Vĩnh Long: Bảo tồn Sách lá Buông - di sản Khmer qua công nghệ số
Sách lá Buông không chỉ là “văn bản cổ" mà còn là nơi lưu giữ ký ức của cộng đồng, những dấu ấn văn hóa, văn học, ngôn ngữ được khắc trên những trang lá Buông. Do đó, dự án số hóa Sách lá Buông là việc làm ý nghĩa và cần thiết để bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa của người Khmer đến cộng đồng trong nước, quốc tế.
Đại học Trà Vinh vừa tổ chức Tọa đàm “Sách lá Buông: Bảo tồn và gìn giữ di sản Khmer qua công nghệ số” trong khuôn khổ Dự án “Số hóa sách lá Buông nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của người Khmer tại Chùa Samrong-Ek, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long” với sự tài trợ của Quỹ Sáng kiến Địa phương, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam.
Buổi Tọa đàm thu hút trên 80 đại biểu là nhà nghiên cứu, nhà quản lý đến từ Trường Trung cấp Pali-Khmer Vĩnh Long, Trường BTVH Trung cấp Pali Nam Bộ, các đơn vị sở ban ngành tỉnh Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau.
Ông Colin Shonk, Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam (đại diện đơn vị tài trợ dự án) nhấn mạnh: “Dự án số hóa Sách lá Buông được triển khai không chỉ bảo tồn tư liệu cổ mà còn khôi phục tri thức được truyền qua nhiều thế hệ. Tôi đánh giá cao vai trò của Đại học Trà Vinh, chính quyền địa phương và cộng đồng trong công tác bảo tồn đồng thời khẳng định việc đồng hành cùng dự án là một vinh dự và kỳ vọng nguồn quỹ sẽ tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều hoạt động bảo tồn di sản khác trong tương lai”.
GS.TS. Phạm Tiết Khánh, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Đại học Trà Vinh khẳng định: "Kết quả của dự án là nguồn tư liệu số, một không gian lưu giữ ngôn ngữ và tri thức của cộng đồng mang giá trị nhân văn sâu sắc. Quá trình đánh giá hiện trạng Sách lá Buông tại Chùa Samrong-Ek, nhóm nghiên cứu hệ thống tư liệu và ghi nhận 1.327 tập Sách lá buông với nội dung phong phú, đa dạng, mang tính liên ngành. Trong đó, nhóm tiến hành phân loại và lập danh mục, quét 90 bộ gồm 239 tập để số hóa trong giai đoạn thực hiện dự án này”.
Tại buổi tọa đàm, các nhà nghiên cứu tập trung thảo luận 3 nhóm vấn đề chính: Nguồn tư liệu gốc, khả năng ứng dụng của dự án, công tác quản lý và công bố kết quả dự án đồng thời chia sẻ kinh nghiệm hoàn thiện bài viết khoa học".
Ngoài ra, tại tọa đàm, các nhà nghiên cứu trình bày 5 bài tham đi sâu vào chủ đề bảo tồn và phát triển Sách lá Buông trong thời đại công nghệ số, với các khía cạnh chính, như: Số hóa Sách lá Buông tại chùa Samrong Ek: Trình bày thách thức, giải pháp và triển vọng phát triển trong bối cảnh công nghệ số; Thách thức bảo tồn và phát triển hiện nay: Nêu những khó khăn trong việc duy trì và phát triển Sách lá Buông trong điều kiện thực tế; Mô hình OCR chuyên biệt: Giới thiệu công nghệ nhận dạng ký tự cho văn bản Khmer hậu Angkor và chữ viết trên lá Buông.
.jpg)
Và vai trò của số hóa trong bảo tồn: Khẳng định tầm quan trọng của công nghệ số trong việc gìn giữ và phát huy giá trị Sách lá Buông ; Định hướng nhân văn số: Đề xuất cách tiếp cận từ lưu trữ đến truy vấn, nhằm xây dựng nền tảng nhân văn số cho Sách lá buông ở Nam Bộ.
Dịp này, Ban Tổ chức đã trao giấy chứng nhận cho các thành viên tham gia thực hiện dự án và các tác giả tham gia viết bài tham luận tại tọa đàm cho dự án. Hoạt động này nhằm ghi nhận những đóng góp thiết thực của đội ngũ giảng viên, chuyên gia, nhà nghiên cứu, chư tôn đức và sinh viên trong quá trình triển khai số hóa Sách lá Buông.
Thông qua tọa đàm, Đại học Trà Vinh tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm nghiên cứu, lưu giữ và phát huy giá trị văn hóa của cộng đồng Khmer, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Kết quả tọa đàm là cơ sở khoa học quan trọng để hoàn thiện báo cáo dự án, đồng thời mở ra nhiều hướng hợp tác, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ trong bảo tồn di sản văn hóa truyền thống.