Giáo sư Đặng Văn Chí: "Giành được Giải thưởng VinFuture sẽ có nhiều khả năng thắng Giải Nobel"
Giáo sư Đặng Văn Chí, Viện Nghiên cứu Ung thư Ludwig (Hoa Kỳ) - thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture chia sẻ, ít nhất 4 nhà khoa học đã thắng Giải Nobel sau khi được trao Giải thưởng VinFuture. “Giành được Giải thưởng VinFuture sẽ có nhiều khả năng giành được Giải Nobel hơn”, ông nhìn nhận.
Lễ trao Giải thưởng VinFuture năm 2025 sẽ diễn ra vào tối 5/12 tới đây tại Nhà hát Hồ Gươm, vinh danh những bộ óc kiệt xuất đứng sau các công trình khoa học đột phá, mang lại tác động tích cực và bền vững cho cuộc sống của hàng triệu người.
Trước thềm lễ trao giải, Giáo sư Đặng Văn Chí - Viện Nghiên cứu Ung thư Ludwig (Hoa Kỳ) - thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture đã có cuộc trao đổi về những đóng góp của VinFuture, cũng như các đề cử năm nay.
Giáo sư Đặng Văn Chí sinh năm 1954. Ông được biết đến là nhà Khoa học nghiên cứu về ung thư và nhà Huyết học - Ung thư học nổi tiếng toàn cầu. Ngoài ra, Giáo sư được coi là người tiên phong trên thế giới nghiên cứu liên ngành giữa Sinh học và Ung thư. Ông sở hữu khoảng 60.814 trích dẫn Khoa học trên Google Scholar.
Giáo sư Đặng Văn Chí là Giám đốc Khoa học, đồng thời là Tổng biên tập của Tạp chí nghiên cứu Khoa học của Viện nghiên cứu ung thư Ludwig - nơi tập trung những nhà Nghiên cứu Quốc tế với mục tiêu ngăn ngừa và kiểm soát ung thư, với 6 trung tâm trải khắp nước Mỹ và 2 văn phòng đại diện tại châu Âu.
Ông cũng là Giáo sư của “Chương trình nghiên cứu về Tế bào ung thư và Phân tử”, Viện Wistar và từng giữ nhiều chức vụ trong Ban chấp hành của AACR.
Giáo sư Đặng Văn Chí từng là Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Ung thư Abramson tại Đại học Pennsylvania và là Giáo sư Y khoa tại John H. Glick, kể từ năm 2011. Ông cũng là thành viên của Học viện Y khoa Quốc gia Mỹ, thành viên của Học viện Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ và hiện là Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ.
Ít nhất đã có 4 nhà khoa học từng nhận Giải thưởng VinFuture sau đó đã thắng Giải Nobel
- Thưa Giáo sư Đặng Văn Chí, năm 2025 là năm thứ 5 Giải thưởng VinFuture diễn ra. Là người gắn bó từ khi bắt đầu, Giáo sư đánh giá như thế nào về sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với giải thưởng này? Các đề cử của năm nay liệu có đáp ứng được chủ đề mà giải thưởng đưa ra hay không?
Giáo sư Đặng Văn Chí: VinFuture được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2021 và khi đó, không nhiều người biết về Giải thưởng VinFuture. Năm đầu tiên, vì là giải thưởng mới nên chúng tôi phải tập trung quảng bá thông tin.
Tuy nhiên sau 5 năm, tất cả các trường đại học lớn trên thế giới đã gửi rất nhiều đề cử. Và nếu nhìn vào các giải thưởng trong 5 năm qua, sẽ thấy đều rất nổi bật. Một số giải thưởng sau đó đã giành được Giải Nobel. Vì vậy, chúng tôi - với tư cách là thành viên của Hội đồng, đã chọn đúng người.
Nếu nhìn lại và xem xét, khá nhiều người, ít nhất là 4 người mà chúng tôi đã chọn trao Giải thưởng VinFuture, sau đó đã nhận được Giải Nobel.
Giải VinFuture bao gồm giải thưởng Chính và các giải Đặc biệt, đều có ý nghĩa rất lớn, khi vinh danh các công trình nghiên cứu khoa học tác động tới hàng triệu người trên thế giới. Bởi thông điệp của Giải thưởng VinFuture là khoa học công nghệ phụng sự nhân loại và nó khác biệt hẳn với những giải thưởng khác trên thế giới.
Về các đề cử của năm nay, tôi nghĩ khi có thông báo chính thức về chủ nhân giải thưởng, đặc biệt là giải thưởng Chính là công trình nghiên cứu của tác giả hay nhóm tác giả nào, các bạn sẽ thấy được tầm ảnh hưởng của công trình nghiên cứu đó đến một quy mô dân số rất lớn.
Chúng ta sẽ đều nhận thấy rằng, đây là một giải thưởng đóng vai trò cực kỳ quan trọng, tạo ra sự phấn khích trên cộng đồng thế giới. Giải thưởng thể hiện một thông điệp sâu sắc, nhân văn: Làm khoa học không chỉ để làm khoa học, mà làm khoa học là để phụng sự cho nhân loại, mang lại tác động cho hàng triệu người.
- Việc gia tăng đề cử như hiện nay có gây khó khăn cho thành viên Hội đồng Giải thưởng hay không, thưa Giáo sư? Và tính từ năm thứ nhất đến nay là năm thứ 5, ông đánh giá thế nào về những đóng góp của VinFuture?
Giáo sư Đặng Văn Chí: Có thể nói mỗi năm, chúng ta luôn có nhiều đề cử xứng đáng hơn số giải thưởng có thể trao. Trong 5 năm qua, ngày càng có nhiều đề cử hơn, và vì vậy mỗi năm chúng ta phải thực sự làm nhiều hơn để cố gắng chọn ra những đề cử xuất sắc nhất.
Hội đồng đã dành khá nhiều thời gian để tranh luận giữa những người giỏi nhất, xem ai sẽ nhận được giải thưởng trong năm nay. Và điều đó không có nghĩa họ không thể nhận được giải thưởng trong những năm tiếp theo nếu được đề cử lại, vì có rất nhiều đề cử tốt.
- Như Giáo sư vừa chia sẻ, trong 5 năm qua, một số người được trao Giải thưởng VinFuture sau đó đã nhận được Giải Nobel. Có ý kiến cho rằng, đạt Giải VinFuture rồi thì dễ thắng Giải Nobel, ông nghĩ sao về điều này?
Giáo sư Đặng Văn Chí: Ít nhất đã có 4 nhà khoa học, tôi nghĩ thực tế là 5 đã thắng Giải Nobel sau khi được trao Giải thưởng VinFuture. Vì vậy, tôi nghĩ điều đúng đắn cần nói là nếu bạn giành được Giải thưởng VinFuture, bạn sẽ có nhiều khả năng giành được Giải Nobel hơn.
VinFuture có sứ mệnh khác biệt
- Với vai trò là thành viên Hội đồng Giải thưởng, Giáo sư có thể bật mí về hướng tiếp theo của Giải thưởng VinFuture trong thời gian tới?
Giáo sư Đặng Văn Chí: Nếu nhìn lại 5 năm qua và nhìn vào giải thưởng Chính, mỗi giải thưởng đều là những khám phá đáng trân trọng, góp phần cải thiện cuộc sống của hàng triệu người. Và nếu nhìn vào các giải thưởng, sẽ thấy chúng trải rộng từ y học, pin, năng lượng mặt trời đến tất cả lĩnh vực khác. Vậy điều gì sẽ đến tiếp theo? Vẫn chưa rõ ràng, vì chúng ta cũng đã trao một giải thưởng cho AI, trí tuệ nhân tạo và khoa học máy tính.
Điều gì sẽ xảy ra trong tương lai, điều gì sẽ tạo nên sự khác biệt - chính là điều mà Hội đồng liên tục tìm kiếm, để trao Giải thưởng VinFuture.
Vì sao những giải thưởng mà chúng tôi trao mỗi năm rất khác so với những giải thưởng khác? Vì VinFuture có sứ mệnh khác biệt. Hiện tại, tôi không thể tiết lộ cụ thể là các lĩnh vực nào, nhưng bạn hãy nghĩ về những công nghệ có ảnh hưởng đến hàng triệu người - đó là câu trả lời của chúng tôi. Đó có thể là công nghệ cung cấp nhiều lương thực hơn cho thế giới, hay không khí sạch, đại dương sạch… sẽ ảnh hưởng đến hàng triệu sinh mạng. Đây là những lĩnh vực mà hầu hết các giải thưởng không xem xét kỹ lưỡng.
Các nhà sáng lập Giải thưởng VinFuture đã thiết lập ra tiêu chí riêng cho giải thưởng - để thực sự trao giải cho nghiên cứu đã tạo ra cuộc sống tốt đẹp hơn cho hàng triệu người. Vì vậy, bất kỳ nghiên cứu nào thực sự có thể cải thiện cuộc sống của nhân loại, đó có thể là một giải thưởng trong tương lai.
Đầu tư vào khoa học cần có thời gian
- Giải thưởng VinFuture là do người Việt sáng lập, vậy trong danh sách đề cử đã nhận được năm nay có nhiều đề cử đến từ Việt Nam hay không, thưa ông? Ông đánh giá như thế nào về chất lượng các đề cử từ các nhà khoa học Việt Nam và có lời khuyên nào dành cho họ, nhất là với những nhà khoa học trẻ?
Giáo sư Đặng Văn Chí: Chúng tôi cũng nhận được một số đề cử từ Việt Nam. Năm nay là kỷ niệm 50 năm Thống nhất đất nước, 80 năm Quốc khánh. Tôi nghĩ rằng đất nước ta đang có một quỹ đạo rất rõ ràng để hướng tới tương lai.
Đầu tư vào khoa học cần có thời gian. Một trong những lĩnh vực mà Việt Nam đã làm rất tốt là AI, khoa học máy tính, khoa học sinh học (giống như nghiên cứu ung thư). Điều đó sẽ mất nhiều thời gian hơn một chút. Vì vậy, tôi cho rằng số lượng đề cử sẽ tăng theo thời gian.
Việt Nam vẫn đang xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển, khoa học và công nghệ. Nhưng tôi nghĩ rằng những gì chúng ta sẽ thấy sẽ ngày càng nhiều hơn nữa. Và tôi hy vọng Giải thưởng VinFuture thực sự là động lực cho các nhà khoa học và công nghệ trẻ Việt Nam đổi mới, đưa cả nước tiến lên trong lĩnh vực đó.
Các nhà khoa học không thể tự đề cử bản thân, mà phải có đối tác đề cử. Nhưng có một hạng mục tôi cho rằng các nhà khoa học Việt Nam, đặc biệt là nhà khoa học trẻ có thể quan tâm - đó là giải thưởng Đặc biệt dành cho các nhà khoa học nữ.
Không nhất thiết phải là những nhà khoa học gạo cội như là Giáo sư Võ Tòng Xuân, mà hoàn toàn có thể là các nhà nghiên cứu trẻ hơn. Nếu nhìn vào những năm gần đây, chúng ta cũng thấy xu hướng “trẻ hóa” của các chủ nhân giải thưởng.
- Là người đã gắn bó với Giải thưởng VinFuture 5 năm qua, theo Giáo sư, giá trị mà giải thưởng này mang lại đối với việc phát triển khoa học công nghệ ở Việt Nam như thế nào, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang xem khoa học công nghệ là một trong những trụ cột phát triển quan trọng?
Giáo sư Đặng Văn Chí: Giải thưởng Chính và các giải thưởng khác, cũng như chủ đề mà Giải thưởng VinFuture hướng đến cũng thực sự là những điều mà Việt Nam mong muốn hướng tới - đó là công nghệ cốt lõi ở mọi lĩnh vực, đồng thời đề cao việc đảm bảo môi trường sống. Tôi biết Việt Nam đang khao khát trở thành người dẫn đầu trong lĩnh vực đó, rằng chúng ta phải chăm sóc trái đất như trái đất chăm sóc chúng ta.
Hiện tại, tôi đang ở Hoa Kỳ, mọi người đang biết nhiều hơn về Giải thưởng VinFuture và tôi nghĩ điều đó rất tốt và tuyệt vời. Giải thưởng này đã trở thành một giải thưởng thực sự rất uy tín chỉ sau 5 năm. Giải thưởng VinFuture đến từ Việt Nam. Vì vậy, tôi nghĩ đó là điều rất đáng tự hào.
- Trân trọng cảm ơn Giáo sư đã chia sẻ!