Khu di tích Ban Thường trực Quốc hội - nơi khởi nguồn những quyết sách lịch sử
Từ năm 1947, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, Khu di tích Ban Thường trực Quốc hội tại Tuyên Quang trở thành nơi làm việc, hội họp và đưa ra nhiều quyết sách quan trọng của Quốc hội. Giữa điều kiện gian khó của chiến khu Việt Bắc, nơi đây không chỉ ghi dấu vai trò “Thủ đô Kháng chiến” của Tuyên Quang, mà còn phản ánh tinh thần đoàn kết, chở che của đồng bào địa phương – hậu phương vững chắc để các cơ quan đầu não của cách mạng hoạt động an toàn, hiệu quả.
Hậu phương" vững chắc của Ban Thường trực Quốc hội 
Trong những ngày tháng đặc biệt của đất nước, đặc biệt là tiến tới Bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI, bầu cử đại biểu HĐND các cấp, chúng tôi lại tìm về địa "chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống cách mạng đó chính là Khu di tích Ban Thường trực Quốc hội ở thôn Đồng Mà, xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang.
Thời kỳ đầu ở Tuyên Quang, Ban Thường trực Quốc hội làm việc ở xã Minh Thanh do cụ Bùi Bằng Đoàn làm Trưởng ban, đồng chí Tôn Đức Thắng làm Phó ban. Cuối năm 1948, do cụ Bùi Bằng Đoàn bị ốm nặng, đồng chí Tôn Đức Thắng được cử giữ chức Quyền Trưởng ban.
Với trọng trách là cơ quan lập pháp, Ban Thường trực Quốc hội tham dự nhiều phiên họp Hội đồng Chính phủ và nhất trí để Hội đồng Chính phủ ban hành nhiều sắc lệnh quan trọng về bổ nhiệm cán bộ cao cấp và thành lập các cơ quan của Chính phủ, như Sắc lệnh số 206-SL ngày 19/8/1948 về việc thành lập Hội đồng Quốc phòng tối cao; Sắc lệnh số 126-SL ngày 4/11/1949 quy định nghĩa vụ quân sự cho nam công dân từ 18 đến 45 tuổi.
.webp)
Ban Thường trực Quốc hội luôn cùng Chính phủ duy trì mối quan hệ trực tiếp với Nhân dân và chính quyền các cấp ở địa phương. Tháng 9/1949, Ban Thường trực Quốc hội và Hội đồng Chính phủ đã tiếp và làm việc với Đoàn đại biểu Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ; tháng 10/1949, làm việc với Đoàn đại biểu Nam Bộ; góp ý xây dựng các chính sách lớn của Chính phủ như chính sách tiết kiệm, chính sách thuế nông nghiệp, phát động quần chúng giảm tô, giảm tức, chính sách ruộng đất.
Ban Thường trực Quốc hội cũng đã đặt mối quan hệ với Quốc hội các nước xã hội chủ nghĩa anh em, tranh thủ sự ủng hộ giúp đỡ của các nước bạn đối với cuộc kháng chiến của Nhân dân ta.
Ban Thường trực Quốc hội cùng Chính phủ tổ chức nhiều phái đoàn đi về các địa phương Liên khu Việt Bắc, Liên khu III, Liên khu IV phổ biến đường lối, chủ trương và chính sách của Chính phủ trong kháng chiến. Quốc hội đặc biệt quan tâm động viên và xây dựng lực lượng Quân đội Nhân dân.
Trên cơ sở Hiến pháp được Quốc hội thông qua và thực tiễn kháng chiến, được sự thỏa thuận của Ban Thường trực Quốc hội, Chính phủ đã ban hành khoảng 400 sắc lệnh và nhiều nghị định, thông tư để điều hành kháng chiến…
Không phải ngẫu nhiên Tuyên Quang hai lần được Đảng và Bác Hồ lựa chọn là "Thủ đô Khu giải phóng và Thủ đô Kháng chiến". Có lẽ một trong những lý do quan trọng nhất đó chính là sự kiên trung của người dân nơi đây với cách mạng. Những năm tháng trước Cách mạng Tháng Tám và sau này chiến khu cách mạng Tuyên Quang, đồng bào địa phương đã trở thành hậu phương vững chắc để Ban Thường trực Quốc hội và các cơ quan trung ương hoạt động bí mật và hiệu quả dù điều kiện và đời sống của đồng bào, Nhân dân lúc đó vô cùng khó khăn.
Cụ Hoàng Ngọc, một nhân chứng cách mạng năm xưa sống tại thôn Tân Lập, xã Tân Trào cho biết: “Người dân các xã vùng chiến khu cách mạng Tuyên Quang luôn một lòng theo Đảng, theo Bác Hồ, có những người được phân công làm công tác tạp vụ, nấu cơm, và giao liên tiếp tế cho cán bộ và các cơ quan của Đảng, Ban Thường trực Quốc hội, Chính phủ.
Sự giúp đỡ vô tư của những người dân địa phương đã bảo đảm cho các cơ quan hoạt động liên tục, không bị gián đoạn. Mỗi cán bộ, người dân khi ấy được giao nhiệm vụ gì đều rất đỗi tự hào. Đó là những trang sử vẻ vang về tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và ý chí cách mạng quật cường để cách mạng và kháng chiến đi đến thắng lợi hoàn toàn”.
Trong thời kỳ kháng chiến, Ban Thường trực Quốc hội đã quyết định để Chính phủ ban hành nhiều chủ trương, chính sách xây dựng nền kinh tế kháng chiến đồng thời liên lạc với ĐBQH để thực hiện tổng động viên đẩy mạnh kháng chiến. Gắn bó mật thiết với Nhân dân, Ban Thường trực Quốc hội và Văn phòng Quốc hội luôn làm tốt công tác dân vận, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của quần chúng để kịp thời biến thành các chủ trương, chính sách đúng đắn. Đó cũng đặt nền móng cho một cơ quan quyền lực luôn lắng nghe và có những quyết sách liên quan đến vận mệnh dân tộc cũng như đời sống của cử tri và Nhân dân cả nước qua mỗi thời kỳ.
Tự hào nơi thông qua Luật Cải cách ruộng đất vì quyền lợi người cày
Từ năm 1952, Ban Thường trực Quốc hội chuyển về thôn Chi Liền, xã Trung Yên (nay là thôn Đồng Mà, xã Tân Trào) và làm việc đến năm 1954. Trong thời gian này, Ban Thường trực Quốc hội dưới sự lãnh đạo của đồng chí Tôn Đức Thắng đã hoạt động sôi nổi, tích cực cùng Chính phủ quyết định những chính sách lớn và quan trọng, góp phần vào thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta.
Điển hình là xây dựng Hiến pháp, soạn thảo dự án Luật Cải cách ruộng đất, chuẩn bị cho sự kiện chính trị quan trọng thời bấy giờ - Kỳ họp thứ Ba, Quốc hội Khóa I. Đây cũng chính là kỳ họp duy nhất của Quốc hội diễn ra ngoài thủ đô Hà Nội.
Kỳ họp diễn ra từ ngày 1 đến ngày 4/12/1953 tại thôn Lập Binh, xã Bình Yên (nay là xã Minh Thanh). Tại kỳ họp này, Quốc hội đã quyết định một quốc sách liên quan đến hạnh phúc của toàn dân, đó là Thông qua Luật Cải cách ruộng đất nhằm bảo đảm cho “người cày có ruộng”, thúc đẩy sản xuất phát triển và đem lại quyền lợi cho đại đa số thành phần trong xã hội là nông dân.
Chính vì vậy, khi kỳ họp kết thúc, Văn phòng Ban Thường trực Quốc hội đã nhận được hơn 1.000 bức thư và điện gửi đến chào mừng thành công của kỳ họp và hứa với Quốc hội sẽ tích cực thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, đặc biệt là Nghị quyết về việc thi hành Luật Cải cách ruộng đất.
Với việc tổ chức thành công Kỳ họp thứ Ba của Quốc hội đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện chủ trương cải cách ruộng đất của Đảng và Chính phủ, đưa cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ ở nước ta đến thắng lợi.
Đồng chí Tôn Đức Thắng khi ấy đã khẳng định: “Khóa họp này sẽ ghi một dấu mới trên con đường độc lập dân chủ, đưa cuộc cách mạng của chúng ta đến thắng lợi hoàn toàn”. Lời khẳng định ấy đã trở thành sự thật, bởi chỉ vài tháng sau đó chiến dịch Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” đã toàn thắng.
Những địa danh bình dị ở Tuyên Quang như thôn Niếng, Yên Thượng, Chi Liền, Đồng Mà, Lập Binh… không chỉ là ký ức lịch sử. Những địa danh ấy chính là nơi ghi dấu những mốc son chói lọi trong quá trình xây dựng và hoàn thiện cơ quan lập pháp non trẻ của nước ta trong những năm kháng chiến ác liệt.
Các quyết sách về tổng động viên, cải cách ruộng đất và nhiều chính sách quan trọng khác đã được ban hành tại chiến khu cách mạng Tuyên Quang đã góp phần kiến tạo nên sức mạnh tổng hợp, quyết định thắng lợi vĩ đại năm 1954, đồng thời xây dựng nên một nền dân chủ Nhân dân vững mạnh.
Như trích dẫn trong hồi ký của các đại biểu: “Quốc hội ta là Quốc hội cách mạng, luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, phụng sự đất nước.” Tinh thần đó, cùng với kinh nghiệm lập pháp quý báu từ chiến khu Tuyên Quang đã trở thành nền móng chính trị và pháp lý quan trọng, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của Quốc hội Việt Nam ngày nay - một Quốc hội luôn đổi mới, hành động vì lợi ích tối cao của dân tộc.
Ngày nay, Khu di tích Ban Thường trực Quốc hội ở thôn Đồng Mà, xã Tân Trào đã được tôn tạo và trở thành địa chỉ đỏ “về nguồn” của các thế hệ cán bộ, cử tri và Nhân dân cả nước. Khu di tích gồm: Nhà tưởng niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Di tích hầm và lán an toàn của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Nhà bia di tích và Nhà lưu niệm Ban Thường trực Quốc hội…