Điều gì thúc đẩy sự đảo chiều của Tổng thống Donald Trump về Greenland?

Phát biểu ngày 21/1 tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sĩ, ông Donald Trump lần đầu tiên loại trừ khả năng sử dụng vũ lực, sau nhiều tuần tránh né lập trường này. Cùng ngày, ông cũng tuyên bố trên mạng xã hội rằng, Mỹ sẽ không áp các mức thuế dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/2. Đây biện pháp từng được ông đưa ra nhằm gây sức ép với các đồng minh châu Âu liên quan đến vấn đề Greenland.

Ekip của Tổng thống không ủng hộ quân sự

Theo hai nguồn tin trong Nhà Trắng, nhiều quan chức chủ chốt trong ekip của Tổng thống đã không mặn mà với viễn cảnh sử dụng quân sự để chiếm vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch này. Các nguồn tin yêu cầu giấu tên cho biết, các trợ lý đã vận động một cách thận trọng hơn, nhằm tránh làm trầm trọng thêm quan hệ với các đồng minh NATO.

Sau khi tuyên bố loại bỏ thuế quan, ông Donald Trump cho biết, ông và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đã “hình thành khuôn khổ của một thỏa thuận tương lai liên quan tới Greenland và thậm chí là toàn bộ khu vực Bắc Cực” trong các cuộc trao đổi tại Davos. Ông cũng giao cho các quan chức cấp cao đàm phán một thỏa thuận tiềm năng.

Diễn biến này cho thấy tham vọng lâu nay của ông Donald Trump trong việc giành quyền kiểm soát Greenland liên tục vấp phải các rào cản ngoại giao và thực tế chính trị, phản ánh đặc trưng của nhiệm kỳ hai với những thay đổi chính sách đột ngột và các bước lùi nhanh chóng. Trước đó, Tổng thống Mỹ nhiều lần đảo chiều về thuế quan và các vấn đề khác dưới áp lực kinh tế, chính trị hoặc từ thị trường tài chính.

Trả lời câu hỏi về việc các trợ lý không nghiêm túc theo đuổi phương án quân sự đối với Greenland, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định: “Nhà Trắng không loại trừ bất kỳ lựa chọn nào, trừ khi chính Tổng thống đưa ra quyết định đó”.

“Ông ấy đã tuyên bố hôm nay rằng sẽ không sử dụng vũ lực để giành Greenland, và toàn bộ chính quyền sẽ tuân theo định hướng đó”, bà Kelly nói. Đồng thời cho rằng, nếu đạt được thỏa thuận, Mỹ sẽ đạt được các mục tiêu tại Greenland với chi phí dài hạn tối thiểu.

Đe dọa thuế quan và phản ứng của châu Âu

Trước đó, trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm 17/1, ông Donald Trump từng tuyên bố sẽ áp một loạt thuế quan leo thang đối với các đồng minh châu Âu cho đến khi Mỹ được phép mua Greenland, động thái bị nhiều nước lớn trong EU lên án là "tống tiền". Theo các nguồn tin Nhà Trắng, ý tưởng dùng thuế quan làm đòn bẩy đến từ Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick cùng một số thành viên nội các khác. Ông Lutnick hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Các nguồn tin cho biết, những đe dọa về thuế quan được đưa ra sau khi một số nước châu Âu triển khai số lượng nhỏ binh sĩ tới Greenland, nhằm thể hiện rằng họ coi trọng các cảnh báo của Mỹ về an ninh tại hòn đảo này.

Tuy nhiên, ngay sau đó, EU đã lên phương án trả đũa với khoản thuế đáp trả được đánh giá là "khẩu bazooka trong thương mại", buộc Nhà Trắng phải gấp rút xây dựng các kịch bản và đánh giá hệ quả.

Chia rẽ nội bộ về cách tiếp cận Greenland

Ông Donald Trump lần đầu nêu ý tưởng tiếp quản Greenland vào năm 2019, nhưng quyết tâm này được củng cố mạnh mẽ sau khi trở lại nắm quyền. Đặc biệt gần đây, ông khơi lại nỗ lực giành quyền kiểm soát hòn đảo, động thái được cho là chịu tác động từ chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi đầu tháng 1/2026.

Về cơ bản, các trợ lý của ông đều chia sẻ mục tiêu gia tăng ảnh hưởng của Mỹ tại Greenland nhưng họ bất đồng sâu sắc về cách tiếp cận. Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và Chủ tịch Ủy ban Nghiên cứu Bắc Cực Mỹ Tom Dans được cho là ủng hộ một giải pháp trung dung, trong khi Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller sẵn sàng để ngỏ khả năng sáp nhập và sử dụng vũ lực.

Theo các nguồn tin, trong hầu hết các cuộc họp tại Nhà Trắng, số quan chức kêu gọi thận trọng áp đảo nhóm ủng hộ hành động quân sự.

Mỹ hiện đã có căn cứ quân sự tại Greenland và một thỏa thuận năm 1951 với Đan Mạch cho phép quân đội Mỹ tiếp cận tự do vùng lãnh thổ này để bảo vệ Greenland hoặc các nước NATO khác. Các chuyên gia cho rằng, điều này đã trao cho Washington đủ khả năng tăng cường hiện diện quân sự khi cần thiết mà không cần tới các bước đi cực đoan.

Tuần trước, Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã tiếp các ngoại trưởng Đan Mạch và Greenland tại Nhà Trắng trong cuộc gặp được mô tả là “thẳng thắn nhưng mang tính xây dựng”. Theo một nguồn tin, phương án quân sự không được xem xét nghiêm túc trong cuộc họp này.

Quỳnh Vũ