Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030:Bốn định hướng trọng tâm của Tổng Bí thư Tô Lâm và yêu cầu đổi mới thực chất hoạt động của Quốc hội

Chất lượng thể chế quyết định chất lượng phát triển

Định hướng đầu tiên được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh là tiếp tục đổi mới tư duy, tập trung lãnh đạo Quốc hội thực hiện tốt 3 chức năng quan trọng nhất là lập pháp, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Việc tiếp tục đổi mới tư duy, tập trung lãnh đạo Quốc hội thực hiện tốt ba chức năng hiến định: lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước - là định hướng có ý nghĩa nền tảng.

Trong ba chức năng ấy, lập pháp được nhấn mạnh là “đột phá của đột phá”, phản ánh nhận thức ngày càng rõ rằng chất lượng thể chế chính là nhân tố quyết định chất lượng phát triển. Lập pháp không chỉ nhằm sửa chữa những bất cập hiện hữu, mà phải chủ động đi trước, mở đường cho đổi mới sáng tạo, cho sự vận hành thông suốt của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Việc chú trọng hoàn thiện pháp luật về kinh tế số, dữ liệu, tài sản số, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn hay các thách thức an ninh phi truyền thống cho thấy Quốc hội cần đóng vai trò kiến tạo khung khổ pháp lý cho tương lai, thay vì chỉ phản ứng với thực tiễn đã diễn ra.

Đồng thời, Tổng Bí thư yêu cầu thực hiện nghiêm quy trình lập pháp, mở rộng phản biện xã hội và kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm khẳng định rõ nguyên tắc: mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia - dân tộc và nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.

Cùng với lập pháp, giám sát tối cao được Tổng Bí thư yêu cầu đi vào chiều sâu và thực chất hơn. Giám sát không chỉ là hoạt động thủ tục, mà phải là công cụ bảo đảm quyền lực nhà nước được thực thi đúng mục đích, đúng pháp luật.

Việc tập trung vào những lĩnh vực nhạy cảm, bức thiết như đất đai, tài nguyên, môi trường, phòng, chống tham nhũng, lãng phí hay bảo vệ quyền con người, quyền công dân cho thấy vai trò “gác cửa” của Quốc hội đối với lợi ích công.

Đáng chú ý là yêu cầu đổi mới phương thức giám sát, tăng cường đi thực tế, đối thoại trực tiếp và truy đến cùng trách nhiệm, gắn giám sát với chế tài và ứng dụng công nghệ số. Điều này phản ánh một cách tiếp cận hiện đại, coi hiệu quả sau giám sát là thước đo quan trọng nhất.

Trong chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, định hướng của Tổng Bí thư nhấn mạnh đến bản lĩnh và trách nhiệm chính trị của Quốc hội. Mỗi quyết định không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà còn để lại dấu ấn lâu dài đối với sự phát triển của quốc gia. Vì vậy, yêu cầu đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và lợi ích của Nhân dân lên trên hết, trước hết không chỉ là nguyên tắc chính trị, mà còn là chuẩn mực cho mọi vấn đề được xem xét, quyết định tại nghị trường, nhất là những vấn đề lớn về chiến lược phát triển, ngân sách, hạ tầng, an sinh xã hội, hội nhập quốc tế và chủ quyền quốc gia.

Hiện đại hóa hoạt động Quốc hội phù hợp xu thế quản trị quốc gia

Định hướng thứ hai được Tổng Bí thư nhấn mạnh là tiếp tục đổi mới cách thức hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, hướng tới giảm hình thức, tăng thực chất, có ý nghĩa như một điều kiện bảo đảm cho việc thực hiện tốt ba chức năng nêu trên.

Việc cải tiến chương trình kỳ họp, phương thức thảo luận, tranh luận, chất vấn, thẩm tra và giám sát không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả, mà còn góp phần củng cố niềm tin của cử tri vào hoạt động nghị trường. Đẩy mạnh phối hợp giữa Quốc hội với Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các chủ thể liên quan, cùng với thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng Quốc hội số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, cho thấy yêu cầu hiện đại hóa hoạt động Quốc hội phù hợp với xu thế quản trị quốc gia hiện đại.

Định hướng thứ ba về công tác xây dựng Đảng trong Đảng bộ Quốc hội nhấn mạnh vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với hoạt động của Quốc hội. Xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, giữ vững đoàn kết thống nhất, đổi mới sinh hoạt chi bộ gắn với thực tiễn không chỉ nhằm nâng cao sức chiến đấu của tổ chức đảng, mà còn tạo nền tảng chính trị - tư tưởng vững chắc cho chất lượng hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề hệ trọng quốc gia.

Việc gắn xây dựng Đảng với nâng tầm văn hóa công vụ, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và kiểm soát quyền lực trong xây dựng pháp luật cho thấy yêu cầu nhất quán giữa nói và làm, giữa quyền lực và trách nhiệm.

Định hướng thứ tư, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đại biểu Quốc hội, có ý nghĩa then chốt đối với hiệu lực, hiệu quả của Quốc hội. Đại biểu Quốc hội vừa là người làm luật, vừa là người giám sát và quyết định những vấn đề hệ trọng, nên yêu cầu về bản lĩnh chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn và kỹ năng nghị trường là tất yếu. Tổng Bí thư nhấn mạnh mối liên hệ thường xuyên, chặt chẽ giữa đại biểu với cử tri và coi sự tín nhiệm của Nhân dân là thước đo cao nhất cho uy tín đại biểu phản ánh đúng bản chất đại diện của Quốc hội trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Có thể thấy, bốn định hướng trọng tâm được Tổng Bí thư đặt ra tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quốc hội lần thứ I gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo thành một chỉnh thể thống nhất: đổi mới tư duy và chức năng, đổi mới phương thức hoạt động, xây dựng Đảng vững mạnh và xây dựng đội ngũ đại biểu Quốc hội, cán bộ các cơ quan của Quốc hội xứng tầm.

Việc xác định rõ những nhiệm vụ cấp bách trước mắt, từ tổ chức thành công Kỳ họp thứ Mười Quốc hội khóa XV, kỷ niệm 80 năm Tổng tuyển cử đầu tiên, chuẩn bị bầu cử Quốc hội khóa XVI đến đóng góp vào thành công của Đại hội XIV của Đảng, cho thấy tinh thần hành động cụ thể, không trì hoãn. Đây chính là ý nghĩa thực tiễn sâu sắc của các định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm: không chỉ định hình tầm nhìn, mà còn thúc đẩy Quốc hội chuyển hóa tầm nhìn đó thành kết quả cụ thể, phục vụ sự phát triển bền vững của đất nước và Nhân dân.

Quỳnh Chi