Đa dạng sinh kế gắn với thế mạnh địa phương

Tăng cơ hội tiếp cận khoa học kỹ thuật, thay đổi tư duy phát triển kinh tế

Giai đoạn 2021 - 2025, hệ thống khuyến nông của tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương tích cực hướng dẫn người dân sản xuất nông - lâm nghiệp hàng hóa, tập trung các cây trồng chủ lực, đặc sản bảo đảm giá trị gia tăng cao; hướng dẫn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với từng vùng, từng địa phương để từng bước dịch chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung theo hướng thị trường gắn với xây dựng nông thôn mới.

Từ năm 2021 đến nay, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã triển khai thực hiện được 31 mô hình trình diễn tập trung vào các nhóm cây trồng giống mới năng suất, chất lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu và các kỹ thuật chăm sóc súc, gia cầm, thủy sản, phòng chống dịch bệnh, kết hợp phát triển liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm.

Có thể kể đến mô hình trồng tre lục trúc lấy măng gắn với phát triển du lịch sinh thái: năm 2023 thực hiện tại huyện Na Hang (cũ) quy mô 1,5ha; năm 2024 thực hiện tại huyện Chiêm Hóa (cũ) quy mô 4,5ha; năm 2025 thực hiện tại xã Lâm Bình, quy mô 3ha, đã giúp người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, gắn với phát triển du lịch sinh thái, tăng thu nhập.

Dự án xây dựng mô hình thí điểm chăn nuôi dê thương phẩm giống mới (giống Dê Boer) gắn với đề án cải tạo vườn tạp, phát triển kinh tế vườn hộ tại các xã khó khăn, quy mô 75 con tại 3 huyện: Quang Bình, Xín Mần, Đồng Văn, tỉnh Hà Giang (cũ) giúp người chăn nuôi tăng hiệu quả kinh tế từ 23,9 - 26,9%...

Bên cạnh triển khai hiệu quả các mô hình khuyến nông từ nguồn ngân sách của tỉnh, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã phối hợp với các tổ chức, các Sở, trường đại học… thực hiện các mô hình, dự án như ứng dụng công nghệ cao sản xuất rau trong nhà màng tại huyện Hàm Yên, huyện Chiêm Hóa (cũ) với 43 hộ dân tham gia; mô hình sản xuất thanh long trái vụ ứng dụng công nghệ đèn LED, kết hợp với hệ thống tưới nước tự động, quy mô 1ha và áp dụng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, quy mô 10ha/10 hộ thực hiện tại xã Yên Phú; mô hình sản xuất thâm canh chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Tân Trào quy mô 5,65ha…

Liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị

Xã Quản Bạ một trong những địa phương vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 95%, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo cao. Những năm qua, để thực hiện hiệu quả công tác giảm nghèo bền vững, Quản Bạ đã triển khai một số mô hình khuyến nông và cách làm mang lại hiệu quả thiết thực, có tiềm năng nhân rộng.

Như mô hình “Hỗ trợ đa dạng hóa sinh kế, thích ứng với biến đổi khí hậu”, thay vì tập trung vào một vài cây trồng hoặc vật nuôi truyền thống, khuyến khích người dân đa dạng hóa các hoạt động sản xuất, kết hợp trồng trọt, chăn nuôi, phát triển các ngành nghề phụ như chế biến nông sản, làm đồ thủ công, dịch vụ nhỏ... giúp người dân có nhiều nguồn thu nhập ổn định.

Mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị với một số nông sản của địa phương như dưa chuột, cà chua, lạc... hỗ trợ tập trung vào xây dựng các tổ, nhóm sản xuất, cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ về kỹ thuật và quản lý chất lượng sản phẩm, kết nối với các nhà thu mua, chế biến nông sản. Qua đó, bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm của người dân, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập bền vững.

Hay tại Mèo Vạc, việc tập trung chuyển dịch cơ cấu sản xuất, nông nghiệp, tổ chức lại sản xuất, phát triển các tổ hợp tác, hợp tác xã cung cấp dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo theo hướng sản xuất bền vững theo chuỗi giá trị hàng hóa đã mang lại hiệu quả tích cực. 175,5ha đất trồng ngô kém hiệu quả được chuyển đổi sang trồng khoai lang, lê và một số loại dược liệu, cho thu nhập cao hơn 2 - 3,7 lần so với trồng ngô. Trong giai đoạn 2021 - 2025, địa phương đã triển khai được 99 mô hình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng, với 2.063 hộ tham gia.

Nhờ các mô hình như chăn nuôi đại gia súc, sản xuất và chế biến chè, cây ăn quả, dược liệu... người dân có nguồn thu nhập ổn định. Giai đoạn 2021 - 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều tại Mèo Vạc giảm từ 64,07% năm 2021 xuống còn 44,7% cuối năm 2024, trung bình giảm 6,37%/ năm.

Mô hình nuôi vịt thương phẩm an toàn sinh học gắn với tiêu thụ sản phẩm được Trung tâm Khuyến nông triển khai tại xã Hồng Thái từ tháng 4/2025. Mô hình với quy mô 3.000 con, có 20 hộ tham gia. Tham gia mô hình các hộ dân được hỗ trợ 100% con giống, thức ăn chăn nuôi, vắc-xin phòng bệnh cho đàn vịt, chế phẩm sinh học... Sau hơn 6 tháng triển khai, mô hình đạt kết quả tốt, các hộ tham gia mô hình đều nắm được kiến thức; tỷ lệ vịt sống đạt 98%, vịt khỏe mạnh, lớn nhanh, trọng lượng bình quân 2,5 - 2,7kg/con.

Chị Dương Thị Ngơi (xã Hồng Thái) cho biết: "Tham gia mô hình, không chỉ được hỗ trợ con giống, chúng tôi còn được hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, vệ sinh phòng bệnh… Vì vậy, đàn vịt sinh trưởng, phát triển tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đây chính là bước đệm để phát triển chăn nuôi quy mô lớn hơn theo hướng sản xuất hàng hóa".

Giai đoạn tới, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Tuyên Quang sẽ tiếp tục đẩy mạnh triển khai các mô hình tuần hoàn, khuyến nông theo chuỗi giá trị, gắn với sản xuất tiêu thụ, ứng dụng khoa học - công nghệ mới vào sản xuất các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đặc sản. Trong đó, chú trọng sản phẩm có thị trường tốt nhằm tạo sự chuyển biến, bứt phá về năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế trên phạm vi rộng; tăng cường đào tạo bồi dưỡng để nâng cao năng lực, kỹ năng khuyến nông, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn sản xuất; thông tin kịp thời đến nông dân các chính sách của Trung ương, của tỉnh về hỗ trợ phát triển sản xuất. Hỗ trợ, khuyến khích hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm theo hướng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), hữu cơ; nhân rộng các điển hình trong sản xuất đạt hiệu quả cao.

Khánh Ngọc