Kiểm định khí thải xe cơ giới: Muốn thành công, truyền thông phải đi trước

Vận động, truyền thông để người dân tự giác kiểm định và đổi xe

Phát biểu tại Tọa đàm “Kiểm định khí thải xe cơ giới và vấn đề chống ô nhiễm không khí” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, GS.TS Nguyễn Hữu Dũng, Viện trưởng Viện Môi trường đô thị và công nghiệp Việt Nam chia sẻ, trước hết cần vận động, truyền thông để người dân tự giác kiểm định và đổi xe, đặc biệt là các hộ đã sử dụng xe từ trước năm 2006. Đây là những phương tiện đã cũ và phát thải lớn, gây ảnh hưởng đến môi trường.

Thứ hai, về hệ thống kiểm định và kiểm soát lượng khí thải của xe gắn máy, tôi cho rằng chúng ta phải bám lấy cơ sở của xã phường hiện nay, các cửa ngõ của các đô thị bởi đây chính là nơi có thể thực hiện được công tác kiểm định. Việc gắn các trung tâm kiểm định xe gắn máy với ô tô cũng rất tốt, nhưng tôi cho rằng lượng xe cơ giới rất đông và sẽ gặp một số khó khăn nhất định.

Hiện nay có hình thức kiểm định di động, chúng ta chỉ kiểm tra 2 chỉ số oxit carbon, carbon hidro và các thiết bị này tùy thuộc vào nước sản xuất sẽ có giá thành khác nhau. Còn các loại thiết bị cố định sẽ có giá từ 55 đến hơn 100 triệu. Như vậy giá để hình thành một trạm kiểm định không quá cao, nên chúng ta có thể xã hội hóa được. Đồng thời, cần phối hợp với điểm bán xe gắn máy hoặc trung tâm sửa chữa để làm các trạm kiểm định này.

Mặt khác, việc giám sát, quan trọng nhất là vấn đề chứng chỉ, tem dán để xác định các loại xe phát thải vượt ngưỡng cho phép, phí kiểm định cũng cần thấp và cần có phần mềm để lấy dữ liệu và theo dõi các xe cơ giới.

Viện trưởng Viện Môi trường đô thị và công nghiệp Việt Nam Nguyễn Hữu Dũng khẳng định, việc truyền thông và vận động là rất cần thiết bởi số lượng xe cơ giới này khá đông, chỉ khi người dân đồng tình thì việc thực hiện mới có thể thông suốt.

Đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu

Liên quan việc minh bạch và cơ chế thanh kiểm tra, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường Trương Mạnh Tuấn cho rằng, trong quá trình triển khai công tác quản lý cần phải có thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các hoạt động này.

Tuy nhiên, cần phải có cách tiếp cận khác, muốn thanh kiểm tra đi đúng hướng thì phải làm thật nhiều nhưng không thể làm theo cách cũ, bởi bây giờ là xã hội của công nghệ, chuyển đổi số. Quá trình áp dụng, cần phải sử dụng các công cụ công nghệ để thực hiện việc giám sát. Ví dụ truyền tải dữ liệu, quan sát các quy trình kiểm định thông qua camera... đây là những hoạt động khả thi trong thời điểm này cả về giá thành, công nghệ và thiết bị.

Điều đáng nói, hiện nay, giải quyết ô nhiễm không khí là bài toán lớn và công cụ kiểm định áp dụng quy chuẩn các phương tiện cũng chỉ là một phần trong rất nhiều các công cụ để giải quyết vấn đề đó. Bởi lẽ, không khí chịu sự tác động đa nguồn và đa diện ở khắp mọi nơi.

Điều đó đòi hỏi phải có bộ công cụ đồng bộ. Và đối với giao thông, muốn giải quyết thì phải giải quyết được vấn đề hạ tầng, đặc biệt là giao thông công cộng. Vì vậy, cần tiếp tục xây dựng các hạ tầng như hệ thống metro. Đây được xem là giải pháp thay thế để người dân sử dụng và sẽ trở thành một bài toán lâu dài về mặt giao thông.

Có thể thấy, việc kiểm soát nguồn khí thải từ giao thông, nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm không khí do khí thải gây ra sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và cải thiện chất lượng môi trường sống; hướng đến giao thông xanh, tăng hiệu quả sử dụng năng lượng và từng bước xây dựng các thành phố thông minh, bền vững tại Việt Nam.

Song, lộ trình áp dụng kiểm định khí thải các phương tiện cần được tính toán kỹ lưỡng, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế để tránh gây xáo trộn xã hội, nhất là với người dân đang sử dụng xe máy, loại phương tiện phổ biến tại Việt Nam.

Chính sách kiểm định khí thải rõ ràng là cần thiết nhưng để triển khai hiệu quả, cần nền tảng vững chắc về cơ sở hạ tầng, quy trình quản lý và năng lực vận hành. Thiếu những điều này, chính sách rất khó đi vào cuộc sống.

“Để làm tốt điều đó, vấn đề truyền thông cần đi trước một bước. Cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu trách nhiệm của mình, trách nhiệm phải gắn với việc bảo vệ môi trường của chính mình” ông Tuấn nhấn mạnh.

Ngọc Khuê