80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam:Bài 1: Đóng góp của đối ngoại Quốc hội vào thắng lợi của công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc
Trong 80 năm xây dựng và trưởng thành, đổi mới và phát triển, đối ngoại của Quốc hội đã có nhiều đóng góp hết sức quan trọng vào thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập, thống nhất đất nước cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.
Ghi những dấu ấn quan trọng
Ngày 2/9/1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được bầu ra vào năm 1946, trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập nhưng đang phải đối mặt với các thế lực ngoại xâm, đặc biệt là thực dân Pháp. Trong giai đoạn này, công tác đối ngoại của Việt Nam chủ yếu là đấu tranh giành độc lập, chủ quyền và sự công nhận của cộng đồng quốc tế.
Quốc hội, dù mới được thành lập và trong hoàn cảnh chiến tranh, nhưng đã đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện lập trường của Việt Nam trước các vấn đề quốc tế. Quốc hội thông qua các nghị quyết, trong đó có những nghị quyết quan trọng liên quan đến vấn đề ngoại giao và quốc phòng, qua đó xác định các nguyên tắc cơ bản trong quan hệ quốc tế, đặc biệt là nguyên tắc độc lập, tự chủ và không chấp nhận sự can thiệp của các thế lực ngoại bang.
Cũng như các lĩnh vực khác, do tính chất quan trọng và nhạy cảm của công tác đối ngoại, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng lãnh đạo công tác này. Ngay từ lúc cận kề Cách mạng tháng Tám, Hội nghị toàn quốc Đảng Cộng sản Đông Dương vào ngày 14 - 15/8/1945 đã ra Nghị quyết, trong đó Mục IV - Vấn đề ngoại giao đã nêu rõ chủ trương, sách lược của Việt Nam.
Thực tế, cuộc đấu tranh trên mặt trận ngoại giao đã diễn ra rất gay go và không kém phần gian khó kể từ khi Cách mạng Việt Nam mới giành được thắng lợi cho mãi đến sau này.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, cùng với Chính phủ, Quốc hội và Ban Thường trực Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có nhiều đóng góp vào mặt trận này. Quốc hội đã ghi những dấu ấn quan trọng vào lĩnh vực hoạt động đối ngoại của đất nước trong giai đoạn lịch sử còn rất nhiều khó khăn, phức tạp.
Đối phó với âm mưu của thực dân Pháp là một nhiệm vụ rất nặng nề, phức tạp trong lĩnh vực ngoại giao. Cùng với việc tiến hành hoạt động ngoại giao với các nước, nhiệm vụ chính là tiến hành giao thiệp với Chính phủ Pháp.
Lần đầu tiên, Đoàn đại biểu Quốc hội nước ta do Phó Trưởng ban Thường trực Quốc hội Phạm Văn Đồng dẫn đầu sang thăm Pháp từ ngày 25/4 đến 16/5/1946, mở đầu cho hoạt động đối ngoại song phương của Quốc hội Việt Nam. Tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa I ra Nghị quyết: “Chính sách ngoại giao với nước Pháp căn cứ trên chủ quyền của Việt Nam với lực lượng quốc dân làm hậu thuẫn, phải cương quyết để bảo toàn lãnh thổ Việt Nam”.
Ban Thường trực Quốc hội cùng Chính phủ theo dõi diễn biến của Hội nghị Genève để có ý kiến chỉ đạo thích hợp và cùng Chính phủ quyết định việc ký Hiệp định đình chiến, lập lại hòa bình ở Đông Dương. Sau khi Hiệp định Genève được ký kết, Quốc hội tiếp tục gánh vác trọng trách đấu tranh để thi thành Hiệp định Genève, thực hiện thống nhất đất nước.
Tích cực vận động xây dựng mối quan hệ với các nước
Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, từ sau phong trào Đồng khởi, Cách mạng miền Nam có sự chuyển biến cơ bản về cả cục diện chính trị lẫn quân sự.
Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập ngày 20/12/1960 và ngày càng mở rộng. Để đối phó với tình hình ấy, đế quốc Mỹ đã chuyển hướng chiến lược, bắt đầu thực hiện chiến tranh đặc biệt, sau đó ồ ạt đưa quân viễn chinh Mỹ vào miền Nam Việt Nam và chuẩn bị tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân đối với miền Bắc, gây ra cuộc chiến tranh cục bộ xâm lược nước ta.
Trước mưu đồ xâm lược của đế quốc Mỹ, Quốc hội đã nhiều lần ra Lời Tuyên bố và Lời kêu gọi nhằm khẳng định thái độ của Quốc hội và Nhân dân ta.
Trước từng bước leo thang quân sự của đế quốc Mỹ, Quốc hội đã có những phản ứng kịp thời.
Cùng với cuộc chiến đấu gian khổ chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, nhân dân ta vẫn tiếp tục đẩy mạnh công cuộc xây dựng miền Bắc XHCN. Đây cũng là một công việc vô cùng khó khăn phức tạp, nhất là từ khi đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc.
Để xây dựng và phát triển miền Bắc XHCN, Quốc hội đã xem xét, quyết định và tổ chức giám sát việc thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế quốc dân, đặc biệt là các kế hoạch kinh tế thời chiến. Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, nước ta đã có quan hệ hợp tác hữu nghị với nhiều nước, đã ký kết nhiều hiệp định về kinh tế, thương mại và một số lĩnh vực khác. Những Hiệp định được ký kết ấy đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn, được Quốc hội xem xét và nhất trí thông qua.
Công cuộc xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và đấu tranh giải phóng miền Nam ngày càng nhận được sự đồng tình ủng hộ của nhiều nước trên thế giới. Quan hệ ngoại giao với các nước ngày càng mở rộng. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã lần lượt bổ nhiệm các đại sứ đặc mệnh toàn quyền của nước ta tại các nước được kiến lập quan hệ ngoại giao.
Để thắt chặt mối quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước và tổ chức quốc tế, cùng với Đảng và Chính phủ, Quốc hội đã cử nhiều phái đoàn đi thăm các nước, tham dự các Hội nghị quốc tế và đón tiếp nhiều Đoàn đại biểu các nước, các tổ chức quốc tế đến thăm nước ta.
Quan hệ đối ngoại song phương của Quốc hội ta với Quốc hội các nước trên thế giới dần dần được mở rộng. Quốc hội đã cử đại biểu tham gia các đoàn đại biểu của Chính phủ đi thăm các nước XHCN. Đã có nhiều phái đoàn Quốc hội do Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hoặc lãnh đạo các Ủy ban của Quốc hội dẫn đầu đi thăm Liên Xô, Trung Quốc và các nước XHCN khác, đi thăm Lào, Campuchia, cùng nhiều nước khác.
Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã mời và đón tiếp nhiều Đoàn đại biểu các nước, các đảng, Quốc hội, nghị sĩ và các tổ chức tiến bộ từ châu Á, châu Âu, châu Mỹ, châu Phi lần lượt đến thăm Việt Nam.
Các cuộc đi thăm và đón tiếp Đoàn đại biểu các nước đã góp phần làm cho các nước hiểu rõ hơn sự nghiệp xây dựng miền Bắc trong hoàn cảnh chiến tranh và cuộc đấu tranh chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam của nhân dân ta, do đó ngày càng ủng hộ tích cực hơn đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của Việt Nam.
Các hoạt động đối ngoại của Quốc hội đã góp phần nâng cao địa vị quốc tế của Việt Nam, xây dựng mối quan hệ hòa bình, hữu nghị và hợp tác với Quốc hội và nhân dân tiến bộ trên khắp thế giới, có lợi cho công cuộc xây dựng miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.
Quốc hội Việt Nam đã đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng chiến lược đối ngoại và xác định quan điểm của nước ta đối với các vấn đề quốc tế. Đồng thời, Quốc hội cũng tích cực vận động để xây dựng các mối quan hệ với các nước và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
Quốc hội còn ủng hộ mạnh mẽ việc thiết lập các mối quan hệ với các quốc gia có chính sách tương đồng, đặc biệt là với Liên Xô và các quốc gia XHCN, tạo dựng các liên minh quốc tế trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
Mặc dù trong hoàn cảnh chiến tranh, Quốc hội Việt Nam vẫn không ngừng thúc đẩy việc xây dựng mối quan hệ đối ngoại và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế. Quốc hội đã thông qua các nghị quyết, chỉ thị và quyết định ủng hộ việc vận động quốc tế lên án chính sách của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đồng thời khẳng định tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến chống xâm lược.
Đặc biệt, trong những năm tháng chiến tranh, Quốc hội đã làm cầu nối để Việt Nam nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các tổ chức quốc tế và các nước bạn bè, Đồng minh. Việc quốc tế ủng hộ Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế là một trong những yếu tố quan trọng giúp Việt Nam giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.