Quảng bá văn hóa Tây Nguyên qua các nền tảng số
Văn hóa ẩm thực, cồng chiêng, nghề thủ công truyền thống hay nếp sinh hoạt đang được những người trẻ dân tộc thiểu số tại Gia Lai kể lại theo cách rất mới, góp phần đưa hình ảnh địa phương đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
Xây dựng những địa chỉ văn hóa bản địa
Năm 2018, anh Kpă Sa, tổ 8, phường Ayun Pa, Gia Lai, bắt tay cải tạo và làm đẹp khu đất vườn nhà ngăn nắp, hài hòa. Khu vườn 200m² được anh Kpă Sa sửa sang để làm không gian giới thiệu những món ăn truyền thống như lá mì cà đắng, muối kiến vàng, các vật dụng của người Gia Rai… Các video, hình ảnh giản dị ấy khi được đăng tải lên mạng xã hội đã chạm vào cảm xúc của cộng đồng, để rồi nhiều người truyền tai nhau tìm đến đây để tìm hiểu một địa chỉ văn hóa bình yên, mộc mạc theo phong cách người Gia Rai.
Trong bối cảnh công nghệ thông tin và chuyển đổi số lan rộng khắp các buôn làng, những giá trị văn hóa cổ truyền của đồng bào Tây Nguyên đang được phát huy mạnh mẽ. Nhờ sự sáng tạo và nhiệt huyết của giới trẻ dân tộc thiểu số, những nét đẹp ẩm thực, văn hóa cồng chiêng, nghề thủ công truyền thống hay những nếp sinh hoạt hàng ngày đang được thức dậy theo một cách rất mới, lan tỏa trên các nền tảng số, đến với cộng đồng.
Còn ở xã Ia Ly, mô hình du lịch cộng đồng làng Kép được chị H’Uyên Niê điều hành, giúp hồi sinh các nghề truyền thống tưởng chừng mai một. Xuất phát từ trăn trở khi thấy thổ cẩm, đan gùi hay giã lúa dần ít được thực hành trong đời sống thường ngày, chị H’Uyên Niê cùng một nhóm phụ nữ trong làng tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho du khách. Tất cả được quảng bá hiệu quả nhờ fanpage cá nhân và của làng. Nhờ đó, phụ nữ trong làng vừa có thêm thu nhập, vừa gìn giữ nghề truyền thống bằng chính lao động hàng ngày của mình.
Chị H’Uyên Niê cho biết, Làng văn hóa du lịch có một fanpage, khi khách muốn liên hệ, hoặc tìm hiểu những sản phẩm, câu chuyện văn hóa của người Gia Rai thì có thể vào đó xem. Trên fanpage này, các hoạt động chính của làng du lịch cộng đồng sẽ được giới thiệu như: dệt thổ cẩm, đan lát, giã lúa, hoạt động ẩm thực (ngâm gạo, chặt ống lồ, nướng cơm lam…), từ đó du khách có thể trải nghiệm, khám phá hoạt động du lịch theo mùa.
Hưởng lợi kép từ văn hóa
Nếu Kpă Sa và H’Uyên Niê lan tỏa bản sắc qua không gian và sản phẩm truyền thống, thì Rcom Bus, chàng trai Gia Rai 23 tuổi ở Pleiku lại chọn âm nhạc và hình ảnh để kể câu chuyện Tây Nguyên đầy trẻ trung. Fanpage “Tarzan Tây Nguyên” của anh có hơn 160.000 lượt theo dõi.
Rcom Bus kể, từ một cậu bé ngại cầm điện thoại nơi đông người, anh dần quen với việc quay vlog và tự tin hơn qua từng video. Không học nhạc bài bản, Rcom Bus vẫn tạo được dấu ấn riêng. Ngoại hình mạnh mẽ, tóc dài, làn da rám nắng và tinh thần của người con Tây Nguyên khiến anh được gọi là “Tarzan Tây Nguyên”.
Các MV leo núi, đu dây, chơi nhạc cụ của Rcom Bus thường thu hút hàng trăm nghìn lượt xem. Anh trở thành “đại sứ du lịch” của vùng đất đại ngàn Tây Nguyên bắt đầu từ đó. Theo Rcom Bus, bản thân anh mong muốn quảng bá văn hóa và phong tục tập quán trên nền tảng mạng xã hội để mọi người biết đến không gian văn hóa Tây Nguyên; giúp họ hiểu những cái hay, cái đẹp của Tây Nguyên, cũng là những gì đó rất linh thiêng, cần được khám phá.
“Bản thân là người con của Tây Nguyên, tôi cảm thấy cũng chưa thể khám phá hết vùng đất Tây Nguyên hùng vĩ này”, Rcom Bus nói. Anh cho rằng, những âm hưởng cồng chiêng, bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số đều cần được gìn giữ, phát triển. Việc phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc là công việc của mọi người, ai cũng có thể thực hiện để cộng đồng xung quanh, khách du lịch biết đến nhiều hơn.
Ở góc độ người trẻ khởi nghiệp, anh Đỗ Đức Thanh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên tỉnh Gia Lai cho đây là minh chứng rõ rệt cho vai trò của chuyển đổi số đối với thanh niên. Sự sáng tạo của mỗi cá nhân không chỉ giúp chính họ phát triển mà còn lan tỏa hình ảnh Gia Lai, một vùng đất giàu bản sắc, thân thiện, giàu tiềm năng du lịch.
Luật Di sản văn hóa 2024, Điều 7 - Chính sách của Nhà nước về di sản văn hóa quy định, nghiên cứu, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến, số hóa di sản văn hóa, chuyển đổi số trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Theo anh Thanh, các bạn trẻ có thể tự tin, chủ động sản xuất các video clip, hình ảnh giới thiệu những nét đặc trưng truyền thống góp phần lan tỏa, quảng bá, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa của vùng, miền đồng bào dân tộc, thu hút nhiều hơn nữa du khách tới địa phương.
Từng chia sẻ kinh nghiệm cách làm du lịch cộng đồng, quảng bá văn hóa bản địa của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, TS. Triệu Thanh Quang, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, bà con cần kết nối với các doanh nghiệp và công ty lữ hành để làm được nhiều việc hơn, đặc biệt là có những phương pháp, cách làm hưởng lợi từ hoạt động du lịch cộng đồng.
(Vụ Pháp chế - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện)