Danh sách cử tri - nơi quyền bầu cử bắt đầu
Lá phiếu chỉ thật sự có giá trị khi tên người dân được ghi đúng, ghi đủ trong danh sách cử tri. Trước ngày bầu cử, chính danh sách cử tri đã là “cánh cửa đầu tiên” để quyền làm chủ của Nhân dân được thực thi. Bởi vậy, ở nhiều địa phương, công việc lập và niêm yết danh sách cử tri đang được triển khai không chỉ bằng phần mềm, dữ liệu số, mà bằng sự vào cuộc tận tâm, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị ở cơ sở - những người đi từng ngõ, gõ từng nhà để giữ trọn quyền bầu cử cho Nhân dân.
Từ dữ liệu số đến từng cánh cửa dân - cách làm sâu sát ở cơ sở
Tại phường Ba Đình, TP. Hà Nội, công tác lập và niêm yết danh sách cử tri được triển khai đồng bộ, bài bản ngay từ những ngày đầu. Theo Ủy ban Bầu cử phường, toàn địa bàn có 18 khu vực bỏ phiếu, với 21 điểm niêm yết danh sách 34.840 cử tri. Trong ngày 1 và 2/2/2026, Ủy ban Bầu cử phường tập trung hoàn thành việc niêm yết danh sách tại toàn bộ 21 điểm, bảo đảm đúng tiến độ luật định. Ghi nhận trong sáng 1/2, điểm niêm yết chung danh sách cử tri toàn phường được bố trí trang trọng với băng rôn, khẩu hiệu, bảng niêm yết lớn. Cán bộ Ủy ban Bầu cử phường cùng các lực lượng công an, quân sự tổ chức ứng trực, hướng dẫn người dân kiểm tra thông tin. Danh sách cử tri được in rõ ràng, khoa học, thuận tiện cho việc rà soát từng họ tên, năm sinh, nơi cư trú - những chi tiết tưởng chừng nhỏ, nhưng quyết định trực tiếp quyền bỏ phiếu của mỗi công dân.
Không dừng lại ở phương thức niêm yết truyền thống, phường Ba Đình còn chủ động ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai hình thức “niêm yết số” danh sách cử tri; tạo QR code cung cấp thông tin bầu cử, tiếp nhận kiến nghị, phản ánh của cử tri. Song song với đó, Ủy ban Bầu cử phường đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng VNeID để theo dõi khu vực bỏ phiếu, kiểm tra thông tin cá nhân, phản ánh kịp thời những sai sót cần điều chỉnh. Mọi ý kiến đều được tiếp nhận, xử lý theo đúng quy trình nghiệp vụ, bảo đảm bảo mật thông tin cá nhân và phục vụ đúng mục đích bầu cử.
Theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, chậm nhất ngày 3/2/2026 (40 ngày trước ngày bầu cử), danh sách cử tri phải được niêm yết công khai để Nhân dân kiểm tra. Việc phường Ba Đình hoàn thành niêm yết sớm, đồng bộ cả trực tiếp và trực tuyến cho thấy tinh thần chủ động, nghiêm túc trong việc bảo đảm quyền bầu cử của cử tri.
Từ đô thị trung tâm, nhìn về cơ sở dân cư, tinh thần ấy tiếp tục được thể hiện rõ nét tại phường Nam Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) - một trong những đơn vị hoàn thành sớm nhất tỉnh việc lập và niêm yết danh sách cử tri. Hơn một tuần nay, ông Trần Trọng Sơn - Tổ trưởng TDP Tân Hòa cùng các thành viên cấp ủy, Ban Công tác Mặt trận đã trực tiếp đi từng hộ dân để rà soát danh sách cử tri. Công việc diễn ra lặng lẽ, nhưng đòi hỏi sự cẩn trọng đến từng thông tin nhỏ nhất. “Điểm mới của kỳ bầu cử lần này là danh sách cử tri được trích xuất từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trên cơ sở danh sách Công an cung cấp cho UBND phường, chúng tôi rà soát từng hộ, từng nhân khẩu cho sát thực tế”, ông Sơn chia sẻ.
Cách làm của phường Nam Hồng Lĩnh thể hiện rõ sự sâu sát, trách nhiệm khi phân công cụ thể từng cán bộ, công chức đồng hành với tổ dân phố trong quá trình rà soát. Sự phối hợp chặt chẽ ấy giúp việc đối chiếu thông tin diễn ra nhanh hơn, khoa học hơn, hạn chế tối đa sai sót - nhất là với các trường hợp cử tri tạm trú, đi làm ăn xa, người mới chuyển đến hoặc vừa thay đổi tình trạng pháp lý. Bà Trần Thị Dung - cử tri TDP Tân Hòa bày tỏ: “Cán bộ đến tận nhà hỏi han, đối chiếu thông tin, giải thích rõ quyền và nghĩa vụ khi bầu cử, chúng tôi rất yên tâm”. Chính sự chủ động, tận tâm ấy đã tạo nền tảng quan trọng để UBND phường thống nhất, hoàn thiện danh sách và niêm yết kịp thời, đúng quy định của pháp luật.
Đúng thời gian, quy trình - bảo đảm quyền cử tri đến phút cuối
Không chỉ ở Ba Đình hay Nam Hồng Lĩnh, công tác lập và niêm yết danh sách cử tri còn được triển khai bài bản tại phường Ea Kao (Đắk Lắk). Thực hiện các quy định, hướng dẫn của Trung ương và của Bộ Công an, UBND phường Ea Kao đã sớm ban hành kế hoạch, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng cơ quan, đơn vị, bảo đảm chặt chẽ từ khâu dữ liệu đến khâu rà soát thực tế. Điển hình, UBND phường Ea Kao đã thành lập 27 Tổ bầu cử; đồng thời, giao Công an phường chủ trì kết xuất, cập nhật dữ liệu cử tri từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; Phòng Văn hóa - Xã hội tham mưu, tổng hợp, bàn giao danh sách để các Buôn, Tổ dân phố rà soát theo tổ liên gia; Ban tự quản trực tiếp kiểm tra thực tế, kịp thời phản ánh các trường hợp biến động; các Ban bầu cử tại Tổ bầu cử tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc rà soát và niêm yết danh sách.
Ngày 28/1/2026, Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia ban hành Công văn số 224/VPHĐBCQG, tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn nghiệp vụ trong bối cảnh ứng dụng dữ liệu dân cư và chuyển đổi số. Theo đó, việc lập, sắp xếp, điều chỉnh danh sách cử tri được thực hiện linh hoạt trên phần mềm quản lý, bảo đảm chính xác, an toàn thông tin và kịp thời bổ sung các trường hợp phát sinh đến trước thời điểm bỏ phiếu 24 giờ. Điều này khẳng định quyền bầu cử không bị giới hạn cứng nhắc theo thời gian, mà luôn được bảo đảm tối đa trong khuôn khổ pháp luật. Bởi vậy, danh sách cử tri không chỉ là sản phẩm của công nghệ hay thủ tục hành chính, mà là kết tinh của dữ liệu số và trách nhiệm con người. Khi từng cái tên được rà soát cẩn trọng, từng mốc thời gian được thực hiện nghiêm túc, thì dân chủ đã bắt đầu ngay từ những công việc thầm lặng ấy - để người dân được thực hiện quyền làm chủ của mình.