6 lý do Mỹ truy bắt Tổng thống Nicolas Maduro
Ẩn sau chiến dịch bắt giữ là giao điểm lợi ích an ninh, tài nguyên và cạnh tranh ảnh hưởng địa chính trị tại Tây Bán cầu của Washington.
Động thái quân sự - pháp lý chớp nhoáng của Mỹ nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đã gây chấn động dư luận quốc tế. Theo các nguồn tin từ Axios, cuộc tập kích diễn ra chỉ sau một đêm là điểm kết của chiến dịch gây sức ép kéo dài nhiều tháng, được thúc đẩy mạnh mẽ từ tháng 8/2025 khi Washington công bố mức treo thưởng 50 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ ông Nicolas Maduro.
Lý do chính thức được Mỹ nêu ra là “chống khủng bố ma túy”, với các đợt tấn công tàu thuyền trên biển và sự hiện diện quân sự tăng cường ngoài khơi Venezuela được mô tả như một chiến dịch trấn áp tội phạm xuyên quốc gia. Tuy nhiên, các nguồn tin nội bộ cho thấy, mục tiêu gây sức ép nhằm làm suy yếu, tiến tới loại bỏ ông Maduro khỏi quyền lực, đã được thảo luận kín trong nội bộ chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Khung pháp lý và thông điệp chính trị
Chính quyền Mỹ khẳng định, chiến dịch dựa trên các cáo trạng hình sự liên bang đối với Tổng thống Venezuela, đồng thời viện dẫn tính thiếu chính danh của ông trong vai trò Tổng thống, liên quan tới cuộc bầu cử năm 2018 mà Washington mô tả là “bầu cử dàn dựng”. Việc đóng khung chiến dịch như một hoạt động thực thi pháp luật thay vì một chiến dịch thay đổi chính quyền công khai, cho thấy Washington đang nỗ lực duy trì cơ sở pháp lý quốc tế và trong nước cho các hành động của mình, đồng thời giảm thiểu nguy cơ bị coi là can thiệp trực tiếp vào chủ quyền một quốc gia.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng, bên cạnh yếu tố pháp lý, chiến dịch còn gửi đi thông điệp chính trị mạnh mẽ: Mỹ muốn tái khẳng định ảnh hưởng tại Tây Bán cầu trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, đặc biệt khi Venezuela duy trì quan hệ hợp tác với nhiều quốc gia mà Washington xem là đối thủ chiến lược.
6 lý do chính trong chiến lược của Mỹ:
1. Tác nhân bất ổn khu vực
Đối với Nhà Trắng, ông Maduro không chỉ là vấn đề của riêng Venezuela, mà còn là nguồn cơn bất ổn lan rộng trong khu vực. Mâu thuẫn giữa Washington và Caracas được nhìn nhận không đơn thuần là vấn đề tội phạm ma túy, mà còn là đối đầu chính trị - tư tưởng.
2. Cáo buộc buôn lậu cocaine và liên hệ với băng nhóm
Mỹ cáo buộc Venezuela hậu thuẫn buôn bán ma túy cấp nhà nước, thông qua các băng nhóm như Tren de Aragua và Cartel Sinaloa. Tổng thống Trump từng tuyên bố các nhóm này đã thâm nhập vào Mỹ, và cáo buộc Caracas làm ngơ hoặc tạo điều kiện cho hoạt động của chúng.
Một bản ghi nhớ tình báo mật của Mỹ năm 2025 cho rằng, ông Maduro không trực tiếp kiểm soát Tren de Aragua, cho thấy các đánh giá trong nội bộ Mỹ chưa hoàn toàn thống nhất. Dù vậy, cáo trạng của Bộ Tư pháp vẫn nêu chi tiết các liên hệ bị cáo buộc của ông Maduro với mạng lưới buôn ma túy, và khoản treo thưởng 50 triệu USD cũng gắn trực tiếp với cáo buộc này.
3. Dầu mỏ và lợi ích kinh tế - chiến lược
Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, khiến quốc gia Nam Mỹ này trở thành mắt xích quan trọng trong các tính toán chiến lược năng lượng toàn cầu. Tổng thống Trump từng cáo buộc Venezuela “chiếm đoạt tài sản của doanh nghiệp Mỹ” trong quá trình quốc hữu hóa ngành dầu khí. Trong phát biểu gần đây, ông Trump nói Washington sẽ hỗ trợ khôi phục hạ tầng dầu khí Venezuela, đồng thời xem xét bồi thường cho các doanh nghiệp Mỹ bị thiệt hại.
Các tuyên bố cho thấy yếu tố kinh tế - tài nguyên vẫn là một biến số đáng kể trong chính sách của Mỹ với Venezuela.
4. Khủng hoảng di cư và sức ép lên nước láng giềng
Suy thoái kinh tế và bất ổn chính trị khiến 8 triệu người Venezuela rời bỏ đất nước trong hơn 10 năm, tạo nên làn sóng di cư lớn nhất khu vực trong lịch sử gần đây. Dòng người này gây sức ép lớn lên các nước láng giềng như Colombia, Brazil, Peru, đồng thời trở thành vấn đề nội trị tại Mỹ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng năm 2025 với cam kết siết chặt chính sách nhập cư. Trong góc nhìn của Washington, khủng hoảng Venezuela đã vượt khỏi biên giới quốc gia, trở thành thách thức an ninh - xã hội khu vực.
5. Vàng và cáo buộc né trừng phạt
Mỹ cho rằng dự trữ vàng lớn của Venezuela là công cụ giúp Caracas duy trì nguồn tài chính và lách trừng phạt. Theo cáo buộc, nguồn vàng này có thể được dùng để đổi lấy tiền mặt, nhiên liệu, vũ khí, tạo nên “đòn bẩy tài chính” đối trọng các biện pháp cấm vận của Mỹ.
Dù chưa có đánh giá độc lập được xác nhận, các cáo buộc phản ánh mối quan ngại của Washington trước khả năng Venezuela duy trì nguồn lực bất chấp trừng phạt.
6. Quan hệ hợp tác với các “đối thủ” của Mỹ
Caracas duy trì quan hệ với Trung Quốc, Nga, Iran và Hezbollah. Trong đó, Trung Quốc là khách mua dầu lớn nhất của Venezuela, thường xuyên lên tiếng phản đối các động thái của Mỹ. Nga duy trì hợp tác quốc phòng - năng lượng lâu dài, còn Iran và Hezbollah tăng cường hợp tác dưới khẩu hiệu “Trục thống nhất”, nhấn mạnh sự đối trọng chính sách đối ngoại của Mỹ. Các liên kết này khiến Venezuela trở thành điểm nóng cạnh tranh ảnh hưởng địa chính trị.
Bùng nổ tranh luận quốc tế
Nhìn từ quan điểm chính sách, chiến dịch truy bắt ông Maduro là giao điểm của 3 trục động lực: pháp lý hình sự trong nước (cáo trạng liên bang); lợi ích an ninh - tài nguyên - nhập cư của Mỹ; cạnh tranh ảnh hưởng địa chính trị tại Tây Bán cầu. Dù được mô tả là một chiến dịch thực thi pháp luật, hành động của Washington vẫn đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa cưỡng chế pháp lý và mục tiêu chính trị, cũng như hệ quả đối với ổn định khu vực, luật pháp quốc tế và quan hệ nước lớn - nước nhỏ.
Hiện Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành Venezuela” cho tới khi diễn ra một quá trình chuyển tiếp phù hợp, nhấn mạnh chiến dịch nhằm đảm bảo ổn định - chuyển giao quyền lực có trật tự. Tuyên bố này ngay lập tức tạo ra tranh luận quốc tế về cơ sở pháp lý, mức độ can dự và hệ quả đối với chủ quyền của một quốc gia.
Nhiều quốc gia và tổ chức khu vực kêu gọi kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế, đồng thời nhấn mạnh các giải pháp cho Venezuela cần xuất phát từ đối thoại nội bộ và khu vực, thay vì áp đặt từ bên ngoài. Trong khi đó, một số ý kiến ủng hộ cho rằng chiến dịch của Mỹ là đòn răn đe đối với tội phạm ma túy xuyên quốc gia.
Trong bối cảnh hiện nay, cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát phản ứng của các nước trong khu vực và các đối tác chiến lược của Venezuela, bởi diễn biến tiếp theo có thể tái định hình cán cân ảnh hưởng tại Mỹ Latinh, đồng thời tạo tiền lệ quan trọng trong các chiến dịch xuyên biên giới dựa trên cáo trạng hình sự đối với nguyên thủ.