Kiến tạo hạ tầng số, khơi thông nguồn lực để bứt phá
Với việc đưa vào vận hành chính thức hệ thống KRX và những bước đi chiến lược trong việc tái cấu trúc hạ tầng giao dịch, thanh toán, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) đang hiện thực hóa khát vọng nâng hạng thị trường, khẳng định vị thế kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.
"Trái tim" công nghệ KRX - động lực cho quy mô mới
Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, hoạt động của VNX và VSDC trong năm 2025 đã đạt được những kết quả tích cực, mang tính đột phá về chất. Đây không chỉ là thành quả của công tác quản lý điều hành mà còn là minh chứng cho tinh thần quyết tâm đổi mới, phát triển thị trường tài chính minh bạch, bền vững.
Sự kiện hệ thống công nghệ thông tin KRX chính thức vận hành từ ngày 5/5/2025 là một cột mốc quan trọng cho sự phát triển của thị trường, được xem là “trục xương sống” mới cho phép thị trường chứng khoán vận hành với công suất lớn, an toàn và bảo mật. Năng lực hệ thống đáp ứng đủ và an toàn đối với quy mô bình quân đạt 1,5 triệu lệnh/ngày. Đặc biệt, tại phiên giao dịch cao điểm 20/8/2025, hệ thống xử lý tới 3,2 triệu lệnh, chiếm 71,7% năng lực hệ thống. Điều này cho thấy dư địa phát triển của thị trường vẫn còn rất lớn, sẵn sàng cho những giai đoạn bùng nổ tiếp theo.
Không dừng ở việc bảo đảm giao dịch thông suốt, VNX đã chủ động ban hành 05 quy chế nghiệp vụ mới, 01 quy chế sửa đổi quy chế thành viên giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ; đồng thời phối hợp với VSDC đưa sản phẩm Hợp đồng tương lai chỉ số VN100 vào giao dịch từ tháng 10/2025. Việc đa dạng hóa sản phẩm dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại không chỉ mang lại nhiều lựa chọn cho nhà đầu tư mà còn giúp điều tiết dòng vốn, giảm thiểu rủi ro cho thị trường cơ sở.
Đặc biệt, bám sát xu hướng kinh tế xanh của quốc tế và định hướng của Chính phủ, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) đã triển khai công tác chuẩn bị đầu tư Sàn giao dịch tín chỉ carbon. Việc phê duyệt chủ trương và xây dựng báo cáo kinh tế - kỹ thuật cho sàn giao dịch này là bước đi chiến lược, thể hiện trách nhiệm của ngành chứng khoán trong việc hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050.
Đối với hoạt động của VSDC, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, trong năm 2025, tổng giá trị thanh toán và bù trừ chứng khoán trên thị trường cơ sở đạt hơn 10,9 triệu tỷ đồng, và trên thị trường phái sinh qua VSDC đạt trên 13,3 nghìn tỷ đồng. VSDC cũng đã xử lý 324 trường hợp sửa lỗi đối với giao dịch cổ phiếu; xử lý lỗi 01 giao dịch, loại bỏ thanh toán 58 trường hợp đối với giao dịch cổ phiếu, trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ; trong kỳ không có thành viên nào phải sử dụng Quỹ hỗ trợ thanh toán.
Song song đó, từ tháng 3/2025, cơ chế kết nối trực tiếp giữa các công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký đã được thực hiện, giúp rút ngắn quy trình và nâng cao hiệu quả hoạt động giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài.
Một trong những nhiệm vụ cốt lõi đang được triển khai là Đề án thành lập công ty con thực hiện chức năng thanh toán bù trừ theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Đây được coi là "chìa khóa" quan trọng nhất để các tổ chức xếp hạng quốc tế xem xét nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi.
“Trong năm 2025, VSDC đã thực hiện các hoạt động nghiệp vụ về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán, hoàn thành các công việc trọng tâm, bảo đảm cho thị trường vận hành thông suốt, an toàn, bảo mật”, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đánh giá.
Chủ động tiệm cận các chuẩn mực quốc tế
Trong năm 2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước yêu cầu VNX rà soát công tác phối hợp quản lý, giám sát thành viên giữa VNX và công ty con; phối hợp với HNX và Sở Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) rà soát, đánh giá và sửa đổi các quy chế liên quan đến hoạt động quản lý thành viên để phù hợp với thiết kế hạ tầng hệ thống KRX, khắc phục những tồn tại, bất cập hiện tại, bảo đảm thuận lợi cho hoạt động quản lý thành viên theo nguyên tắc một đầu mối.
Cùng với đó, VNX cần triển khai công tác liên quan đến triển khai sản phẩm mới trên hệ thống KRX; xây dựng phương án tổ chức triển khai Đề án nâng hạng thị trường tại VNX và công ty con; bám sát tiến độ ban hành Nghị định về sàn giao dịch carbon, xây dựng kế hoạch chuẩn bị các công việc, điều kiện cần thiết để triển khai sàn tại HNX. Ngoài ra, nghiên cứu, đánh giá khả năng triển khai, hợp tác về triển khai kết nối qua biên giới với Sở Giao dịch chứng khoán Singapore về giao dịch Hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu.
Đối với VSDC, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước yêu cầu nghiên cứu triển khai các công việc liên quan đến các hệ thống công nghệ thông tin. Song song, nghiên cứu triển khai xây dựng kho dữ liệu (DataLake); xây dựng hệ thống chuyển mạch điện nghiệp vụ của VSDC; triển khai xây dựng dịch vụ sổ lưu ký điện tử (E-Passbook); nghiên cứu triển khai các sản phẩm/dịch vụ mới theo chỉ đạo của cơ quan quản lý, như cơ chế giao dịch trong ngày và thanh toán giao dịch chứng khoán chờ về, mô hình tài khoản tổng (omnibus account). Điều này cho thấy sự cầu thị và chủ động trong việc tiệm cận các chuẩn mực quốc tế cao nhất.
Ngoài ra, VSDC cần phối hợp với chủ đầu tư hệ thống KRX nghiên cứu đề xuất đầu tư, nâng cấp hệ thống đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán nhằm nâng cao năng lực xử lý, đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường.
Nhìn lại hành trình năm 2025, có thể thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ từ "lượng" sang "chất". Những nỗ lực kiến tạo hạ tầng công nghệ và hoàn thiện thể chế của VNX cũng như VSDC không chỉ nhằm mục đích bảo đảm thị trường vận hành an toàn, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: xây dựng một thị trường chứng khoán minh bạch, công bằng, trở thành "huyết mạch" thúc đẩy sự thịnh vượng của nền kinh tế trong kỷ nguyên số.