Đổi mới tư duy làm luật gắn với tổ chức thực thi từ thực tiễn địa phương

Gắn xây dựng pháp luật với yêu cầu thực tiễn

Theo Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Nghệ An Hoàng Thị Thu Trang, dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách làm trong xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật là một trong ba đột phá chiến lược, được thực hiện đồng bộ, trọng tâm, trọng điểm, tạo nền tảng và động lực mới thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

“Đây là định hướng có ý nghĩa hết sức quan trọng, đáp ứng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN và xuất phát từ đòi hỏi thực tiễn của quá trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, bà Hoàng Thị Thu Trang nhấn mạnh.

Nhìn lại nhiệm kỳ qua, có thể khẳng định, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật tiếp tục được các cấp, ngành tập trung chỉ đạo và đạt nhiều kết quả tích cực. Hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện; cải cách thủ tục hành chính được tăng cường; môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp; phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh theo hướng rõ hơn về thẩm quyền, trách nhiệm.

Đặc biệt, chuyển biến trong tư duy gắn xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật đã góp phần nâng cao tính khả thi của quy định, tạo sự thống nhất, thông suốt hơn trong quá trình triển khai... “Những kết quả này đem đến kỳ vọng vào việc tiếp tục phát huy hiệu quả đột phá chiến lược về pháp luật trong nhiệm kỳ tới”, bà Hoàng Thị Thu Trang chia sẻ.

Từ góc độ cơ quan tham mưu về pháp luật ở địa phương, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Nghệ An Hoàng Thị Thu Trang cho rằng: đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật cần tiếp tục được tiếp cận theo hướng thực chất, gắn kết chặt chẽ giữa khâu xây dựng với khâu tổ chức thực thi. Pháp luật không chỉ cần đầy đủ, đồng bộ, mà quan trọng hơn là phải phù hợp điều kiện thực tiễn, đáp ứng yêu cầu quản lý, phát triển, bảo đảm tính khả thi, dễ áp dụng.

Theo bà Hoàng Thị Thu Trang, hiệu quả áp dụng pháp luật trên thực tế phụ thuộc rất lớn vào cách thức tổ chức triển khai, sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức. Cơ sở chính là nơi trực tiếp triển khai, kiểm chứng hiệu quả của các quy định pháp luật; từ đó cung cấp những thông tin thực tiễn cần thiết giúp quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật ngày càng sát với cuộc sống.

Hoàn thiện đồng bộ để nâng cao hiệu quả thi hành

Để tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Nghệ An cho rằng, cần bảo đảm quy trình xây dựng pháp luật chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời; phân công rành mạch, trách nhiệm rõ ràng của từng chủ thể trong từng khâu, gắn với trách nhiệm của cơ quan chủ trì hoạch định chính sách, nhất là người đứng đầu. Cần giao cho người có năng lực, kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn trực tiếp tham mưu, “chắp bút” dự thảo văn bản pháp luật.

Hoạt động tổng kết, đánh giá, khảo sát thực tiễn cần được thực hiện nghiêm túc, khách quan; việc tham khảo, học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng pháp luật phải phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Bên cạnh đó, cần thực hiện nghiêm túc, rộng rãi và thực chất cơ chế tiếp thu ý kiến, phản ánh, kiến nghị từ cơ sở, từ các cơ quan trực tiếp tổ chức thi hành pháp luật, từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Việc sửa đổi, bổ sung, thay thế kịp thời văn bản pháp luật để đáp ứng yêu cầu của cuộc sống là rất cần thiết, song các cơ quan tham mưu cũng phải tăng tính dự báo, nâng cao chất lượng tham mưu, bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức thực thi.

Đáng chú ý, cần quán triệt để các cơ quan, đơn vị, địa phương quan tâm, thực hiện đồng bộ, nghiêm túc các cơ chế, chính sách đặc biệt nhằm tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật đối với đội ngũ làm công tác pháp luật theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội.

Đặc biệt, cần bảo đảm kinh phí, đầu tư trang thiết bị cần thiết để các cơ quan tham mưu pháp luật thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, tổ chức thi hành và theo dõi thi hành pháp luật. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh, việc ứng dụng công nghệ và các nền tảng số trong quản lý văn bản, phổ biến, giáo dục pháp luật và theo dõi thi hành pháp luật là nội dung quan trọng cần được ưu tiên đầu tư.

Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, kỳ vọng đặt ra là đột phá về pháp luật sẽ tiếp tục được cụ thể hóa bằng những giải pháp đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét cả trong tư duy xây dựng pháp luật và trong tổ chức thực hiện; qua đó góp phần hoàn thiện thể chế, khơi thông các nguồn lực phát triển, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững. Đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách làm trong xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh,
Giám đốc Sở Tư pháp Nghệ An
HOÀNG THỊ THU TRANG

Diệp Anh