Tìm giải pháp bền vững giải quyết tình trạng ngập úng, ô nhiễm, ùn tắc tại đô thị Hà Nội

Tọa đàm nhằm tập hợp trí tuệ đa ngành của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý xây dựng ý tưởng, tư vấn chính sách, đề xuất giải pháp thiết thực, khả thi cho Hà Nội, nhằm quy hoạch lại Thủ đô làm giảm ùn tắc giao thông; tăng cường trật tự đô thị; giảm ô nhiễm nguồn nước và không khí, giải quyết tình trạng ngập úng và rủi ro khí hậu.

Nhận diện những rủi ro, thách thức đang đe dọa các lĩnh vực an ninh phi truyền thống của Hà Nội

Phát biểu tại tọa đàm, GS.TS Hoàng Đình Phi - Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, Tọa đàm được tổ chức với hai mục tiêu quan trọng. Trước hết là giới thiệu về sự ra đời của Think Tank for Management of Non-Traditional Security (MNS Think Tank) - tổ chức nghiên cứu - tư vấn mạnh, áp dụng cách tiếp cận quản trị hệ thống để giải quyết những vấn đề liên ngành, liên lĩnh vực phức tạp của xã hội hiện đại.

Theo GS.TS Hoàng Đình Phi, MNS Think Tank được định hướng là một think tank công lập, hoạt động phi lợi nhuận, đặt dưới sự chủ trì của Viện An ninh phi truyền thống, Trường Quản trị và Kinh doanh tuân thủ nghiêm túc đường lối, chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Think Tank này không chỉ tập trung nghiên cứu dài hạn mà còn có khả năng tư vấn nhanh, đưa ra các giải pháp chiến lược trong thời gian ngắn, đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Bên cạnh đó, là nơi tổ chức các tổ hợp tư vấn chiến lược, tham gia đấu thầu công khai, minh bạch các gói tư vấn cho Trung ương, địa phương, bộ, ngành và các đô thị lớn như Hà Nội. Trọng tâm là tư vấn chiến lược tổng thể, quy hoạch dài hạn, quản trị rủi ro và đảm bảo an ninh hệ thống trong các lĩnh vực như môi trường, nguồn nước, giao thông, kinh tế, đô thị và an ninh con người.

GS.TS Hoàng Đình Phi khẳng định: "Khoa học không thể chỉ nói nhiều, mà phải nói có trách nhiệm, có cơ sở khoa học, có khả năng thực thi". Việc thành lập MNS Think Tank nhằm tạo ra một cơ chế tập hợp trí tuệ, phá bỏ rào cản ngành nghề, thế hệ và tâm lý, để các nhà khoa học, nhà quản lý, nhà công nghệ và doanh nghiệp cùng chung tay giải quyết những vấn đề lớn của đất nước, đặc biệt là của Thủ đô Hà Nội.

“Tại tọa đàm, các giáo sư, chuyên gia đầu ngành sẽ cùng nhau thảo luận để nhận diện những rủi ro, thách thức, những mối nguy lớn đang đe dọa các lĩnh vực an ninh phi truyền thống của Hà Nội, như an ninh không khí, an ninh nguồn nước, an ninh môi trường, an ninh giao thông, an ninh sức khỏe,... Từ đó tìm ra những định hướng, giải pháp toàn diện để giải quyết những vấn đề an ninh phi truyền thống trong một thời gian rất dài”, GS.TS Hoàng Đình Phi nhấn mạnh.

Phát biểu tại Tọa đàm, Trung tướng, GS.TS. Trần Vi Dân, Ủy viên kiêm Phó Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, Chính phủ đã ban hành và tổ chức triển khai chiến lược phòng ngừa ứng phó với các thách thức đe dọa an ninh phi truyền thống. Việt Nam là một trong số ít quốc gia xây dựng được một chiến lược tổng thể, tích hợp và bao quát và chiến lược sẽ tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện trong thực tiễn triển khai và các hoạt động cụ thể. Ông nhấn mạnh, không thể tách rời các vấn đề của Thủ đô Hà Nội khỏi bối cảnh chung của cả nước, bởi Hà Nội là địa bàn trọng điểm, luôn gắn bó hữu cơ với sự phát triển và an ninh quốc gia.

Trung tướng, GS.TS. Trần Vi Dân cho rằng, Hà Nội đang phải đối mặt đồng thời với hai nhóm thách thức an ninh phi truyền thống gồm những thách thức xuất phát từ tự nhiên (thiên tai, các vấn đề về đất đai, nguồn nước, môi trường không khí, dịch bệnh…) và các thách thức do con người trực tiếp tạo ra (như tội phạm cùng những nguy cơ mới về an ninh, trật tự trong bối cảnh một đại đô thị, đại trung tâm).

Những thách thức này đang xuất hiện với nguyên nhân và điều kiện hoàn toàn mới, nhiều yếu tố trước đây chưa thể lường hết. Có những vấn đề vốn không mới, song hiện nay tính chất phức tạp hơn, mức độ và hậu quả nghiêm trọng hơn, đặc biệt là tốc độ diễn biến ngày càng nhanh, đòi hỏi cách tiếp cận và giải pháp kịp thời, phù hợp hơn.

Do đó, điều quan trọng trước hết là phải trả lời được những câu hỏi căn bản: Các vấn đề này hình thành và phát triển trên cơ sở những quy luật nào? Cần làm rõ, cả về phương diện lý luận lẫn thực tiễn, những nguyên nhân và điều kiện làm nảy sinh các thách thức an ninh phi truyền thống. Trên cơ sở đó, mới có thể đề xuất các giải pháp, kiến nghị xác đáng với Đảng, Nhà nước và chính quyền Thành phố nhằm xử lý vấn đề một cách căn cơ, bền vững.

Trung tướng, GS.TS. Trần Vi Dân cho rằng việc quản trị, quản lý và xử lý các thách thức này đòi hỏi một cách tiếp cận tổng thể, một bài toán mang tính hệ thống, được đặt trong khuôn khổ của chiến lược chung, thống nhất và dài hạn.

Vấn đề ùn tắc giao thông tại Hà Nội là bài toán tổng hợp

Trung tá, TS. Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Giao thông Công an Thành phố Hà Nội thông tin, Thành ủy Hà Nội đã chỉ rõ 5 điểm nghẽn trọng tâm, bao gồm: Ùn tắc giao thông; ngập úng đô thị; trật tự đô thị; môi trường; và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Theo TS. Đào Việt Long, hiện nay quỹ đất dành cho giao thông tại Hà Nội mới chỉ đạt khoảng 12 - 13%, trong khi theo quy hoạch đối với đô thị đặc biệt, tỉ lệ này phải đạt từ 20 - 26%. Đây là một khoảng cách rất lớn, tạo áp lực trực tiếp lên khả năng tổ chức giao thông đô thị. Về giao thông tĩnh, tỉ lệ diện tích hiện nay chưa đạt tới 1%, trong khi yêu cầu đặt ra phải đạt từ 3 - 4%. Thiếu hụt nghiêm trọng hạ tầng giao thông tĩnh đã và đang gây ra tình trạng phương tiện chiếm dụng lòng, lề đường, làm gia tăng xung đột giao thông và nguy cơ ùn tắc.

Về quy mô dân số và áp lực di chuyển, theo số liệu quản lý hiện nay, dân số Hà Nội khoảng 8,6 triệu người. Tuy nhiên, trên thực tế, con số này lớn hơn đáng kể. Thông qua hệ thống camera AI của Phòng Cảnh sát giao thông trong việc thống kê, ước lượng lưu lượng người ra vào thành phố vào các khung giờ cao điểm (khoảng 6h sáng và 6h chiều), có thể thấy số dân vãng lai và dân cư thực tế thường xuyên di chuyển vào Hà Nội chênh lệch thêm khoảng 1,2 triệu người. Điều này cho thấy áp lực giao thông của Thủ đô là hết sức lớn và mang tính thường xuyên.

“Từ thực tiễn trên, có thể khẳng định rằng vấn đề ùn tắc giao thông tại Hà Nội là bài toán tổng hợp, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện và lâu dài”, ông Long nhấn mạnh.

GS.TS.Trung tướng Nguyễn Xuân Yêm - Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng muốn giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập lụt tại Hà Nội, ngoài việc di dời các trường đại học, bệnh viện ra khỏi nội đô, thì còn phải chuyển trụ sở các bộ ngành ra khỏi trung tâm thành phố.

“Chủ trương đưa các trường đại học, bệnh viện ra khỏi nội đô của Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh và các thành phố lớn là đúng đắn. Tuy nhiên, mấy chục năm nay chúng ta loay hoay chưa làm được, hoặc làm nhưng rất chậm. Có rất nhiều nguyên nhân, nhưng điểm nghẽn lớn nhất là xung quanh các địa điểm chúng ta định di dời các trường đại học, bệnh viện đến chưa phát triển thành đô thị. Những nhu cầu cấp thiết của sinh viên, người dân, bệnh nhân chưa có. Ví dụ như trường học cho trẻ em, khu vui chơi giải trí...", GS.TS.Trung tướng Nguyễn Xuân Yêm nhìn nhận.

Theo ông, muốn di chuyển thành công các trường đại học ra khỏi nội đô, các trung tâm hành chính của Hà Nội cũng phải mạnh dạn dịch chuyển lên Hòa Lạc, để giải quyết ngập lụt, ùn tắc giao thông, cải thiện môi trường...

Nguyễn Liên