Đại hội đại biểu Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Tiếp tục đưa tư duy lập pháp kiến tạo vào thực tiễn

Đưa pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực phát triển

Theo đó, Đảng bộ Quốc hội chủ động, quyết liệt lãnh đạo, chỉ đạo Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội trong thực hiện các nhiệm vụ:

Đổi mới tư duy, định hướng xây dựng pháp luật vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, khơi thông nguồn lực phát triển. Thực hiện chủ trương đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo đúng quy định của Luật Tổ chức Quốc hội, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Bảo đảm công tác xây dựng pháp luật phải thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; đưa pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực phát triển của đất nước, chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; phát huy dân chủ, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân; cân đối hợp lý giữa mức độ hạn chế quyền với lợi ích chính đáng đạt được. Định kỳ rà soát việc thể chế hóa các nội dung được giao trong các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng để phát huy những việc làm tốt, khắc phục những hạn chế trong công tác thể chế hóa. Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Coi trọng, chủ động nghiên cứu chiến lược, chính sách trong quá trình thẩm tra, phối hợp tiếp thu, chỉnh lý; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật. Chú trọng hoạt động lấy ý kiến của các đối tượng chịu sự tác động và Nhân dân... để nâng cao chất lượng công tác xây dựng chính sách, pháp luật.

Thực hiện nghiêm các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nhất là trong thẩm tra, phối hợp tiếp thu chỉnh lý dự án luật; giám sát việc tuân thủ quy trình xây dựng pháp luật, nhất là việc tổng kết thực tiễn, rà soát pháp luật liên quan, xây dựng chính sách, đánh giá tác động chính sách, lấy ý kiến và tiếp thu ý kiến của đối tượng chịu sự tác động đối với dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đặc biệt, dự thảo Chương trình hành động nêu rõ, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội chủ trì, phối hợp với Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan, tổ chức hữu quan rà soát, tổng kết việc thi hành, ban hành, sửa đổi, bổ sung các luật, nghị quyết, pháp lệnh để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về:

Một là, tổ chức và hoạt động của các thiết chế trong hệ thống chính trị đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới; về phân cấp, phân quyền, kiểm soát quyền lực nhà nước, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Hai là, tổ chức và hoạt động của Quốc hội theo hướng tăng hợp lý số kỳ họp Quốc hội; nâng cao hiệu quả hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ do Hiến pháp quy định; đề cao vị trí, vai trò, kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực hoạt động của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội theo hướng chuyên nghiệp, chuyên sâu, chủ động, nhạy bén; xây dựng Quốc hội số.

Ba là, tổ chức và hoạt động của Chính phủ, chính quyền địa phương bảo đảm thực hiện đầy đủ, đúng đắn chủ trương phân cấp, phân quyền theo hướng “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; nguyên tắc một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính, các cơ quan có liên quan phối hợp thực hiện; từng bước xóa bỏ cơ chế phối hợp liên ngành, gắn với việc xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Đổi mới quản trị quốc gia, xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, khoa học, hiện đại, công khai, minh bạch.

Bốn là, tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp, cơ quan bổ trợ tư pháp góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, phù hợp với mục tiêu, định hướng cải cách tư pháp, bảo đảm tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân; bảo đảm tố tụng tư pháp lấy xét xử là trung tâm, tranh tụng là đột phá; dân chủ, công bằng, văn minh, pháp quyền, hiện đại, nghiêm minh, dễ tiếp cận.

Năm là, phát huy đầy đủ, hiệu quả vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể trong xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa; hoàn thiện cơ chế để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện tốt vai trò nòng cốt trong phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, kiểm soát quyền lực nhà nước, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Hoàn thiện pháp luật để thúc đẩy nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Dự thảo Chương trình hành động cũng nhấn mạnh việc tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội về hoàn thiện pháp luật để thúc đẩy nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, công khai, ổn định, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp; xây dựng cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội, cạnh tranh để phát triển kinh tế tư nhân, phát triển đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh năng lượng; hoàn thiện cơ chế, chính sách giao, đặt hàng khu vực tư nhân tham gia vào các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học trọng điểm, dự án, công trình, nhiệm vụ quan trọng quốc gia, phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh; hoàn thiện chính sách tín dụng theo cơ chế thị trường; hoàn thiện pháp luật về đất đai, quy hoạch, ngân sách nhà nước, đầu tư công...

Hoàn thiện pháp luật về giáo dục, đào tạo, y tế, dân tộc, tôn giáo và chính sách xã hội; tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm bảo đảm yêu cầu giáo dục đạo đức, nhân cách và hệ giá trị chuẩn mực con người Việt Nam trong mọi lĩnh vực đời sống chính trị, kinh tế, xã hội; phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, nâng cao dân trí, chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước; đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách về phát triển “công nghiệp văn hóa”.

Hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới; thể chế hóa sâu sắc hơn nữa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội với xây dựng, củng cố và tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh; tạo cơ chế chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả.

Thường xuyên rà soát, tập hợp những vấn đề, nội dung pháp luật còn có cách hiểu chưa thống nhất để thực hiện giải thích pháp luật; xác định rõ vướng mắc phát sinh là do công tác tổ chức thi hành, do nhận thức chưa thống nhất hay do quy định của Hiến pháp, luật, pháp lệnh chưa rõ, gây cách hiểu khác nhau; bảo đảm việc đề xuất giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Phối hợp Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan, tổ chức có liên quan hoàn thiện cấu trúc của hệ thống pháp luật, nguyên tắc quy phạm hóa chính sách; làm tốt công tác hợp nhất, pháp điển pháp luật.

Lãnh đạo, chỉ đạo việc lập, triển khai thực hiện chương trình lập pháp hằng năm của Quốc hội, bám sát yêu cầu cụ thể hóa định hướng lập pháp nhiệm kỳ, kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước; việc tổ chức hoạt động thẩm tra, thảo luận về các dự án luật, nghị quyết tại Quốc hội; việc tham gia giải trình, tiếp thu, chỉnh lý các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội bảo đảm phù hợp với nguyên tắc, định hướng cơ bản đã đặt ra và theo đúng trình tự, thủ tục luật định.

Quỳnh Chi