Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự hội nghị tiếp xúc cử tri chuyên đề với nông dân Thành phố Hồ Chí Minh

Cùng dự có: Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Lê Quốc Phong và đại diện một số cơ quan của Quốc hội, Ban Thường vụ Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh.

Cần có cơ chế linh hoạt hơn trong sử dụng đất nông nghiệp đa mục đích

Sau khi nghiên cứu tiểu sử và chương trình hành động của các ứng cử viên đại biểu Quốc hội, cử tri cho rằng, những người ứng cử đều có trình độ, năng lực, kinh nghiệm công tác và tinh thần trách nhiệm cao; chương trình hành động của các ứng cử viên đã thể hiện rõ quyết tâm đóng góp cho sự phát triển của đất nước và TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, nông dân và nông thôn, đây cũng là những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống của người dân tại Đơn vị bầu cử số 12.

Cử tri mong muốn, nếu được tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội, các đại biểu sẽ tiếp tục quan tâm hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, ổn định đầu ra, tăng thu nhập cho người nông dân. Đồng thời, cần mở rộng các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, đơn giản hóa thủ tục vay vốn để nông dân mạnh dạn đầu tư, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Bên cạnh đó, cử tri đề nghị tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách đất đai, nhất là quy hoạch, thu hồi đất, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Cần có cơ chế linh hoạt hơn trong sử dụng đất nông nghiệp đa mục đích, tạo điều kiện cho xây dựng cơ sở sơ chế, bảo quản, chế biến nông sản và các công trình phụ trợ phục vụ sản xuất.

Cử tri cũng mong muốn các đại biểu quan tâm đến công tác an sinh xã hội, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nông dân; đẩy mạnh đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm cho lao động nông thôn; đồng thời tăng cường giám sát các vấn đề môi trường, chống ngập, an toàn vệ sinh thực phẩm.

Cử tri tin tưởng các ứng cử viên khi trúng cử, sẽ giữ mối liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe và phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của cử tri, góp phần xây dựng địa phương và đất nước ngày càng phát triển bền vững.

Tạo cơ chế để nông dân sống được và làm giàu từ sản xuất nông nghiệp hiện đại

Thay mặt những người ứng cử phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, nhìn lại 40 năm Đổi mới, có thể khẳng định ngành nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã đóng góp hết sức quan trọng vào sự phát triển chung của đất nước.

Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 84 tỷ USD, trong đó rau quả đạt 8,5 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Các mặt hàng chủ lực gồm sầu riêng, bưởi, dừa, khóm, hạt điều… Riêng hạt điều đạt khoảng 5 tỷ USD – mức kỷ lục. Xuất siêu toàn ngành nông nghiệp năm 2025 ước đạt 21 tỷ USD. Thị trường chính là Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, Hàn Quốc… Lúa gạo xuất khẩu khoảng 7,5 triệu tấn, tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, những con số trên đã cho thấy vai trò của nông nghiệp, không chỉ bảo đảm an ninh lương thực quốc gia mà còn góp phần vào an ninh lương thực toàn cầu.

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, "chúng ta đang bước vào kỷ nguyên xanh, kỷ nguyên đổi mới sáng tạo, nơi người nông dân không chỉ sản xuất giỏi mà còn làm chủ công nghệ, làm chủ thị trường và tương lai của mình; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo trong sản xuất".

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội chia sẻ trăn trở của nông dân hiện nay không chỉ là sản xuất bao nhiêu mà là bán cho ai, giá cả có ổn định hay không. "Vì vậy, chính sách cần chuyển mạnh từ hỗ trợ đầu vào sang tổ chức thị trường và nâng cao giá trị gia tăng, tạo cơ chế để nông dân sống được và làm giàu từ sản xuất nông nghiệp hiện đại, hạn chế tình trạng “được mùa rớt giá”, “được giá mất mùa", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Cụ thể, theo Chủ tịch Quốc hội, người nông dân cần có hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp, trồng cây gì, nuôi con gì phải gắn với thị trường và không bị ép giá. Giá cả phải trên nguyên tắc "thuận mua, vừa bán"; cả hai phía đều phải tuân thủ cam kết; tránh tình trạng phá vỡ hợp đồng khi thị trường biến động.

"Điều quan trọng không chỉ là ban hành chính sách mà chính sách phải được thực thi hiệu quả, đi vào thực tiễn, trọng tâm là phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị; tín dụng ưu đãi; bảo hiểm nông nghiệp; ổn định đầu ra; quy hoạch đất đai ổn định để tạo niềm tin cho người dân; đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm và bảo đảm an sinh xã hội; tăng cường giám sát việc thực hiện pháp luật đất đai, nhất là quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, thu hồi đất; hoàn thiện quy định về chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp tại vùng ven đô thị", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tiếp tục tháo gỡ các “nút thắt” về đất đai để nông nghiệp "cất cánh"

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần tiếp tục tháo gỡ các “nút thắt” về đất đai để nông nghiệp "cất cánh": có cơ chế xây dựng nhà xưởng, cơ sở sơ chế, kho vật tư, công trình phụ trợ trên đất nông nghiệp; cơ chế thí điểm mô hình nông nghiệp công nghệ cao gắn với du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm tại các vùng ven đô như Củ Chi, Hóc Môn; khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Trong bối cảnh hiện nay, theo Chủ tịch Quốc hội, ngành nông nghiệp cần tập trung thực hiện một số định hướng lớn:

Thứ nhất, đẩy mạnh chế biến sâu và ứng dụng công nghệ cao: Chuyển dần từ xuất khẩu thô sang sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao; đầu tư công nghệ sau thu hoạch, bảo quản, kho lạnh, chiếu xạ để kéo dài thời gian lưu kho và vận chuyển. Phát triển các sản phẩm chế biến sâu, đồ uống, thực phẩm chức năng từ nông sản nhằm nâng cao biên lợi nhuận.

Thứ hai, số hóa và truy xuất nguồn gốc: Thị trường quốc tế ngày càng khắt khe và minh bạch về thông tin, nhất là tại EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ. Do đó, cần thiết lập mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, ứng dụng công nghệ số, blockchain để kiểm soát chất lượng đồng bộ từ vườn đến bàn ăn, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng trong nước và quốc tế đối với nông sản Việt Nam.

Thứ ba, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị: Khắc phục tình trạng sản xuất manh mún; đẩy mạnh liên kết “bốn nhà” (Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp - nhà nông); phát triển hợp tác xã kiểu mới đủ năng lực làm đầu mối bao tiêu sản phẩm với nông dân, đàm phán với nhà nhập khẩu. "Muốn đi lên, đi mạnh thì phải liên kết thành tổ hợp tác, hợp tác xã để tạo sức mạnh tập thể", Chủ tịch Quốc hội nói.

Thứ tư, đa dạng hóa thị trường và xây dựng thương hiệu: Không chỉ phụ thuộc vào thị trường truyền thống mà cần mở rộng sang các khu vực tiềm năng khác; đồng thời xây dựng thương hiệu nông sản quốc gia và sản phẩm OCOP, nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh.

Thứ năm, phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu: Đẩy mạnh nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm (vỏ cà phê, rơm rạ, phụ phẩm thủy sản…) làm phân bón, thức ăn chăn nuôi; giảm phát thải khí nhà kính, nhất là trong sản xuất lúa gạo, đáp ứng tiêu chuẩn carbon thấp của các thị trường khó tính.

"Tóm lại, có 5 vấn đề trọng tâm gồm: đẩy mạnh chế biến sâu và công nghệ cao; số hóa, truy xuất nguồn gốc minh bạch; tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị; đa dạng hóa thị trường, xây dựng thương hiệu; phát triển nông nghiệp xanh, chất lượng cao. Đối với 11 xã trên địa bàn, cần xác định sản phẩm chủ lực, xây dựng mô hình đặc trưng, phát triển sản phẩm OCOP có thương hiệu, đủ sức tiêu thụ trong nước và hướng tới xuất khẩu ra thế giới", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Cùng với đó, phải đẩy mạnh việc xử lý nghiêm minh các hành vi sản xuất, buôn bán phân bón, thuốc bảo vệ thực vật giả, kém chất lượng. Quản lý nhà nước phải làm mạnh vấn đề này.

Về vai trò của đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội khẳng định, phải duy trì thường xuyên tiếp xúc cử tri, giữ mối liên hệ chặt chẽ với địa phương, lắng nghe và hành động trên tinh thần trách nhiệm của người đại biểu nhân dân; theo dõi, đôn đốc, trả lời, đi tới cùng việc giải quyết các vấn đề cử tri quan tâm, phản ánh.

Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, với sự đồng thuận, quyết tâm đổi mới mạnh mẽ thể chế, nông nghiệp khu vực 11 xã tới đây sẽ có bước chuyển biến mới.

Phạm Thúy; Ảnh: Lâm Hiển