Thế giới phản ứng sau khi Mỹ tuyên bố “bắt giữ” Tổng thống Venezuela

Các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Venezuela ngày hôm nay, 3/1, đã lập tức tạo ra làn sóng phản ứng mạnh mẽ, làm dấy lên tranh luận về tính hợp pháp của hành động quân sự của Washington, đồng thời phản ánh những chia rẽ sâu sắc trong quan điểm địa chính trị giữa các nước lớn và khu vực Mỹ Latinh.

Theo hãng tin Reuters, Bộ Ngoại giao Nga là một trong những bên lên tiếng sớm nhất, mô tả chiến dịch của Mỹ là “hành động gây hấn vũ trang”, “đáng quan ngại sâu sắc” và “cần bị lên án”.

Moscow kêu gọi ưu tiên “ngăn chặn leo thang, tìm lối thoát thông qua đối thoại”, nhấn mạnh Mỹ Latinh phải “duy trì là khu vực hòa bình”, và khẳng định Venezuela cần được bảo đảm “quyền tự quyết tương lai, không bị can thiệp quân sự từ bên ngoài”. Nga cũng ủng hộ đề xuất triệu tập khẩn cấp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Tại châu Âu, phản ứng từ Liên minh châu Âu (EU) được thể hiện thận trọng hơn nhưng kiên định về nguyên tắc. Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh EU Kaja Kallas cho biết đã trao đổi với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Đại sứ EU tại Caracas, khẳng định khối này đang “theo dõi sát tình hình”. EU kêu gọi “kiềm chế”, yêu cầu “tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc trong mọi tình huống”.

Làn sóng phản ứng rõ ràng và đồng thuận nhất xuất hiện tại khu vực Mỹ Latinh - nơi chịu tác động trực tiếp từ bất ổn địa chính trị. Tổng thống Chile Gabriel Boric tuyên bố “quan ngại và lên án hành động quân sự của Mỹ”, kêu gọi “giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng nghiêm trọng mà Venezuela đang phải đối mặt”, đồng thời tái khẳng định các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế: “Cấm sử dụng vũ lực, không can thiệp, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ”.

Tổng thống Colombia Gustavo Petro có phát biểu dài và chi tiết hơn, bày tỏ “quan ngại sâu sắc trước thông tin về vụ nổ và hoạt động không quân bất thường”, coi đây là dấu hiệu “leo thang căng thẳng trong khu vực”. Colombia nhấn mạnh “cam kết tuyệt đối với các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc”, đặc biệt là “tôn trọng chủ quyền, cấm đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình”, và tuyên bố “phản đối mọi hành động quân sự đơn phương có thể làm trầm trọng tình hình hoặc đe dọa dân thường”.

Ở Trung Mỹ - Caribbean, Thủ tướng Trinidad và Tobago Kamla Persad-Bissessar xác nhận “Mỹ đã khởi động chiến dịch quân sự trên lãnh thổ Venezuela”, đồng thời nhấn mạnh nước này “không tham gia bất kỳ chiến dịch quân sự nào” và “tiếp tục duy trì quan hệ hòa bình với người dân Venezuela”.

Tại châu Âu, ngoài EU, một số tiếng nói chỉ trích trực diện đến từ nghị trường quốc gia. Nghị sĩ Roderich Kiesewetter thuộc đảng bảo thủ CDU của Đức cho rằng “Mỹ đang từ bỏ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ - nền tảng định hình thế giới từ năm 1945”, mô tả diễn biến tại Venezuela là nơi “vũ lực đứng trên luật pháp”. Ông Kiesewetter cũng nhận định các động thái của Tổng thống Donald Trump đang “làm xói mòn niềm tin đối với nước Mỹ”.

Quan điểm tương tự được cựu Thủ tướng Italy Giuseppe Conte nhấn mạnh khi cho rằng chiến dịch của Mỹ “không có cơ sở pháp lý” và cảnh báo: “Nếu luật lệ chỉ áp dụng với kẻ thù mà không áp dụng với bạn bè, không quốc gia nào còn cảm thấy an toàn. Việc một chính quyền thiếu tự do không thể là lý do biện minh cho tấn công một quốc gia có chủ quyền”.

Giám đốc chương trình Luật quốc tế Marc Weller khẳng định: “Luật quốc tế cấm sử dụng vũ lực như công cụ chính sách quốc gia. Trừ khi có nghị quyết theo Chương VII của Hội đồng Bảo an, vũ lực chỉ được dùng để tự vệ trước tấn công vũ trang hoặc cứu dân trước nguy cơ diệt chủng”. Ông Weller nhấn mạnh “không có điều kiện nào trong số đó xuất hiện tại Venezuela”, và cho rằng “lợi ích chống ma túy hay cáo buộc chính quyền Maduro là doanh nghiệp tội phạm không tạo ra bất kỳ cơ sở pháp lý nào cho hành động quân sự”.

Tại châu Á, Indonesia lựa chọn thông điệp cân bằng, tập trung vào bảo hộ công dân và nguyên tắc quốc tế. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Yvonne Mewengkang cho biết, Jakarta đang “theo dõi sát diễn biến để bảo đảm an toàn cho công dân”, đồng thời kêu gọi “giảm căng thẳng, ưu tiên đối thoại, bảo vệ dân thường” và “tôn trọng luật pháp quốc tế cùng các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc”.

Phản ứng của các nước và tổ chức cho thấy bức tranh đa chiều trong nhận thức về khủng hoảng Venezuela. Dù khác biệt về ngôn từ và lợi ích, đa số quan điểm quốc tế đều hội tụ ở những điểm chung cốt lõi: phản đối sử dụng vũ lực đơn phương, kêu gọi kiềm chế, tôn trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, đồng thời ưu tiên đối thoại để ngăn nguy cơ leo thang thành xung đột khu vực.

Hồng Nhung