Gắn kết trách nhiệm, nâng tầm hiệu quả nghị trường

Quyết sách đặc thù, giám sát hiệu quả

- Nhìn lại nhiệm kỳ sôi nổi, trách nhiệm 2021 - 2026, ông có thể chia sẻ những hoạt động nổi bật của HĐND tỉnh, ngày càng đáp ứng tốt hơn kỳ vọng của cử tri và Nhân dân?

- Nhiệm kỳ 2021 - 2026 là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tỉnh Đồng Nai trong bối cảnh triển khai thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Bình Phước và tỉnh Đồng Nai thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Đồng Nai. HĐND tỉnh đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, từng bước khẳng định vai trò cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.

Bên cạnh cụ thể hóa các quy định của Trung ương, HĐND tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết điều chỉnh những vấn đề đặc thù của địa phương và đã phát huy hiệu quả thiết thực như: chính sách hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế; chế độ hỗ trợ nguồn nhân lực y tế tỉnh Đồng Nai; chính sách phát triển giáo dục mầm non ngoài công lập; chính sách thôi việc đối với người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn; chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ; chính sách hỗ trợ đối với giáo viên tại các cơ sở giáo dục công lập; chính sách hỗ trợ đối với cán bộ, công chức cấp xã, người hoạt động không chuyên trách cấp xã và người lao động dôi dư của cơ quan, tổ chức do sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã…

Thường trực, các ban và các tổ đại biểu HĐND tỉnh đã tổ chức trên 300 đợt giám sát, khảo sát tập trung vào những lĩnh vực cử tri và Nhân dân quan tâm như: đầu tư công, thu hồi đất, quy hoạch đô thị - giao thông, giáo dục, y tế, văn hóa, công tác dân tộc, cải cách hành chính, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tội phạm, thi hành án dân sự… Tỷ lệ giải quyết kiến nghị sau giám sát đạt trên 90%.

- Trong những yếu tố làm nên thành công đó, ông đánh giá như thế nào về việc phát huy năng lực, trách nhiệm của những vị trí đầu tàu trong Thường trực, các Ban HĐND?

- Thành công trong hoạt động của HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2021 - 2026 gắn liền với tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, sáng tạo của đại biểu HĐND, đặc biệt là vai trò nòng cốt của Thường trực, các Ban của HĐND tỉnh.

Thường trực HĐND tỉnh Đồng Nai với vai trò cơ quan thường trực của HĐND đã thực hiện vai trò điều hòa, phối hợp hoạt động, có nhiều đổi mới để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND như: giảm thời lượng trình bày báo cáo, tăng thời lượng thảo luận, chất vấn tại kỳ họp, dành nhiều thời gian để đại biểu tranh luận, làm rõ trách nhiệm của cơ quan, đơn vị liên quan. Triển khai giám sát của 12/12 Tổ đại biểu HĐND tỉnh Đồng Nai (trước sắp xếp). Nhiều tổ đã tiến hành tái giám sát nhằm đánh giá việc thực hiện kiến nghị sau giám sát; thực hiện giám sát các vụ việc khiếu nại, tố cáo của công dân theo chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy và theo sự phân công của Thường trực HĐND tỉnh, góp phần giải quyết kịp thời bức xúc từ cơ sở.

Cùng với đó, tiếp tục thực hiện hiệu quả mô hình “Hội đồng nhân dân điện tử”, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin chuyển đổi số trong hoạt động kỳ họp và hoạt động đại biểu; tổ chức trao đổi, hướng dẫn nghiệp vụ cho đại biểu HĐND vào hằng năm và sau sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp; thông tin rộng rãi về hoạt động HĐND để cử tri và Nhân dân biết và giám sát.

Các Ban HĐND tỉnh đã phát huy tốt vai trò thẩm tra, giám sát; tham gia ngay từ đầu vào quá trình xây dựng nghị quyết; phối hợp chặt chẽ với UBND, các sở, ngành và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh. Các báo cáo thẩm tra bảo đảm chất lượng, được đại biểu HĐND và cử tri đánh giá cao.

Tạo động lực lâu dài phát huy vai trò đội ngũ tham mưu

- Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc phát huy vai trò cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương cần được đặt ra như thế nào để thực sự đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nâng cao hiệu lực quản trị, thưa ông?

- Để cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương thực sự phát huy vai trò trong mô hình chính quyền 2 cấp, vấn đề tiên quyết là cần nâng cao năng lực và trách nhiệm của từng đại biểu HĐND. Đại biểu phải gần dân, hiểu dân, sâu sát thực tiễn; tăng cường tiếp xúc cử tri, giám sát việc thực hiện nghị quyết, theo dõi tiến độ giải quyết kiến nghị – từ đó phản ánh kịp thời và đầy đủ tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân vào quá trình quyết định chính sách. Song song với đó, chú trọng công tác bồi dưỡng, cập nhật kỹ năng và kiến thức pháp luật cho đại biểu ngay từ đầu nhiệm kỳ, đặc biệt là đại biểu kiêm nhiệm - bảo đảm mỗi đại biểu HĐND không chỉ đại diện cho dân mà còn đủ năng lực phản biện, thẩm định, giám sát và tham gia quyết sách.

Trong hoạt động giám sát, Thường trực, các Ban HĐND và Tổ đại biểu cần lựa chọn đúng các vấn đề trọng tâm, sát thực tiễn, nhất là các lĩnh vực bức thiết như giải quyết kiến nghị cử tri, khiếu nại, tố cáo kéo dài. Giám sát không chỉ dừng ở kiến nghị mà phải xác định rõ trách nhiệm, lộ trình và theo đến cùng kết quả khắc phục. Trong công tác thẩm tra, cần nâng cao chất lượng khảo sát thực tế, đối chiếu kỹ cơ sở pháp lý, chủ trương, định hướng, đánh giá kỹ điều kiện thực hiện, nguồn lực, tác động đến người dân - bảo đảm các nghị quyết HĐND thực sự khả thi, hợp lòng dân và đi vào cuộc sống.

Đặc biệt, để nâng cao hiệu quả hoạt động trong điều kiện địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn, HĐND các cấp cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy trình kỳ họp, giám sát, giải trình, tiếp xúc cử tri. Việc đẩy mạnh triển khai mô hình “họp không giấy”, cung cấp tài liệu điện tử, kết nối đồng bộ dữ liệu... không chỉ góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn thể hiện tinh thần cải cách, hiện đại hóa nghị trường.

HĐND tiếp tục phát huy vai trò điều phối, giám sát của mình trong tổng thể chính quyền địa phương 2 cấp - từ việc bảo đảm trách nhiệm giải trình đến thúc đẩy sự phối hợp hiệu quả giữa HĐND - UBND - Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội. Chỉ khi đại biểu mạnh, giám sát trúng, quyết sách đúng và thực hiện nghiêm thì chính quyền địa phương 2 cấp mới vận hành hiệu lực, hiệu quả, thực chất.

- Đằng sau mỗi kết quả của HĐND tỉnh là sự đóng góp âm thầm nhưng bền bỉ, hiệu quả của đội ngũ công chức Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND. Trong bối cảnh địa bàn mở rộng, khối lượng công việc tăng cao sau sắp xếp đơn vị hành chính, yêu cầu đặt ra với đội ngũ này ngày càng khắt khe cả về năng lực, tiến độ lẫn chất lượng tham mưu, thưa ông?

- Để tiếp tục phát huy vai trò quan trọng ấy, trước hết cần kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công rõ người - rõ việc - rõ trách nhiệm; đồng thời, xây dựng đội ngũ công chức tham mưu vững chính trị, giỏi chuyên môn, thành thạo kỹ năng nghiệp vụ và làm chủ công nghệ. Công chức không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ hậu cần - kỹ thuật mà phải đủ năng lực tham gia hỗ trợ xây dựng các báo cáo thẩm tra, đề xuất nội dung giám sát, chuẩn bị tài liệu kỳ họp… bảo đảm chính xác, kịp thời, đúng định hướng.

Cùng với đó, cần tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, cập nhật kiến thức mới gắn với thực tiễn từng địa phương. Trong xu thế chuyển đổi số, cán bộ tham mưu cũng phải chuyển đổi tư duy, làm chủ công cụ công nghệ, góp phần thúc đẩy quá trình số hóa hoạt động của HĐND - từ họp không giấy đến quản lý dữ liệu, điều hành kỳ họp, giám sát trực tuyến...

Và điều quan trọng không kém, đó là có cơ chế đãi ngộ thỏa đáng, tạo động lực lâu dài, giúp đội ngũ công chức yên tâm cống hiến. Sự ổn định, tận tâm và tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũ tham mưu, giúp việc chính là yếu tố bảo đảm cho chất lượng vận hành HĐND ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại và thực chất trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

NGUYỄN NHẬT thực hiện