"Cây đại thụ" của Quốc hội Khoá III trên quê hương Hà Tĩnh

Dấn thân vì cách mạng, kiên trung với Đảng

Sinh năm 1928 trong một gia đình nông dân đông con, tuổi thơ của Nguyễn Văn Minh gắn liền với đói khổ, thiếu thốn và bất công. Hơn 10 tuổi, ông đã phải đi ở cho nhà địa chủ trong làng, làm lụng quần quật ban ngày, đêm co ro ngủ ở góc chuồng bò, nhiều lần tưởng như kiệt sức. Nạn đói và bệnh tật cướp đi hai người anh đã để lại trong cậu bé Minh những day dứt khó quên; đồng thời, thắp lên khát vọng thoát khỏi cảnh lầm than và tìm con đường mới cho bản thân và gia đình.

Năm 1943, khi trong làng có người đứng ra dạy chữ, chàng trai 15 tuổi tha thiết xin cha mẹ và thầy giáo cho được theo học. Những con chữ đầu tiên không chỉ mở ra cho ông cánh cửa tri thức, mà còn khơi dậy ý thức về vận mệnh dân tộc, về câu hỏi làm sao để người nông dân bớt khổ, quê hương bớt lầm than. Cũng từ đó, ý chí tham gia cách mạng được nung nấu ngày càng cháy bỏng.

Năm 1945, ở tuổi 17, Nguyễn Văn Minh trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng, làm đội trưởng đội tình báo xã Ngọc Lũy (huyện Thạch Hà cũ), mang bí danh Võ Tình. Ông không quản gian khổ, đêm ngày băng qua các làng mạc, đường rừng, nắm tình hình địch – ta, vận động quần chúng, góp phần chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám. Những đêm tuần tra, những chuyến đi bí mật là những “trang sách sống” hun đúc bản lĩnh cách mạng của người thanh niên trẻ.

Từ tháng 8/1945 đến tháng 12/1949, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ: Phó ban Công an xã, Thư ký Ủy ban kháng chiến, Thư ký Việt Minh xã, Phó Bí thư rồi Bí thư Chi bộ xã Nhân Hòa. Nhận thấy tố chất, bản lĩnh và sự tận tụy của ông, tháng 11.1947, tổ chức đã quyết định kết nạp Nguyễn Văn Minh vào Đảng Cộng sản Việt Nam khi ông mới 19 tuổi. Đó là khởi đầu cho hành trình 80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng.

Những năm 1950 – 1952, ông được điều động về làm cán bộ Tổ chức Huyện ủy Thạch Hà. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp ác liệt, ông cùng đồng đội gùi gạo, vận chuyển lương thực, tiếp tế cho chiến trường bờ Nam sông Bến Hải, góp phần bảo đảm hậu cần cho kháng chiến. Từ tháng 1.1953 đến tháng 4.1961, ông lần lượt giữ các trọng trách: Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch Ủy ban hành chính, kiêm Trưởng Công an huyện Thạch Hà – vị Trưởng Công an đầu tiên của huyện sau Cách mạng Tháng Tám.

Giai đoạn 1961 – 1964, ông tiếp tục là Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Thạch Hà. Những kết quả phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững an ninh trật tự trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn đã in đậm dấu ấn trách nhiệm và tâm huyết của người cán bộ lãnh đạo xuất thân từ phong trào cơ sở.

Từ năm 1964 đến 1971, Nguyễn Văn Minh được tín nhiệm bầu tham gia Quốc hội Khóa III, đồng thời là Ủy viên Ủy ban hành chính tỉnh, Trưởng ban Sản xuất hợp tác xã nông nghiệp tỉnh. Đây là khóa Quốc hội đặc biệt, diễn ra trong bối cảnh miền Bắc bước vào cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Nhiệm kỳ Quốc hội được kéo dài để tập trung sức lực, trí tuệ cho nhiệm vụ “vừa sản xuất, vừa chiến đấu”. Với 14 đại biểu, Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh thời kỳ đó đã góp tiếng nói quan trọng của một địa phương tuyến lửa.

Cụ Minh vẫn còn nhớ như in cảm xúc khi dự kỳ họp Quốc hội đầu tiên của Khóa III, được trực tiếp bỏ phiếu bầu Chủ tịch Hồ Chí Minh giữ cương vị Chủ tịch nước; được ngồi trong hội trường nghe Người nói chuyện, lắng nghe các báo cáo quan trọng về đường lối kháng chiến, kiến quốc. Tại kỳ họp thứ Ba (năm 1966), ông vinh dự thay mặt Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh phát biểu về vấn đề bảo đảm lương thực và sản xuất nông nghiệp trong hoàn cảnh chiến tranh, chuyển tải tiếng nói của cử tri và Nhân dân vùng “đất lửa” tới nghị trường.

Không chỉ trên diễn đàn Quốc hội, cụ Minh còn có những kỷ niệm sâu đậm khi được gặp Bác Hồ nhiều lần. Năm 1957, với cương vị Trưởng Công an huyện Thạch Hà, ông tham gia bảo đảm an ninh trên tuyến quốc lộ để đón Bác về thăm Hà Tĩnh và được trực tiếp nghe Người nói chuyện với cán bộ, Nhân dân. Vài năm sau, trong một lần gặp gỡ đại biểu các tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình và Vĩnh Linh tại Phủ Chủ tịch, ông cùng đoàn Hà Tĩnh được Bác hỏi thăm kỹ lưỡng về đời sống Nhân dân, tình hình sản xuất, cán bộ nữ và công tác quản lý, bảo vệ rừng. Những lời dặn dò giản dị nhưng sâu sắc của Bác đã trở thành kim chỉ nam cho ông trong suốt chặng đường công tác.

Từ tháng 7/1970 đến tháng 9/1986, ông Nguyễn Văn Minh được giao giữ cương vị Bí thư Thị ủy Hà Tĩnh – người đảm nhiệm trọng trách này lâu năm nhất trong lịch sử thị xã. Trong bối cảnh hậu chiến, vừa khôi phục kinh tế, vừa củng cố hệ thống chính trị, ông cùng tập thể lãnh đạo từng bước đưa thị xã Hà Tĩnh trở thành trung tâm đô thị của tỉnh. Những tiền đề về kết cấu hạ tầng, sản xuất, thương mại, đời sống đô thị được xây dựng trong giai đoạn ấy chính là nền móng để thành phố Hà Tĩnh hôm nay phát triển năng động hơn.

Năm 1988, ông nghỉ hưu nhưng vẫn tiếp tục tham gia công tác Hội Người cao tuổi thị trấn Thạch Hà đến tận năm 2010. Dù ở cương vị nào, ông cũng giữ lối sống khiêm nhường, mực thước, mẫu mực trong gia đình, trong Đảng và với Nhân dân.

“Tấm gương” soi đường cho thế hệ sau

Trong ký ức của ông Nguyễn Văn Minh, Quốc hội khóa III là một “khóa Quốc hội đặc biệt” không chỉ bởi kéo dài nhiệm kỳ trong thời chiến, mà còn vì đây là giai đoạn mà Quốc hội vừa là diễn đàn dân chủ, vừa là hậu phương chính trị vững chắc cho tiền tuyến. Được trở thành một trong số 14 ĐBQH của Hà Tĩnh, với ông, đó là vinh dự lớn lao đồng thời là trách nhiệm rất nặng nề.

Những lần phát biểu tại nghị trường về lương thực, sản xuất nông nghiệp, về quyết tâm bám trụ của Nhân dân Hà Tĩnh trong mưa bom bão đạn, với ông, không chỉ là trình bày báo cáo, mà là gửi gắm tiếng nói của đồng bào vùng “đất lửa” tới cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Những cuộc họp, những cuộc gặp Bác, những cuộc thảo luận chính sách trong bối cảnh gian khó đã định hình rõ nét hơn bản lĩnh và tầm vóc của người đại biểu Nhân dân.

Thời gian gần đây, ông Nguyễn Văn Minh tiếp tục vinh dự tham gia các cuộc gặp mặt trang trọng giữa lãnh đạo Đảng, Nhà nước với các thế hệ ĐBQH. Chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của đất nước, những bước tiến trong hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của Quốc hội, ông bày tỏ niềm vui khi thấy đời sống Nhân dân, trong đó có đồng bào Hà Tĩnh, ngày càng được nâng cao, an sinh xã hội được quan tâm toàn diện. Với ông, đó là thành quả của biết bao thế hệ cán bộ, đảng viên, ĐBQH đã miệt mài cống hiến.

Dù đã nghỉ công tác từ lâu, ông Minh vẫn được coi là “cố vấn Đảng” của địa phương. Trước mỗi sự kiện lớn hay những dịp chuẩn bị nhân sự, lãnh đạo xã, huyện thường tìm đến thăm hỏi, lắng nghe những góp ý của ông. Ông luôn nhắc nhở cán bộ trẻ phải giữ gìn phẩm chất, đặt lợi ích Nhân dân lên trên hết, trước hết; người đảng viên phải nêu gương trong lời nói và hành động, không để phai nhạt lý tưởng.

Trong đời sống gia đình, ông là chỗ dựa tinh thần cho đại gia đình đông con cháu, trong đó có nhiều người là đảng viên. Đồng hành với ông trong suốt chặng đường dài là bà Nguyễn Thị Ngụ – người vợ đã từng là chiến sĩ thi đua thời chống Mỹ, được tặng Huy chương Kháng chiến Thống nhất cùng nhiều phần thưởng khác. Cả hai là biểu tượng đẹp của một gia đình cách mạng, thủy chung, son sắt.

Với những cống hiến bền bỉ, ôg Nguyễn Văn Minh đã được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Ba, Huân chương Lao động hạng Nhì, kỷ niệm chương vì sự nghiệp bảo vệ Đảng cùng nhiều phần thưởng của các ban, ngành Trung ương và địa phương. Đặc biệt, Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng mà ông vinh dự đón nhận là sự ghi nhận xứng đáng cho cả một đời trọn vẹn niềm tin, lý tưởng và khí chất người cộng sản.

Trong dòng chảy hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 – 6/1/2026), những tấm gương như ông Nguyễn Văn Minh càng thêm ý nghĩa. Đó không chỉ là chứng nhân lịch sử của một thời đại, mà còn là “cây đại thụ” tỏa bóng mát cho thế hệ cán bộ, đảng viên, ĐBQH hôm nay và mai sau, nhắc nhở về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và trách nhiệm suốt đời với Tổ quốc và Nhân dân.

Châu San