Giai đoạn gây sức ép mới với Venezuela

Theo các quan chức Mỹ trao đổi với Axios, Washington hiện coi việc siết chặt hoạt động xuất khẩu dầu mỏ là một trong những công cụ then chốt gây sức ép lên chính quyền của Tổng thống Nicolas Maduro. Động thái này diễn ra sau khi Mỹ lần đầu tiên tiến hành một vụ tịch thu tàu chở dầu Venezuela trên vùng biển quốc tế.

Theo đó, tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã phê chuẩn việc lực lượng Mỹ bắt giữ tàu Skipper, một tàu chở dầu bị liệt vào danh sách trừng phạt, đánh dấu bước leo thang đáng kể trong cách tiếp cận của Washington. Một cố vấn Nhà Trắng nhận định: “Tổng thống có rất nhiều công cụ trong tay, và đây là một công cụ lớn”.

Đòn đánh vào “huyết mạch” dầu mỏ

Theo các chuyên gia theo dõi vận tải biển, hiện có tới 18 tàu chở dầu bị trừng phạt đang hiện diện trong vùng biển Venezuela. Trong số này, có 8 tàu thuộc loại tàu chở hàng siêu lớn, mỗi chiếc có khả năng vận chuyển gần 2 triệu thùng dầu thô. Ông Samir Madani, đồng sáng lập công ty Tanker Trackers cho rằng, số tàu này tạo ra “một danh sách lựa chọn rất rộng” cho phía Mỹ nếu quyết định mở rộng các vụ tịch thu.

Tuy nhiên, cho đến nay, Washington vẫn tỏ ra thận trọng trong việc trực tiếp đưa lực lượng vào vùng biển Venezuela. “Chúng tôi phải chờ các tàu di chuyển. Hiện chúng đang neo ở cảng. Khi tàu rời bến, chúng tôi sẽ xin lệnh của toà án để tiến hành tịch thu”, một cố vấn của ông Trump nói với Axios. “Nhưng việc chờ đợi kéo dài, chúng tôi có thể xin lệnh để bắt ngay trong vùng biển Venezuela”.

Các số liệu do Tanker Trackers và Reuters cung cấp cho thấy, khoảng 11 triệu thùng dầu Venezuela hiện đang nằm trên 39 tàu chở dầu trong vùng biển nước này. Việc phong tỏa hoặc tịch thu các tàu này được đánh giá sẽ giáng thêm một đòn nặng nề vào nền kinh tế vốn đang suy kiệt của Venezuela.

Mở rộng trừng phạt và răn đe

Song song với các biện pháp trên thực địa, chính quyền Mỹ cũng đang đẩy mạnh công cụ pháp lý và tài chính. Bộ Tài chính Mỹ liên tục mở rộng danh sách “Công dân và Thực thể bị chỉ định đặc biệt” (SDN), trong đó có các tàu tham gia vận chuyển dầu mỏ Venezuela. Tàu Skipper từng nằm trong danh sách này trước khi bị tịch thu.

Một cố vấn chính quyền Mỹ cho biết, về mặt pháp lý, bất kỳ con tàu nào chở dầu Venezuela đều có thể bị đưa vào danh sách SDN và sau đó bị tịch thu trong thời gian ngắn. Tuần qua, Bộ Tài chính Mỹ đã bổ sung thêm 6 tàu mới vào danh sách trừng phạt, đồng thời áp đặt các biện pháp đối với người thân của Tổng thống Nicolas Maduro và một doanh nhân hoạt động trong lĩnh vực dầu mỏ.

Nguy cơ tiếp tục leo thang căng thẳng

Việc Mỹ tăng cường tịch thu tàu chở dầu diễn ra trong bối cảnh các biện pháp quân sự của Mỹ tại khu vực có dấu hiệu điều chỉnh. Từ đầu tháng 9, Mỹ đã tiến hành nhiều vụ tấn công nhằm vào các phương tiện bị nghi liên quan đến buôn bán ma túy ngoài khơi Venezuela, khiến hàng chục người thiệt mạng. Caracas đã lên án mạnh mẽ các hành động này, coi đây là sự vi phạm luật pháp quốc tế và cáo buộc Mỹ thực hiện “cướp biển hiện đại”.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Maduro tiếp tục chịu sức ép trên nhiều mặt trận. Hoạt động hàng không thương mại tại Venezuela gần như tê liệt sau khi Washington kêu gọi đóng cửa không phận nước này, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương mại và xuất khẩu vàng - mặt hàng mang lại nguồn thu lớn thứ hai của Caracas sau dầu mỏ.

Tuy nhiên, một thách thức lớn đối với các biện pháp trừng phạt của Mỹ là việc Venezuela dựa ngày càng nhiều vào “hạm đội bóng tối” - mạng lưới hơn 1.400 tàu trên toàn cầu chuyên tìm cách né tránh theo dõi và lệnh trừng phạt của phương Tây. Các chuyên gia cảnh báo, việc Mỹ mở rộng các hoạt động ngăn chặn, kể cả đối với những tàu chưa bị trừng phạt chính thức, có thể làm gia tăng căng thẳng và gây tâm lý bất an trong ngành vận tải biển quốc tế.

Theo giới phân tích, chiến dịch “Southern Spear” (tạm dịch là “Mũi giáo phương Nam”) của quân đội Mỹ, trên danh nghĩa nhằm chống buôn bán ma túy, đang ngày càng mang dáng dấp của một chiến lược gây sức ép toàn diện, kết hợp giữa kinh tế, quân sự và ngoại giao. Dù Washington khẳng định mục tiêu là bảo vệ an ninh khu vực, nhiều ý kiến cho rằng các biện pháp này cũng phản ánh nỗ lực dài hạn nhằm làm suy yếu và tiến tới thay đổi chính quyền tại Caracas.

Trong bối cảnh đó, việc Mỹ chuẩn bị tịch thu thêm các tàu chở dầu không chỉ là một động thái kỹ thuật trong thực thi trừng phạt, mà còn là tín hiệu cho thấy cuộc đối đầu giữa Washington và Caracas vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, với những hệ lụy khó lường đối với khu vực Mỹ Latinh và thị trường năng lượng toàn cầu.

Hồng Nhung