80 năm Quốc hội đồng hành cùng dân tộc
Trong không khí cả nước hướng về kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên (6/1/1946 - 6/1/2026), triển lãm “Quốc hội Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng dân tộc” có ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử vẻ vang mà còn khẳng định mạnh mẽ vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Động lực trên đường "kháng chiến, kiến quốc"
Ngày 6/1/1946 đi vào lịch sử dân tộc như một biểu tượng của quyền làm chủ. Lần đầu tiên, người dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã trở thành công dân của một nước độc lập, tự tay cầm lá phiếu bầu ra cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Triển lãm Quốc hội Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng dân tộc, tổ chức tại Nhà Quốc hội ngày 6/1/2026, tái hiện không khí hào hùng ấy. Đặc biệt, trong Phần 2 - Quốc hội Việt Nam đồng hành cùng dân tộc chia thành các giai đoạn lịch sử, với những dấu ấn trưởng thành của Quốc hội trong 80 năm qua.
Giai đoạn 1946 - 1960 gắn với Quốc hội Khóa I và công cuộc kháng chiến kiến quốc. Đây là nhiệm kỳ đặc biệt, kéo dài 14 năm, Quốc hội cùng dân tộc đi qua cuộc kháng chiến chống Pháp trường kỳ. Từ Hiến pháp 1946 đặt nền móng đầu tiên đến Hiến pháp 1959, Quốc hội đã ban hành những đạo luật thiết yếu như Luật Cải cách ruộng đất (1953), tạo động lực to lớn cho hậu phương và tiền tuyến.
Giai đoạn 1960 - 1980, với các hình ảnh, tài liệu tập trung vào hoạt động Quốc hội từ khóa II - VI, thể hiện vai trò của Quốc hội trong thực hiện những nhiệm vụ chiến lược cách mạng. Với tinh thần “tất cả cho tiền tuyến”, Quốc hội Khóa III (1964 - 1971) đã có những quyết sách linh hoạt, giao quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội để kịp thời chỉ đạo trong thời chiến. Quốc hội Khóa V, với nhiệm kỳ ngắn nhất (tháng 4/1975 - tháng 4/1976), đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử là phê chuẩn kết quả Hội nghị Hiệp thương chính trị, mở đường cho thống nhất non sông.
Ngày 25/4/1976, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội Khóa VI của nước Việt Nam thống nhất đã đánh dấu mốc son mới trong lịch sử nước nhà. Từ đây, Việt Nam có một Quốc hội thống nhất. Quốc hội Khóa VI đã quyết định đổi tên nước thành Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, lấy Thủ đô là Hà Nội và đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Đó là những quyết định định hình nên diện mạo quốc gia ngày hôm nay.
Đổi mới và hội nhập sâu rộng
Khi đất nước bước vào thời kỳ Đổi mới, Quốc hội đã thể hiện vai trò tiên phong trong việc thể chế hóa đường lối của Đảng. Những dấu ấn trong thời kỳ này được thể hiện qua các hình ảnh, tài liệu sinh động.
Quốc hội Khóa VIII (1987 - 1992) được xem là Quốc hội của giai đoạn khởi đầu Đổi mới toàn diện. Việc thông qua Hiến pháp 1992 và các luật kinh tế quan trọng như Luật Đầu tư nước ngoài, Luật Doanh nghiệp tư nhân đã “cởi trói” cho nền kinh tế, tạo hành lang pháp lý cho kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển.
Tiếp nối đà phát triển, các khóa IX, X, XI, XII đã không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật, đưa Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới. Đỉnh cao là việc Quốc hội Khóa XI phê chuẩn Nghị định thư gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), mở cánh cửa ra biển lớn cho kinh tế Việt Nam.
Đặc biệt, Quốc hội Khóa XIII (2011 - 2016) đã ghi dấu ấn lịch sử với bản Hiến pháp năm 2013 - bản Hiến pháp của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Trong nhiệm kỳ này, lần đầu tiên việc lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn được thực hiện, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đề cao trách nhiệm giải trình và mở rộng dân chủ.
Nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XV (2021 - 2026) bắt đầu trong bối cảnh vô cùng đặc biệt: đại dịch Covid-19 hoành hành và tình hình địa chính trị thế giới đầy biến động. Trước những thách thức "chưa từng có tiền lệ", Quốc hội đã có những hành động quyết liệt cũng "chưa từng có tiền lệ".
Với tinh thần “chủ động, linh hoạt, bám sát thực tiễn”, Quốc hội Khóa XV đã tổ chức tới 19 kỳ họp (tính đến hết năm 2025), trong đó có 9 kỳ họp bất thường - con số kỷ lục trong lịch sử. Các quyết sách được ban hành nhanh chóng, kịp thời như Nghị quyết về phòng chống dịch, chương trình phục hồi kinh tế - xã hội, đặc biệt là chủ trương đầu tư các dự án trọng điểm quốc gia như Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Cảng hàng không quốc tế Long Thành hay Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận...
Không chỉ giải quyết các vấn đề cấp bách, Quốc hội Khóa XV còn thể hiện tầm nhìn khi chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế để khơi thông nguồn lực. Hoạt động ngoại giao nghị viện cũng được nâng tầm, từ tham gia sang dẫn dắt tại các diễn đàn quốc tế, góp phần nâng cao vị thế quốc gia.
Triển lãm Quốc hội Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng dân tộc được kỳ vọng không chỉ là nơi trưng bày những tư liệu, hiện vật mà còn là không gian để mỗi người cảm nhận sâu sắc hơn về vai trò đồng hành, không ngừng đổi mới và kiến tạo hành lang pháp lý hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.