Để mỗi sinh viên Việt Nam dù ở bất cứ đâu đều có thể đóng góp cho sự phát triển đất nước
Xuất phát từ lĩnh vực an toàn thông tin và mật mã học – nơi từng dòng dữ liệu đều phải được bảo vệ nghiêm ngặt trước những mối đe dọa vô hình, Nghiên cứu sinh Đỗ Minh Quang đang từng bước mở rộng hành trình khoa học của mình sang những không gian công nghệ mới: điện toán đám mây, dữ liệu lớn và tính toán lượng tử. Đó không chỉ là sự dịch chuyển về chuyên môn, mà còn là sự nối dài của một khát vọng đóng góp cho cộng đồng khoa học trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Hiện nay, NCS. Đỗ Minh Quang là Nghiên cứu sinh ngành An toàn thông tin tại Italia, đồng thời là Chuyên viên mạng thông tin tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Trước đó, anh tốt nghiệp Thạc sĩ Tin học Mật mã tại Pháp, theo học chương trình CRYPTIS tại Đại học Limoges với học bổng toàn phần do Tập đoàn Vingroup tài trợ năm 2019. Năm 2024, anh tiếp tục nhận học bổng toàn phần bậc tiến sĩ của Đại học Insubria (Italia) và là đồng tác giả của một công trình khoa học công bố tại hội nghị CITA Đà Nẵng 2024.
Dữ liệu – tài nguyên vô hình của thế giới hiện đại
Chia sẻ về nền tảng chuyên môn của mình, Đỗ Minh Quang khẳng định an toàn thông tin không đơn thuần là bảo vệ dữ liệu, mà là bảo vệ chính cấu trúc vận hành của thế giới số. “Tôi xuất thân từ lĩnh vực an toàn thông tin và mật mã học, với trọng tâm là biến đổi và bảo vệ các dạng tồn tại của dữ liệu để trở nên an toàn hơn trước các mối đe doạ tấn công, đồng thời đảm bảo tính toàn vẹn và tăng cường bảo mật cho kho tài nguyên vô tận mà chúng ta đang ngày càng phụ thuộc trong thời đại hiện nay.”
Theo anh, dữ liệu ngày nay không còn là khái niệm trừu tượng, mà đã trở thành nền tảng cốt lõi của các hệ thống công nghệ ngày càng phức tạp. Việc xử lý, tính toán trên các tập dữ liệu lớn đòi hỏi tốc độ, độ chính xác, tối ưu tài nguyên, nhưng đồng thời phải được bảo vệ ở mức độ cao nhất. Qua đó, anh Quang bắt đầu hành trình nghiên cứu với mong muốn hiểu rõ hơn cách mà dữ liệu có thể được bảo vệ trong thế giới kết nối không giới hạn mà không làm ảnh hưởng đến tính toàn vẹn hay hiệu suất tính toán của các chương trình cũng như hệ thống và dịch vụ.
Từ phòng thí nghiệm ở Pháp đến những bài toán toàn cầu
Hành trình khoa học của Đỗ Minh Quang chính thức khởi đầu vào năm 2019, khi anh theo học thạc sĩ tại Pháp – môi trường giúp anh tiếp cận sâu với các lược đồ mật mã hiện đại, nguyên lý bảo vệ hệ thống phân tán và tính toán phi tập trung.
Với điện toán đám mây, anh cho rằng yêu cầu an toàn thông tin cần được đặt ở mức rất cao, bởi dữ liệu người dùng được lưu trữ và quản lý bởi bên thứ ba, đồng thời bị phân tán trên nhiều hạ tầng khác nhau. Bởi lẽ, việc phân tán dữ liệu người dùng đặt ra các yêu cầu mới đối với các lược đồ mã hoá như trao đổi và quản lý khoá hay xác thực đa yếu tố.
Không dừng lại ở đó, sự xuất hiện của tính toán lượng tử đã khiến những nền tảng bảo mật truyền thống đứng trước nguy cơ bị phá vỡ. “Đa số các hệ mật mã và cơ chế bảo mật hiện nay có thể bị phá vỡ bởi các thuật toán trên máy tính lượng tử đủ mạnh, đặt ra nhu cầu cấp thiết về các giải pháp an toàn thông tin hậu lượng tử (Post-Quantum).”
Dữ liệu lớn – thách thức và cơ hội cho an toàn thông tin
Trong lĩnh vực dữ liệu lớn, Đỗ Minh Quang nhìn nhận việc thu thập và xử lý lượng dữ liệu khổng lồ, trong đó có những dữ liệu nhạy cảm, phải đảm bảo tính riêng tư, bảo mật và tuân thủ pháp lý. Ngược lại, chính việc sử dụng dữ liệu lớn cũng có thể góp phần tăng cường bảo mật cho hệ thống thông tin, thông qua việc phân tích các thông số, trích chọn đặc trưng để phân tích và phát hiện các mối đe doạ tiềm tàng, từ đó giúp đưa ra các giải pháp tối ưu hơn để bảo vệ dữ liệu và hệ thống.
Hiện tại, những đề tài anh đang thực hiện trong quá trình làm nghiên cứu sinh tại Ý giúp anh hiểu sâu hơn về an toàn dữ liệu trong môi trường phi tập trung và tính toán lượng tử, cung cấp góc nhìn về an toàn và bảo mật đối với nhóm ngành điện toán đám mây, lượng tử và dữ liệu lớn.
Khát vọng kết nối trí tuệ trẻ Việt Nam toàn cầu
Từ trải nghiệm học tập và nghiên cứu ở nước ngoài, Đỗ Minh Quang có cơ hội tiếp xúc với nhiều bạn trẻ Việt Nam xuất sắc, những người sở hữu tư duy hệ thống, năng lực nghiên cứu sâu và tinh thần đổi mới táo bạo. “Nhiều bạn trẻ chia sẻ khao khát mong muốn đóng góp cho cộng đồng học thuật trong và ngoài nước,” nghiên cứu sinh chia sẻ.
Tuy nhiên, anh cũng thẳng thắn nhìn nhận những rào cản mà không ít du học sinh Việt Nam đang đối mặt: thiếu điều kiện, thiếu môi trường, thiếu sự kết nối để theo đuổi các dự án nghiên cứu lớn.
Từ thực tiễn đó, anh đề xuất ba giải pháp – cũng là ba mục tiêu ưu tiên cho thế hệ trẻ Việt Nam trong việc đón đầu làn sóng công nghệ mới.
Thứ nhất, xây dựng năng lực cốt lõi.
Theo anh, sinh viên công nghệ cần nắm vững kiến thức nền tảng, từ kỹ thuật đến tư duy hệ thống, tư duy bảo mật và tinh thần tự lực trong nghiên cứu. Khả năng tự học và sáng tạo chính là chìa khóa để tạo ra những sản phẩm nghiên cứu có giá trị.
Thứ hai, kết nối tri thức mở.
Tri thức không nên chỉ nằm trong các bài báo hay phòng thí nghiệm ở nước ngoài, mà cần được chia sẻ rộng rãi cho cộng đồng trong nước.
Thứ ba, cống hiến từ những hành động thiết thực.
Anh tin rằng mỗi cá nhân, dù ở đâu, đều có thể đóng góp cho đất nước thông qua việc hướng dẫn kỹ thuật, chia sẻ tài liệu, tham gia các dự án nghiên cứu và phát triển công nghệ. Bởi "những hành động nhỏ nhưng mang tính cộng đồng có thể tạo ra một tác động rất lớn nếu được thực hiện bởi nhiều người cùng nhau.”
Thế hệ trẻ trong dòng chảy chiến lược công nghệ quốc gia
Những trăn trở và đề xuất của Đỗ Minh Quang đặt trong bối cảnh Việt Nam đang xác lập tầm nhìn chiến lược về công nghệ. Việc điện toán đám mây, dữ liệu lớn và lượng tử được lựa chọn là một trong 11 nhóm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 cho thấy rõ định hướng phát triển dài hạn của đất nước.
Cùng với đó, Quyết định số 1121/QĐ-TTg ngày 11/6/2025 phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về phát triển và chuyển đổi sang sử dụng nền tảng điện toán đám mây giai đoạn 2025–2030, đặt mục tiêu Việt Nam có ít nhất ba nền tảng điện toán đám mây đạt chuẩn quốc tế. Sự kiện ra mắt Mạng lưới lượng tử Việt Nam (VNQuantum) vào tháng 8/2025 càng khẳng định vai trò của các công nghệ này không chỉ là trụ cột kỹ thuật, mà là cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam khẳng định trí tuệ và tinh thần cống hiến.
“Tôi tin rằng mỗi nghiên cứu, mỗi dòng mã, mỗi ý tưởng của chúng ta, khi được kết nối trong mạng lưới VietGENiUS, sẽ trở thành một phần sức mạnh giúp đất nước bước vào tương lai số tự tin và vững vàng.”
Ở Đỗ Minh Quang, người ta nhìn thấy hình ảnh của một thế hệ trí thức trẻ Việt Nam âm thầm bền bỉ với khoa học, không chỉ để chinh phục những đỉnh cao tri thức, mà còn để kết nối, sẻ chia và góp sức cho hành trình vươn mình của đất nước trong kỷ nguyên số.