Hà Nội sẽ khảo sát, đánh giá toàn bộ hệ thống phát sinh, thu gom, xử lý chất thải trong giai đoạn 2026-2031

Từ thực tế của địa phương, Phó Trưởng Phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Thị Hưởng cho biết, trước đó, thành phố đã triển khai phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn tại nguồn theo mô hình thí điểm tại 5 quận nội đô (cũ) bao gồm: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng và Nam Từ Liêm. Cùng với đó, Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã thành lập tổ công tác chuyên ngành để hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ các quận xây dựng kế hoạch triển khai, tuyên truyền và đôn đốc thực hiện.

Đặc biệt, Quận Hoàn Kiếm (cũ) triển khai toàn bộ 18 phường; các quận còn lại thí điểm từ 1–3 phường trọng điểm. Chất thải được phân thành 4 nhóm: Chất thải có thể tái chế, tái sử dụng; chất thải nguy hại; chất thải cồng kềnh; chất thải còn lại.

Về hạ tầng, thành phố đã bố trí 115 điểm đặt thùng phân loại (trừ chất thải nguy hại), 24 điểm tập kết rác cồng kềnh, và tổ chức thu gom định kỳ do Công ty Môi trường đô thị URENCO đảm nhiệm. Nhà máy xử lý rác cồng kềnh công suất khoảng 10 tấn/ngày đang được thí điểm tại Cầu Diễn.

Đối với rác tái chế, các quận tổ chức mô hình "đổi rác lấy quà", với các điểm thu gom tập trung vào thứ 7 hàng tuần để người dân mang chất thải tái chế đến đổi quà, nhằm tăng cường ý thức phân loại.

Kết quả bước đầu cho thấy, thành phố đã thu gom khoảng 380 tấn rác tái chế và 160 tấn rác cồng kềnh. Riêng tại quận Hoàn Kiếm, lượng rác còn lại giảm từ 2,2 - 2,8% sau khi triển khai phân loại. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy hiệu quả thực tế của mô hình.

Để triển khai đồng bộ trên toàn thành phố từ 1/1/2025 theo Luật Bảo vệ môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường đã có văn bản hướng dẫn các địa phương thực hiện phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải.

Lý giải về việc trong quá trình triển khai vẫn còn gặp một số vấn đề khó khăn, Phó Trưởng Phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Thị Hưởng chia sẻ, thành phố vừa thực hiện tổ chức lại đơn vị hành chính, từ 30 quận/huyện xuống 126 phường/xã, nên cần thời gian ổn định bộ máy, nhân lực chuyên môn.

Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật (điểm tập kết, trung chuyển) còn thiếu; công tác xử phạt còn hạn chế dù Nghị định 45/2022 đã quy định rõ. Hà Nội đang áp dụng mức phạt gấp đôi theo Luật Thủ đô và Nghị quyết 08/2025 đối với hành vi đổ trộm, xử lý rác sai quy định, đốt rác…

Ngoài ra, hệ thống camera giám sát chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc ghi nhận vi phạm. Thành phố được kiến nghị tích hợp camera an ninh để giám sát toàn bộ quá trình phân loại, thu gom, vận chuyển.

Sở Tài nguyên và Môi trường cũng đã trình UBND thành phố Tờ trình 1025 ngày 28/11/2025 về quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt, trong đó quy định rõ: phân loại tại nguồn, thu gom - vận chuyển, bao bì chứa đựng, điểm tập kết - chuyển giao, phương án xử lý và các yêu cầu về đầu tư hạ tầng. Đồng thời đề xuất ứng dụng công nghệ thông tin để giám sát xuyên suốt từ người dân đến đơn vị thu gom và xử lý.

“Giai đoạn 2026-2031, thành phố sẽ khảo sát, đánh giá toàn bộ hệ thống phát sinh - thu gom - xử lý chất thải sau khi sắp xếp lại 126 phường/xã; đồng thời rà soát các cơ sở sản xuất, đánh giá công nghệ, hướng đến kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và khuyến khích sản phẩm thân thiện môi trường.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp, giảm thiểu chất thải nhựa và thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được nêu trong Nghị quyết 22 và các kế hoạch liên quan của thành phố”, Phó Trưởng Phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Thị Hưởng thông tin.

Hải Anh