TS Trần Khắc Thạc: “Đại học góp phần hình thành những cử tri trẻ có tri thức và trách nhiệm"
Trao đổi tại Tọa đàm “Lá phiếu cử tri - sức mạnh kiến tạo trong kỷ nguyên mới” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, TS Trần Khắc Thạc cho rằng trong môi trường đại học, giáo dục không dừng ở việc truyền thụ kiến thức nghề nghiệp mà còn phải bồi dưỡng ý thức công dân, hiểu biết pháp luật và năng lực lựa chọn có trách nhiệm.
Theo TS Trần Khắc Thạc, Trưởng phòng Đào tạo, Đại học Thủy lợi: Khi sinh viên hiểu lá phiếu vừa là quyền, vừa là trách nhiệm, nhà trường cũng đang góp phần tạo dựng nền tảng cho một đời sống dân chủ bền vững.
Trong dòng chảy của đời sống chính trị hiện đại, lá phiếu không chỉ là công cụ pháp lý để cử tri lựa chọn người đại diện, mà còn là nơi thể hiện nhận thức công dân và trách nhiệm đối với tương lai đất nước. Tại tọa đàm “Lá phiếu cử tri - sức mạnh kiến tạo trong kỷ nguyên mới”, TS Trần Khắc Thạc đã nhìn vấn đề này từ một điểm tựa rất đáng chú ý: Vai trò của giáo dục đại học trong việc hình thành lớp cử tri trẻ có hiểu biết và có trách nhiệm.
Lá phiếu vừa là quyền, vừa là trách nhiệm của mỗi công dân
Phát biểu tại tọa đàm, ông cho rằng từ góc độ giáo dục đại học, nhà trường có vai trò giúp sinh viên hiểu rõ ý nghĩa của quyền công dân này. Nhấn mạnh chức năng không thể thiếu của đại học trong việc bồi đắp ý thức công dân, TS Trần Khắc Thạc nêu rõ: Lá phiếu vừa là quyền, vừa là trách nhiệm của mỗi công dân.
Không chỉ vậy, ông còn nhấn mạnh là vai trò của các học phần pháp luật và giáo dục chính trị trong nhà trường. Theo ông, chính qua những học phần này, sinh viên được trang bị nền tảng nhận thức để hiểu quyền bầu cử không phải là một khái niệm trừu tượng hay một thủ tục mang tính hình thức.
Đó là quyền hiến định của công dân, gắn với trách nhiệm tham gia vào đời sống chính trị của đất nước. Cách tiếp cận ấy hoàn toàn phù hợp với tinh thần Hiến pháp năm 2013, khi Điều 2 khẳng định Nhà nước do Nhân dân làm chủ, mọi quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân; còn Điều 27 ghi nhận công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử.
Nói cách khác, khi nhà trường giúp sinh viên hiểu đúng về quyền bầu cử, điều đó không chỉ góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, mà còn tạo ra một chuyển động sâu hơn trong tư duy của người trẻ: từ chỗ xem bầu cử là một nghĩa vụ đến chỗ ý thức đó là quyền tham gia quyết định tương lai chung của cộng đồng. Đây là một chuyển hóa quan trọng, bởi chất lượng của đời sống dân chủ không chỉ được bảo đảm bằng quy định pháp luật, mà còn bằng chất lượng nhận thức của từng cử tri.
Đại học góp phần hình thành những cử tri trẻ có tri thức và trách nhiệm
Bên cạnh đó, TS Trần Khắc Thạc còn tập trung vào chính môi trường học đường. Theo ông: Đại học không chỉ cung cấp tri thức chuyên môn, mà còn giúp sinh viên hình thành tư duy độc lập và trách nhiệm xã hội. Đây là điểm rất đáng chú ý, bởi trong một cuộc bầu cử, điều cử tri cần không đơn thuần là thông tin, mà còn là năng lực suy xét, đánh giá và lựa chọn. Khi sinh viên được rèn luyện khả năng phản biện, biết nhìn nhiều chiều, biết đối chiếu giữa lời hứa và tính khả thi, giữa hình ảnh cá nhân và năng lực thực chất, họ sẽ biết sử dụng lá phiếu một cách có trách nhiệm hơn.
Câu nói này chạm đúng một yêu cầu của thời đại: Giáo dục đại học hôm nay không thể chỉ hướng tới thị trường lao động, mà còn phải hướng tới việc đào tạo những công dân trưởng thành về nhận thức chính trị - xã hội.
Đặt trong bối cảnh rộng hơn, nhận định ấy càng có sức nặng khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi bộ máy nhà nước, các cơ quan dân cử và đội ngũ đại biểu phải có chất lượng ngày càng cao.
Từ góc độ ấy, vai trò của nhà trường trong việc hình thành cử tri trẻ không còn là chuyện riêng của giáo dục, mà đã trở thành một phần của quá trình củng cố nền dân chủ từ gốc.
Thực tế lịch sử của Việt Nam cũng cho thấy, từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, lá phiếu đã trở thành biểu tượng sinh động của quyền làm chủ của Nhân dân. Quốc hội khẳng định thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 là mốc son chói lọi, mở ra thời kỳ phát triển mới của dân tộc và khẳng định nền tảng dân chủ của Nhà nước Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, để tiếp nối tinh thần ấy, việc bồi dưỡng sinh viên thành những cử tri có hiểu biết, có chính kiến và có trách nhiệm là một yêu cầu không thể xem nhẹ.
Nhìn từ phát biểu của TS Trần Khắc Thạc, có thể thấy thông điệp ông gửi gắm không chỉ dành cho sinh viên, mà còn dành cho các cơ sở giáo dục đại học. Khi giảng đường trở thành nơi nuôi dưỡng tư duy độc lập, tinh thần trách nhiệm và hiểu biết pháp luật, mỗi sinh viên bước ra không chỉ với tấm bằng chuyên môn, mà còn với tư thế của một công dân sẵn sàng sử dụng lá phiếu của mình một cách nghiêm túc. Và đó cũng là lúc giáo dục đại học chạm tới một sứ mệnh lớn hơn: góp phần kiến tạo chất lượng công dân cho tương lai đất nước.