Bộ luật Dân sự mới của UAE:Định hình lại “luật chơi” trong lĩnh vực tài chính và ngân hàng

Các chuyên gia luật cho rằng, bộ luật mới không chỉ mang tính sửa đổi kỹ thuật mà còn hướng tới tự do hóa pháp luật dân sự, nâng cao tính minh bạch, tăng khả năng dự đoán pháp lý và tiệm cận thông lệ quốc tế, qua đó góp phần hiện đại hóa môi trường kinh doanh tại UAE.

Tăng quyền tự chủ hợp đồng, thay đổi tiêu chuẩn giao dịch ngân hàng

Một trong những điểm đổi mới quan trọng là mở rộng quyền tự chủ của các bên trong việc lựa chọn luật điều chỉnh hợp đồng. Nếu trước đây hợp đồng thường mặc nhiên chịu sự điều chỉnh của pháp luật nơi các bên cư trú hoặc nơi ký kết thì theo quy định mới, luật áp dụng sẽ do các bên thỏa thuận rõ ràng. Trường hợp không có thỏa thuận, luật nơi các bên cùng đặt trụ sở hoặc nơi thực hiện hợp đồng sẽ được áp dụng. Quy định này được đánh giá giúp UAE tiệm cận chuẩn mực pháp lý toàn cầu và tạo thuận lợi cho các giao dịch xuyên biên giới.

Bộ luật mới đồng thời hạ độ tuổi trưởng thành từ 21 năm âm lịch xuống còn 18 năm dương lịch, thống nhất với pháp luật thương mại hiện hành. Điều này cho phép cá nhân từ đủ 18 tuổi có thể mở tài khoản ngân hàng, ký hợp đồng vay hoặc tham gia các thỏa thuận bảo lãnh. Theo các chuyên gia, thay đổi này đòi hỏi các ngân hàng phải rà soát và cập nhật quy trình nhận biết khách hàng (KYC) cũng như chính sách tiếp nhận khách hàng mới. Ngoài ra, các thỏa thuận khung lần đầu tiên được công nhận là hợp đồng có giá trị ràng buộc pháp lý, khiến các tổ chức tín dụng cần thận trọng hơn trong quá trình đàm phán điều khoản sơ bộ, bởi những tài liệu này có thể trở thành căn cứ xem xét tại tòa án.

Song song đó, quy định về giải thích hợp đồng cũng được sửa đổi theo hướng mọi nội dung mơ hồ sẽ được hiểu theo hướng có lợi cho bên chịu nghĩa vụ hoặc bên yếu thế hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với kỹ thuật soạn thảo hợp đồng của các bên cho vay nhằm hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh từ các điều khoản không rõ ràng.

Siết quy định bồi thường, bảo lãnh và tăng quyền cân nhắc của tòa án

Bộ luật mới cũng điều chỉnh thứ tự áp dụng nguồn luật khi pháp luật thành văn chưa quy định cụ thể, trong đó luật Hồi giáo Sharia được ưu tiên trước luật tục. Đồng thời, quy định cứng về thứ bậc các trường phái luật học Hồi giáo được bãi bỏ, cho phép thẩm phán lựa chọn giải pháp phù hợp nhất với lợi ích công cộng, qua đó mở rộng quyền tự quyết của tòa án.

Về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, các bên được phép xác định trước mức bồi thường trong hợp đồng, song quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về tòa án. Tòa án có thể giảm mức bồi thường nếu chứng minh được khoản tiền quá cao hoặc nghĩa vụ đã được thực hiện một phần; hủy bỏ khoản bồi thường nếu chủ nợ góp phần gây ra thiệt hại; hoặc không chấp nhận yêu cầu nếu lỗi của chủ nợ lớn hơn lỗi của bên nợ. Ngược lại, chủ nợ vẫn có thể yêu cầu mức bồi thường cao hơn nếu chứng minh được hành vi gian lận hoặc lỗi nghiêm trọng từ phía con nợ. Theo giới chuyên gia, các quy định này giúp tăng tính chắc chắn đối với các khoản lãi chậm trả, chi phí phá vỡ hợp đồng hay phí chấm dứt sớm, nhưng các ngân hàng cần bảo đảm mức bồi thường hợp lý và lưu giữ chứng cứ về thiệt hại thực tế.

Đáng chú ý, bộ luật mới quy định chủ nợ chỉ được xử lý tài sản của bên bảo lãnh sau khi đã thực hiện đầy đủ các biện pháp cưỡng chế đối với tài sản của bên vay, trừ trường hợp bảo lãnh liên đới hoặc hợp đồng có quy định khác. Thay đổi này có thể ảnh hưởng đáng kể đến việc thực thi nghĩa vụ bảo lãnh nếu các điều khoản không được quy định rõ ràng ngay từ đầu.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, Bộ luật Dân sự mới được xem là một trong những cải cách pháp lý quan trọng nhất trong nhiều thập kỷ, góp phần củng cố vị thế của UAE như một trung tâm thương mại- tài chính hàng đầu khu vực Trung Đông, đặc biệt tại các đô thị kinh tế lớn như Dubai.

Linh Anh