Nóng: Quốc gia châu Âu đầu tiên cấm mạng xã hội với trẻ U16
Động thái này nằm trong chiến dịch rộng hơn nhằm tăng cường trách nhiệm của các tập đoàn công nghệ trước những rủi ro đối với người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên.
Chính phủ Tây Ban Nha vừa công bố kế hoạch cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, trở thành quốc gia đầu tiên tại châu Âu đưa ra biện pháp ở cấp quốc gia theo hướng tương tự mô hình của Australia.
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ Thế giới ở Dubai, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho rằng các nền tảng mạng xã hội đã bộc lộ “những thất bại mang tính hệ thống” trong việc bảo vệ người dùng khỏi nội dung độc hại. Theo kế hoạch, từ tuần tới, thanh thiếu niên dưới 16 tuổi sẽ không thể truy cập các nền tảng mạng xã hội, trong khuôn khổ gói 5 biện pháp mà chính phủ Tây Ban Nha đang triển khai.
Ông Sanchez mô tả không gian mạng xã hội như “một nhà nước thất bại”, nơi luật pháp bị xem nhẹ, thông tin sai lệch lan rộng và ngôn từ thù hận phổ biến. Ông cho rằng các thuật toán đang bóp méo đối thoại công khai, trong khi dữ liệu và hình ảnh cá nhân của người dùng bị khai thác vì mục đích thương mại.
Để thực thi lệnh cấm với nhóm dưới 16 tuổi, chính phủ yêu cầu các nền tảng triển khai hệ thống xác minh độ tuổi hiệu quả, thay vì chỉ dựa vào các cơ chế tự khai báo. Theo ông Sanchez, đây phải là “những rào cản thực sự có tác dụng”, đủ để ngăn trẻ vị thành niên truy cập.
Nhà lãnh đạo Tây Ban Nha nhấn mạnh trẻ em hiện bị đặt vào “một không gian của nghiện ngập, lạm dụng, nội dung khiêu dâm, thao túng và bạo lực”, và chính phủ không thể tiếp tục chấp nhận thực trạng này. Ông gọi môi trường trực tuyến hiện nay là “miền viễn Tây kỹ thuật số” và khẳng định nhà nước có trách nhiệm can thiệp để bảo vệ trẻ em.
Tây Ban Nha là quốc gia châu Âu đầu tiên chính thức công bố lệnh cấm ở cấp quốc gia đối với người dưới 16 tuổi, sau khi Australia đưa Đạo luật sửa đổi An toàn Trực tuyến vào thực thi từ tháng 12. Luật của Australia yêu cầu các nền tảng lớn như Instagram, TikTok, YouTube, X và Reddit áp dụng biện pháp xác minh độ tuổi, nếu không sẽ đối mặt mức phạt lên tới 49,5 triệu đô la Australia.
Tại Tây Ban Nha, danh sách doanh nghiệp cụ thể chịu tác động của quy định mới chưa được công bố. Tuy nhiên, Thủ tướng Sanchez đã nêu tên một số nền tảng lớn trong các chỉ trích, bao gồm TikTok, X và Instagram, liên quan tới việc kiểm soát nội dung, hoạt động của trí tuệ nhân tạo và bảo vệ dữ liệu người dùng. Các công ty này hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về các cáo buộc.
Bốn biện pháp còn lại trong gói chính sách của Tây Ban Nha tập trung vào tăng trách nhiệm pháp lý đối với lãnh đạo doanh nghiệp nếu không gỡ bỏ nội dung độc hại hoặc vi phạm pháp luật; đồng thời xem xét hình sự hóa hành vi “thao túng thuật toán” và khuếch đại nội dung bất hợp pháp.
Ông Sanchez cho biết thêm có 5 quốc gia châu Âu khác đang phối hợp với Tây Ban Nha để thúc đẩy các quy định nghiêm ngặt hơn với mạng xã hội. Tại Pháp, Hạ viện đã thông qua dự luật hạn chế người dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội, song vẫn cần Thượng viện phê chuẩn. Ở Anh, Thượng viện ủng hộ một lệnh cấm tương tự, nhưng dự luật còn phải được Hạ viện thông qua.
Các tập đoàn công nghệ lớn bày tỏ quan ngại trước xu hướng siết chặt quản lý. Meta, công ty sở hữu Facebook, Instagram và Threads, cho biết đã gỡ bỏ 550.000 tài khoản bị nghi thuộc về người dưới 16 tuổi tại Australia và kêu gọi chính phủ nước này xem xét lại lệnh cấm.
Meta cho rằng thay vì “các lệnh cấm toàn diện”, chính phủ nên phối hợp với ngành công nghệ để nâng cao tiêu chuẩn về an toàn, quyền riêng tư và trải nghiệm phù hợp với độ tuổi. Công ty cũng cảnh báo thanh thiếu niên có thể tìm cách tiếp cận mạng xã hội qua các con đường khác, song không còn được hưởng các cơ chế bảo vệ chính thức.
Trong khi đó, Reddit đã khởi động thách thức pháp lý đối với luật của Australia, cho rằng quy định mới kém hiệu quả và có thể ảnh hưởng tới thảo luận chính trị.
Giới vận động xã hội nhận định xu hướng siết chặt quản lý mạng xã hội với trẻ em đang lan rộng. Đại diện tổ chức vận động Smartphone Free Childhood (Anh) cho rằng nhiều chính phủ đang chịu áp lực phải hành động khi ngày càng có thêm bằng chứng về tác động tiêu cực của môi trường số đối với trẻ em, phụ huynh và xã hội.
Với bước đi của Tây Ban Nha, tranh luận về cân bằng giữa bảo vệ trẻ vị thành niên, quyền tiếp cận thông tin và trách nhiệm của các nền tảng công nghệ được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trên phạm vi toàn cầu.