Lá phiếu của Nhân dân - nền tảng chính danh của quyền lực Nhà nước
Phát biểu tại tọa đàm “Lá phiếu cử tri - sức mạnh kiến tạo trong kỷ nguyên mới”, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm khẳng định, thể chế dân chủ với nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân là một giá trị mà văn minh nhân loại hướng tới.
Theo ông Trần Văn Lâm, quyền lực Nhà nước phải thuộc về nhân dân, và bầu cử tự do, dân chủ là con đường để nhân dân trao quyền và kiểm soát quyền lực Nhà nước.
Ở Việt Nam, từ khi Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước, Người đã tìm đến các nền dân chủ tư bản phương Tây. Khi gặp được chủ nghĩa Mác- Lênin, Người khẳng định sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của nhân dân và vì nhân dân: “Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân”.
Tư tưởng đó được các Nghị quyết Đại hội Đảng khẳng định, làm rõ hơn. Nghị quyết Đại hội XIV khẳng định: “Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng”.
Ông Trần Văn Lâm cho biết, nguyên tắc này đã được hiến định, trở thành giá trị cốt lõi xuyên suốt trong các bản Hiến pháp của nước ta qua nhiều thời kỳ kể từ Hiến pháp 1946 : “Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam”. Tư tưởng đó tiếp tục được kế thừa và phát triển trong các bản hiến pháp sau này.
Về nội dung, nguyên tắc khẳng định nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước; nhân dân thực hiện quyền lực của mình trực tiếp (dân chủ trực tiếp) hoặc thông qua các cơ quan đại diện do mình bầu ra (dân chủ đại diện), trước hết là Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Thông qua bầu cử, thông qua lá phiếu, nhân dân lựa chọn người đại diện, trao quyền, đồng thời giám sát việc thực thi quyền lực.
Về ý nghĩa chính trị, nguyên tắc khẳng định bản chất dân chủ của Nhà nước ta, bảo đảm nhà nước phải xuất phát từ lợi ích và ý chí của nhân dân; củng cố niềm tin của nhân dân vào chế độ. Bảo đảm tính chính danh; bảo đảm sự bền vững của chế độ.
Về ý nghĩa pháp lý, nguyên tắc là cơ sở hiến định quan trọng để xây dựng toàn bộ hệ thống pháp luật và tổ chức bộ máy Nhà nước. Đồng thời là nền tảng cho các quy định pháp luật về bầu cử, đại diện, giám sát quyền lực.
Thông qua bầu cử dân chủ, nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân được hiện thực hóa; tạo tính chính danh của chế độ; làm cơ sở xây dựng bộ máy nhà nước và hệ thống pháp luật quốc gia. Bầu cử không chỉ là quá trình lựa chọn đại biểu, mà mỗi lá phiếu có trách nhiệm là quá trình thực hiện quyền làm chủ; quyền giám sát, kiểm soát quyền lực Nhà nước của nhân dân.
Ông Trần Văn Lâm khẳng định, lá phiếu có trách nhiệm sẽ quyết định chất lượng đại biểu, chất lượng bộ máy và chất lượng thể chế trong tương lai.