Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 và năm 1976:Bài 1: Từ lá phiếu đầu tiên trong ngày đất nước giành được tự do
Hai cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 và năm 1976 không chỉ là dấu mốc của từng thời kỳ lịch sử mà còn là biểu tượng bất diệt của khát vọng dân chủ, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc Việt Nam. Từ lá phiếu đầu tiên trong ngày đất nước giành được tự do đến lá phiếu thống nhất sau chiến thắng vẻ vang năm 1975, tinh thần làm chủ của nhân dân đã được khẳng định mạnh mẽ.
Những ký ức không thể nào quên
Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 và Cuộc Tổng tuyển cử năm 1976 là hai cuộc Tổng tuyển cử đánh dấu hai mốc son lớn trong lịch sử lập hiến, lập pháp nước nhà.
Năm 1946, toàn dân bỏ phiếu thành lập Quốc hội đầu tiên của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đặt nền móng cho Quốc hội Việt Nam ngày nay.
Năm 1976, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của một Việt Nam thống nhất, mở ra kỷ nguyên phát triển mới.
Dù nằm trong các bối cảnh lịch sử khác nhau, cả hai cuộc Tổng tuyển cử đều khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đại đoàn kết, lòng yêu nước, ý chí tự cường của dân tộc. Đó cũng là những dấu mốc quan trọng trên chặng đường 80 năm phát triển của Quốc hội Việt Nam - cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.
Cách đây gần 80 năm, ngày 6/1/1946, một dấu mốc lịch sử quan trọng đã mở ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Lần đầu tiên người dân Việt Nam với tư cách là công dân của một quốc gia độc lập được trực tiếp cầm lá phiếu, thể hiện quyền làm chủ đất nước. Đây là bước khởi đầu đầy ý nghĩa cho tiến trình xây dựng chế độ dân chủ, mở đường cho sự ra đời của Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.
Việt Nam những năm cách mạng vừa thành công, hơn 90% người dân nước ta lúc bấy giờ chưa biết chữ. Thế nhưng, chuẩn bị cho ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, rất nhiều người đã cố gắng học thuộc và nhận mặt chữ cái của tên người mà mình sẽ bỏ phiếu. Khi đi bỏ phiếu, có người nhờ người khác viết hộ tên, rồi lại nhờ người khác kiểm tra lại cho đúng. Tất cả háo hức với tâm thế được thực hiện quyền làm chủ của mình.
Cuộc Tổng tuyển cử mang ý nghĩa lịch sử
GS.TS. Phạm Hồng Tung - Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 mang hào khí của một dân tộc chuẩn bị bước vào một cuộc kháng chiến vĩ đại; mang một quyết tâm sắt đá của người dân thề đem hết tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ nền độc lập và thống nhất của Tổ quốc. Và, hơn nữa, còn mang tinh thần trách nhiệm rất cao của những người dân Việt Nam đang từ địa vị thần dân được giải phóng bước lên địa vị làm chủ và muốn chứng tỏ năng lực làm chủ của mình trước toàn thế giới.
Một ngày trước khi diễn ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, Tờ báo Cứu quốc đăng “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu” của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình... Ngày mai, dân ta sẽ được tự do lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình, và gánh vác việc nước... Ngày mai, mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do”.
Sáng 6/1/1946, Tổng tuyển cử diễn ra ở cả 71 tỉnh, thành trên cả nước. Bằng lá phiếu của mình, cử tri cả nước đã trực tiếp bầu ra Quốc hội đầu tiên với 333 đại biểu. Trong đó, 87% là công nhân, nông dân, chiến sĩ cách mạng; có 10 phụ nữ và 34 dân tộc thiểu số. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với tỷ lệ 98% phiếu bầu.
Được trực tiếp đi bầu, những ký ức ấy đối với nhiều người là không thể nào quên. Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã được tiến hành theo những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất, đó là: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín để bầu ra Quốc hội, để chính thức hóa về mặt pháp lý Nhà nước và Chính phủ Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
Với thành công của cuộc Tổng tuyển cử, lần đầu tiên Việt Nam có Quốc hội, có Chính phủ thống nhất rồi có một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế về đối nội và đối ngoại. Đây là một cuộc Tổng tuyển cử mang ý nghĩa lịch sử.