Đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến cấp cơ sở
Ngày 1/12, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH và CN) triển khai Khóa tập huấn trực tuyến trên nền tảng MOOC dành cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cấp xã trên toàn quốc.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng dự và chủ trì buổi khai mạc.
Cùng dự có: Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh; Giám đốc Trung tâm Truyền thông Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thị Hải Hằng…
Chương trình hướng tới mục tiêu trang bị tư duy mới, kỹ năng mới và phương pháp làm việc mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho cấp chính quyền “gần dân nhất, sát dân nhất”.
Buổi lễ khai giảng được kết nối trực tuyến đến 34 Sở Khoa học và Công nghệ và mở ra hệ thống đào tạo tại địa chỉ https://kns.hocso.vn, sẵn sàng phục vụ 18.000 học viên trên toàn quốc. Học viên đăng nhập bằng số điện thoại cá nhân, học mọi lúc, mọi nơi trên máy tính hoặc điện thoại; hệ thống mở 24/7 từ ngày 1 - 15/12, với đội ngũ hỗ trợ 24/7.
Theo yêu cầu, mỗi học viên phải hoàn thành tối thiểu 10/19 chuyên đề, gồm 5 chuyên đề bắt buộc và 5 chuyên đề tự chọn. Sau khi hoàn thành, học viên sẽ được cấp Giấy chứng nhận hoàn thành khóa học trực tuyến.
Cấp xã – “tế bào” của bộ máy hành chính
Phát biểu khai mạc lớp tập huấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: Một đất nước muốn chuyển mình thì từng tế bào của nó phải khỏe mạnh. Cấp xã chính là tế bào của bộ máy hành chính".
Bộ trưởng cho rằng, mọi chủ trương của Trung ương, mọi chính sách cuối cùng đều phải thấm vào đời sống qua cán bộ cấp xã. Cán bộ xã là người gần dân nhất, sát dân nhất và cũng là người đầu tiên nghe được tiếng nói của dân. Nếu ở cấp xã bị "tắc nghẽn" thì cả bộ máy sẽ tắc nghẽn. Nếu cán bộ xã thụ động chờ cấp trên cầm tay chỉ việc, chúng ta sẽ không bao giờ theo kịp thực tiễn đang thay đổi từng ngày.
Nhấn mạnh tinh thần đổi mới sáng tạo ở cấp cơ sở, Bộ trưởng khẳng định, sáng tạo ở cấp xã không phải là những phát minh lớn lao, mà là giải quyết vấn đề của người dân: làm sao để bà con bớt đi lại một lần, thủ tục nhanh hơn một chút, thông tin dễ hiểu hơn. Đổi mới sáng tạo chính là làm việc cũ theo cách mới, dựa vào công nghệ số, dữ liệu số và nền tảng số.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, khóa tập huấn lần này không nhằm truyền đạt lý thuyết, mà hướng đến thay đổi cách học, cách làm. Tinh thần chủ đạo là “làm để học, học là hỏi”.
Từ đó, Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị tổ chức, đặc biệt là Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ phải liên tục cập nhật học liệu số, tăng cường ví dụ thực tiễn và đảm bảo mọi nội dung đều gắn với thực hành. Các phần mềm, nền tảng đào tạo trực tuyến phải trở thành "huấn luyện viên số", quan sát hành vi người học và hỗ trợ chủ động, y như một huấn luyện viên đứng cạnh từng học viên.
Ông chỉ rõ, mô hình cũ “giáo viên – học sinh” khiến người học thụ động và khó vượt qua người dạy. Nhưng mô hình “huấn luyện viên – người thực hành” sẽ giúp người học tiến bộ hơn, giỏi hơn. Vì vậy, nền tảng đào tạo cần được thiết kế lại theo tinh thần này, đặt thực hành lên trước, lý thuyết theo sau.
Đối với các địa phương, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị tạo điều kiện tối đa cho cán bộ học tập, nhưng đồng thời thì phải gắn kết quả khóa học này, gắn kết quả công việc sau khi học với quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ.
Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số giúp minh bạch hóa kết quả công việc, thể hiện năng lực thực chất trên môi trường số, từ đó hỗ trợ đánh giá cán bộ dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính: “Đánh giá cán bộ khó vì thiếu dữ liệu. Khi dữ liệu nhiều hơn, việc đánh giá sẽ thuận lợi và khách quan hơn”.
Giúp giảm tải công việc cho cấp xã
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đặc biệt nhấn mạnh quan điểm: "Nhiệm vụ của Bộ Khoa học và Công nghệ là giúp cấp xã giảm việc".
Bộ trưởng lấy ví dụ: nếu như trước đây xã có 10 việc, nay sau sắp xếp mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã có thể gánh 15 việc. Nhưng mục tiêu phải là đưa 15 việc đó về lại 7 việc thông qua: Bỏ bớt các thủ tục không cần thiết, chuyển nhiều thủ tục sang hậu kiểm, tự động hóa thủ tục bằng công nghệ, tập trung xử lý nhiều dịch vụ công ở cấp tỉnh thông qua nền tảng số.
"Để cán bộ xã có thời gian tiếp xúc với người dân, thực hiện nhiệm vụ chính là gần dân, hiểu dân. Không để họ bị quá tải bởi những việc hành chính có thể tự động hóa", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Tại lễ khai giảng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND Phường Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) Nguyễn Thanh Vũ đánh giá cao chương trình; đồng thời cho rằng, cán bộ cấp xã nếu không nắm được kỹ năng số sẽ rất khó triển khai dịch vụ công trực tuyến, khó hướng dẫn người dân và khó tham gia vào các chương trình phát triển kinh tế – xã hội có hàm lượng công nghệ cao. Chỉ cần cán bộ nâng thêm kỹ năng số một chút thì hiệu quả giải quyết công việc đã tăng lên rõ rệt, minh bạch hơn và gần dân hơn.
Chủ tịch UBND Phường Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) Nguyễn Thanh Vũ cũng đánh giá khóa tập huấn là đúng lúc vì giai đoạn sắp xếp đơn vị hành chính đòi hỏi nâng cao chất lượng đội ngũ; đúng nhu cầu vì cán bộ xã đang thiếu kiến thức về công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đúng khát vọng vì cán bộ cơ sở rất mong muốn được học, được nâng cấp bản thân nhưng gặp hạn chế về thời gian và điều kiện.
Hình thức học trực tuyến giúp cán bộ chủ động sắp xếp thời gian, không phải di chuyển, không ảnh hưởng công việc hằng ngày.
Phó Chủ tịch UBND phường Tân Ngãi, Vĩnh Long Trần Thị Hồng Trúc nhấn mạnh: trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã giữ vai trò then chốt vì là cầu nối trực tiếp giữa nhà nước và người dân, trực tiếp triển khai chính sách và pháp luật, đồng thời tiếp nhận, xử lý các vấn đề từ cơ sở. Do đó đòi hỏi cán bộ công chức cấp xã nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu công việc ngày càng cao tại địa phương. Chính vì thế, công tác đào tạo tập huấn cho đội ngũ cán bộ công chức cấp xã là rất cần thiết…
Đại diện các địa phương cũng bày tỏ quyết tâm coi khóa học không chỉ là nhiệm vụ bắt buộc, mà là cơ hội để tự đổi mới, tìm cách áp dụng công nghệ và các công cụ số vào những công việc cụ thể như tiếp nhận hồ sơ, cập nhật dữ liệu dân cư, quản lý địa bàn, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp khởi nghiệp, sản xuất, kinh doanh. Đồng thời mong muốn Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục duy trì, mở rộng kho học liệu số, phát triển nhiều khóa học chuyên sâu hơn.
Khóa tập huấn trực tuyến toàn quốc cho cán bộ cấp xã năm 2025 là bước đi cụ thể hóa chỉ đạo của Chính phủ về sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời thể hiện vai trò tiên phong của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến tận cấp cơ sở – nơi từng “tế bào” của bộ máy hành chính đang trực tiếp phục vụ Nhân dân.