo luật mang tính bắt buộc, Singapore còn triển khai những công cụ “luật mềm” như Khung quản lý AI nhằm định hướng phát triển trí tuệ nhân tạo theo các nguyên tắc minh bạch, công bằng và có trách nhiệm, qua đó thu hút doanh nghiệp và tạo lợi thế cạnh tranh quốc tế. Đồng thời, chính phủ nước này đang tiếp tục hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý mới liên quan đến hạ tầng số, điện toán đám mây và chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới để thích ứng với giai đoạn phát triển tiếp theo. Tổng thể, hệ thống pháp lý của Singapore không chỉ đóng vai trò kiểm soát rủi ro mà còn trở thành công cụ thúc đẩy đổi mới, cho phép quốc gia này phát triển Smart Nation 2.0 theo hướng vừa nhanh, vừa an toàn và bền vững.
Thành công của Singapore trong chuyển đổi số là minh chứng cho tầm quan trọng của việc hoạch định chiến lược rõ ràng, đầu tư bài bản, có lộ trình. Sự chuẩn bị của Singapore từ hạ tầng về pháp lý và hạ tầng về công nghệ đã chứng minh điều đó.