Tổng thống Mỹ lên tiếng về Bờ Tây, làn sóng phản đối Israel lan rộng
Nhà Trắng cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump coi sự ổn định tại Bờ Tây là yếu tố phù hợp với mục tiêu hòa bình khu vực của Mỹ, trong bối cảnh quốc tế gia tăng chỉ trích các biện pháp mới của Israel nhằm mở rộng kiểm soát tại lãnh thổ Palestine.
Hãng Reuters hôm nay đưa tin, một quan chức Nhà Trắng vừa nhấn mạnh, Tổng thống Mỹ Donald Trump phản đối việc Israel sáp nhập Bờ Tây bị chiếm đóng, nhấn mạnh rằng sự ổn định tại khu vực này có ý nghĩa đối với an ninh Israel cũng như mục tiêu hòa bình rộng lớn hơn ở Trung Đông.
“Một Bờ Tây ổn định giúp bảo đảm an ninh cho Israel và phù hợp với mục tiêu của chính quyền Mỹ là đạt được hòa bình trong khu vực”, Reuters dẫn lời quan này.
Bình luận từ Nhà Trắng cho thấy, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang phát đi tín hiệu thận trọng đối với các bước đi có thể làm thay đổi hiện trạng tại Bờ Tây, trong bối cảnh làn sóng chỉ trích quốc tế gia tăng sau khi Bộ trưởng Tài chính Israel theo đường lối cực hữu Bezalel Smotrich và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz công bố các biện pháp mới nhằm mở rộng sự kiểm soát của Israel đối với lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.
Theo các thông báo, các biện pháp gây tranh cãi của Israel bao gồm việc chuyển thẩm quyền cấp phép xây dựng tại Hebron - thành phố lớn nhất ở Bờ Tây bị chiếm đóng từ chính quyền Palestine sang phía Israel, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công dân Israel mua đất để xây dựng các khu định cư mới tại Bờ Tây. Đồng thời, Israel cũng tăng cường kiểm soát đối với hai địa điểm tôn giáo quan trọng ở phía nam Bờ Tây là Lăng mộ Rachel gần Bethlehem và Lăng mộ các Tổ phụ tại Hebron.
Bộ trưởng Smotrich cho biết, các thay đổi nhằm “đào sâu gốc rễ của chúng tôi ở mọi vùng đất của Israel và chôn vùi ý tưởng về một nhà nước Palestine” - phát biểu cho thấy lập trường cứng rắn của một bộ phận trong Chính phủ Israel hiện nay.
Các khu định cư của Israel tại vùng lãnh thổ bị chiếm đóng lâu nay bị cộng đồng quốc tế coi là vi phạm luật pháp quốc tế. Không chỉ Mỹ, 8 quốc gia có đa số dân theo Hồi giáo gồm Ai Cập, Indonesia, Jordan, Pakistan, Qatar, Ảrập Xêút, Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất đã ra tuyên bố chung lên án động thái của Israel. Tuyên bố cho rằng, các “quyết định và biện pháp bất hợp pháp này nhằm áp đặt chủ quyền phi pháp của Israel” lên lãnh thổ Palestine.
Nhóm nước này nhận định, các bước đi mới là nỗ lực “củng cố hoạt động định cư và áp đặt một thực tế pháp lý và hành chính mới tại Bờ Tây bị chiếm đóng”, qua đó đẩy nhanh các nỗ lực sáp nhập trái phép và làm gia tăng nguy cơ di dời người dân Palestine.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) Antonio Guterres, Vương quốc Anh và Tây Ban Nha cũng tham gia làn sóng phản đối. Theo người phát ngôn của Tổng Thư ký Stephane Dujarric, ông Guterres, các hành động của Israel mang tính “gây mất ổn định” và làm suy giảm triển vọng của giải pháp hai nhà nước.
Trong một cuộc họp báo tại trụ sở LHQ ở New York, khi được hỏi liệu các biện pháp của Israel có bị coi là một hình thức “sáp nhập trên thực tế” hay không, ông Dujarric cho biết: “Những quyết định này không đưa chúng ta đi đúng hướng. Chúng đang đẩy chúng ta ngày càng xa giải pháp hai nhà nước và khỏi khả năng để chính quyền Palestine và người dân Palestine tự quyết định vận mệnh của mình”.
Về khả năng LHQ có thể làm gì để ngăn cản Israel, người phát ngôn nhấn mạnh, Tổng Thư ký sẽ tiếp tục kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế và thúc đẩy giải pháp hai nhà nước, song cũng lưu ý rằng nỗ lực này cần sự tham gia của các bên khác.
Chính phủ Anh trong một tuyên bố cùng ngày đã kêu gọi Israel đảo ngược quyết định. London “lên án mạnh mẽ” việc Nội các An ninh Israel mở rộng kiểm soát tại Bờ Tây, cho rằng mọi nỗ lực đơn phương nhằm thay đổi cấu trúc địa lý hoặc nhân khẩu học của Palestine đều “hoàn toàn không thể chấp nhận” và trái với luật pháp quốc tế.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha ra tuyên bố cho rằng, quyết định của Israel “trái với luật pháp quốc tế” và có nguy cơ làm bùng phát thêm bạo lực, trong bối cảnh khu vực vẫn đối mặt với nhiều căng thẳng. Madrid nhận định, các biện pháp này có thể phương hại tới những nỗ lực đang diễn ra nhằm thúc đẩy kế hoạch hòa bình và duy trì lệnh ngừng bắn, đồng thời kêu gọi Israel tuân thủ nghĩa vụ của một bên chiếm đóng theo Công ước Geneva thứ tư.