Tổng thống Trump tạm hoãn hành động quân sự để “xem xét” thông điệp từ Tehran
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định tạm hoãn các quyết định nhạy cảm liên quan đến khả năng ra lệnh tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran trong bối cảnh Chính quyền Tehran phát đi tín hiệu đàm phán.
Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump nhiều lần đe dọa sử dụng biện pháp quân sự nếu chính quyền Iran bị phát hiện sử dụng vũ lực gây chết người nhằm vào những người biểu tình phản đối chính phủ. Đây là “lằn ranh đỏ” mà ông Trump cho rằng Iran đang “bắt đầu vượt qua”, buộc ông và đội ngũ an ninh quốc gia phải cân nhắc những “phương án rất cứng rắn”.
Tuy nhiên, ít nhất vào thời điểm hiện tại, quân đội Mỹ - lực lượng mà ông Trump từng cảnh báo là đang ở trạng thái “khóa nòng, sẵn sàng khai hỏa” - dường như đã được đặt trong tình trạng tạm chờ đợi, khi Tổng thống Mỹ cho biết phía Iran đã phát đi tín hiệu mong muốn đối thoại với Nhà Trắng.
“Thông điệp công khai và thông điệp riêng”
Phát biểu trước báo giới ngày 12/1, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết, những tuyên bố công khai từ phía Iran khác biệt đáng kể so với các thông điệp mà Washington nhận được thông qua các kênh riêng.
“Những gì các bạn nghe từ Chính quyền Iran trên truyền thông hoàn toàn khác với những thông điệp mà Mỹ nhận được một cách kín đáo. Tổng thống có lợi ích trong việc xem xét nghiêm túc các thông điệp đó”, bà Leavitt nói. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng, Tổng thống Trump “không ngần ngại sử dụng các lựa chọn quân sự nếu và khi ông cho là cần thiết”, và “không ai hiểu điều đó rõ hơn Iran”.
Vài giờ sau, ông Trump thông báo trên mạng xã hội rằng, Mỹ sẽ áp thuế 25% đối với các quốc gia có quan hệ làm ăn với Iran, có hiệu lực “ngay lập tức”. Đây là động thái đầu tiên nhằm trừng phạt Tehran liên quan đến chiến dịch đàn áp biểu tình, đồng thời là ví dụ mới nhất cho việc ông Trump sử dụng thuế quan như một công cụ gây sức ép với cả đồng minh lẫn đối thủ trên trường quốc tế.
Trung Quốc, Các Tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE), Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và Nga nằm trong số những nền kinh tế đang có giao thương với Iran. Nhà Trắng từ chối bình luận thêm về chi tiết sắc thuế mới.
Chuẩn bị “gói lựa chọn” từ ngoại giao đến quân sự
Nhà Trắng cũng không tiết lộ nhiều thông tin về nỗ lực tiếp xúc của Iran, song bà Leavitt xác nhận Đặc phái viên Steve Witkoff sẽ là nhân vật then chốt trong các kênh trao đổi với Tehran.
Trong khi đó, theo một quan chức Mỹ am hiểu các cuộc thảo luận nội bộ, Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio cùng các quan chức chủ chốt của Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng đã bắt đầu nhóm họp từ cuối tuần trước để xây dựng một “gói phương án”, bao gồm các lựa chọn từ ngoại giao cho tới không kích quân sự, trình Tổng thống Trump trong những ngày tới.
Tối 11/1, ông Trump cho biết, một cuộc gặp với phía Iran “đang được sắp xếp”, nhưng cũng cảnh báo rằng “chúng ta có thể sẽ phải hành động vì những gì đang xảy ra trước khi cuộc gặp diễn ra”.
Biểu tình tại Iran: Bùng nổ nhưng khó duy trì?
Các cuộc biểu tình tại Iran vẫn tiếp diễn, song giới phân tích cho rằng chưa rõ người biểu tình có thể duy trì áp lực trong bao lâu.
Ông Vali Nasr, cựu cố vấn Bộ Ngoại giao Mỹ thời chính quyền Obama và hiện là giáo sư tại Đại học Johns Hopkins nhận định, việc Tehran áp đặt phong tỏa Internet khiến người biểu tình khó nắm bắt quy mô thực sự của phong trào trên toàn quốc. “Điều đó khiến tin tức hay hình ảnh từ thành phố này không thể kích thích hay thúc đẩy hành động ở thành phố khác”, ông Nasr nói. “Các cuộc biểu tình này không có lãnh đạo, không có tổ chức. Chúng là những bùng phát tự phát của cơn giận dữ xã hội. Và không chỉ ở Iran, mà ở bất kỳ đâu trên thế giới, những phong trào như vậy rất khó duy trì nếu thiếu tổ chức và định hướng”.
Mỹ can dự vào hàng loạt điểm nóng toàn cầu
Cuộc khủng hoảng Iran diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đang can dự vào hàng loạt thách thức đối ngoại khác. Chỉ hơn một tuần trước, quân đội Mỹ đã tiến hành một chiến dịch được mô tả là thành công nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Mỹ hiện vẫn đang triển khai một lực lượng quân sự lớn bất thường tại vùng biển Caribe.
Song song đó, ông Trump cũng đang tập trung thúc đẩy Israel và Hamas bước sang giai đoạn hai của thỏa thuận hòa bình tại Gaza, đồng thời tìm cách làm trung gian cho một thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần bốn năm giữa Nga và Ukraine.
Tuy vậy, các nhóm vận động và diều hâu tại Mỹ kêu gọi Mỹ có hành động cứng rắn với Iran cho rằng đây là thời điểm thuận lợi để làm suy yếu chính quyền thần quyền Iran. Các cuộc biểu tình hiện nay - khởi phát từ sự sụp đổ của đồng rial Iran - đã nhanh chóng trở thành phép thử lớn đối với quyền lực của Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei.
Iran, thông qua Chủ tịch Quốc hội, đã cảnh báo rằng quân đội Mỹ và Israel sẽ trở thành “mục tiêu hợp pháp” nếu Washington sử dụng vũ lực để bảo vệ người biểu tình.