Từng bước kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy nhằm cải thiện chất lượng không khí đô thị
Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Dự thảo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy được xây dựng theo hướng phân vùng, phân loại phương tiện, triển khai từng bước nhằm bảo vệ môi trường nhưng không tạo ra những xáo trộn đột ngột đối với đời sống người dân.
Chia sẻ về lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô-tô, xe gắn máy lưu hành ở Việt Nam, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngày 17/11/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có tờ trình trình Thủ tướng Chính phủ sau khi thực hiện các quy trình về việc lấy ý kiến thẩm định và thẩm định tư pháp đối với Dự thảo này để Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành.
Theo Dự thảo, lộ trình sẽ áp dụng đối với hai loại xe là xe mô tô và xe gắn máy, đối tượng áp dụng theo quy định trong Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ. Đây là hai loại phương tiện chiếm số lượng gần như lớn nhất Việt Nam. Phạm vi áp dụng gần như toàn bộ và chỉ loại trừ một số phương tiện là xe mô tô, xe gắn máy liên quan đến thẩm quyền quản lý của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an phục vụ cho các mục đích an ninh quốc phòng.
Về lộ trình áp dụng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến ban hành quy chuẩn quy định các mức kiểm soát khí thải đối với xe mô tô và xe gắn máy quy định thành 4 mức phù hợp với việc chuyển đổi dần, đảm bảo không loại bỏ một cách đột ngột đối với các phương tiện đang lưu hành.
“Quy chuẩn, lộ trình ban hành phải phù hợp với Quyết định số 19/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ban hành lộ trình áp dụng đối với các mức quy định khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy là xe mới được đưa vào sử dụng. Còn lộ trình này chúng ta áp dụng đối với các xe đang lưu hành. Đây là hai vấn đề để chúng ta phân biệt”, đại diện Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ.
Đối với lộ trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang trình Chính phủ, hiện quy định đối với các xe đang lưu hành và mức độ áp dụng quy định sẽ đảm bảo lộ trình hợp lý, vừa đảm bảo bảo vệ môi trường vừa không tạo ra những thay đổi đột ngột liên quan đến các phương tiện của người dân. Theo đó, lộ trình phân cấp dựa theo khu vực và phân loại theo phương tiện.
Ông Trương Mạnh Tuấn cho biết, đối với xe mô tô việc yêu cầu bắt buộc kiểm định sẽ áp dụng đối với hai thành phố là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hai đô thị lớn nhất và mức độ ô nhiễm được đánh giá cao nhất cả nước. Lộ trình bắt đầu kiểm định là 1/7/2027. Đối với các thành phố trực thuộc Trung ương khác, thời điểm bắt đầu áp dụng là 1/7/2028. Đối với các tỉnh thành phố còn lại mức độ ô nhiễm chưa ở mức độ cao thì lộ trình sẽ bắt đầu từ 1/7/2030.
Về mức độ áp dụng, lộ trình sẽ có 4 mức và theo mức siết chặt dần. Đối với xe mô tô, xe gắn máy bao gồm xe trên 50 phân khối, loại xe được dùng nhiều nhất và số lượng lớn nhất, trước 2008 sẽ áp dụng mức 1. Đối với xe sản xuất từ 2008 – 2016, áp dụng mức 2; đối với xe sản xuất từ năm 2017 đến ngày 30/6/2026 sẽ áp dụng mức 3; đối với xe bắt đầu sản xuất từ năm 2027 lưu hành sẽ áp dụng mức 4. Xe gắn máy cũng áp dụng mức tương tự như vậy.
Mốc thời gian bắt đầu kiểm định áp dụng đối với khu vực TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh từ 1/7/2027, tuy nhiên sẽ có khoảng lộ trình từ nay đến thời điểm quy định để xây dựng các trạm kiểm định, do đó sẽ có các điều khoản chuyển tiếp.
“Từ 1/7/2027 các cơ quan bắt đầu thực hiện việc kiểm định, tuy nhiên sẽ có khoảng thời gian 18 tháng để người dân cũng như các bên quen với việc này. Trong quá trình kiểm định đó, cơ quan quản lý sẽ chưa tiến hành các biện pháp xử lý nếu như phát hiện có những xe chưa chuẩn. Sau khoảng 18 tháng kể từ 1/7/2027, sẽ bắt đầu áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định”, ông Trương Mạnh Tuấn thông tin.
Theo các chuyên gia, lộ trình này đưa ra mốc thời gian hài hòa đảm bảo tính hiệu quả khi triển khai trong thực tiễn nhưng vẫn hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường để người dân hiểu về sự cần thiết kiểm soát khí thải đối với xe cơ giới để cải thiện chất lượng không khí ở các đô thị lớn hiện nay.
Chất lượng không khí của Việt Nam hiện nay đang ở mức đáng báo động, do đó các cơ quan chức năng đang nghiên cứu lộ trình hợp lý để đảm bảo những chuyển đổi mang tính từng bước để người dân hình thành thói quen và thực hiện việc kiểm định mang tính tự nguyện.