Sớm khắc phục tình trạng thiếu thuốc, vật tư thuộc danh mục bảo hiểm y tế

"Báo động" tình trạng thiếu thuốc tại tuyến cơ sở

Qua giám sát thực tế về tình hình cung cấp thuốc bảo hiểm y tế và vật tư y tế trên địa bàn, Ban Văn hóa – Xã hội HĐND tỉnh Tây Ninh ghi nhận, tình trạng thiếu hụt thuốc BHYT diễn ra đáng báo động tại tuyến y tế cơ sở. Đơn cử như báo cáo của Trạm Y tế xã Châu Thành cho thấy, trong tổng số 306 loại thuốc BHYT được phê duyệt, trạm chỉ có 106 loại với số lượng hạn chế. Tình trạng thiếu thuốc, nhất là thuốc điều trị đái tháo đường, diễn ra thường xuyên suốt năm 2024. Tương tự, Trạm Y tế xã Tân Biên chỉ có 56/238 loại thuốc trong danh mục, gây hạn chế điều trị các bệnh thường gặp, như: sốt, huyết áp, đái tháo đường...

Tình hình tại tuyến khu vực, dù ổn định hơn song vẫn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc. Tại Trung tâm Y tế khu vực Châu Thành, báo cáo cho thấy, nguồn cung thuốc BHYT từ đầu năm 2024 về cơ bản là đủ. Một điểm sáng là cơ cấu sử dụng thuốc phù hợp với mô hình bệnh tật, với nhóm thuốc đái tháo đường chiếm 25-30% và trung tâm chưa ghi nhận nợ đọng chi phí BHYT.

Tuy nhiên, ngay cả khi ổn định, đơn vị vẫn đối mặt những khó khăn như Phó Giám đốc Trung tâm Nguyễn Văn Tường chia sẻ với Đoàn giám sát. Đó là chủng loại thuốc trúng thầu không nhiều, thiếu tính đa dạng, làm giảm lựa chọn của bác sĩ. Ngoài ra, vật tư y tế và hóa chất xét nghiệm cũng thiếu do đấu thầu, cùng với áp lực từ hồ sơ thanh toán BHYT ngày càng phức tạp, tốn kém thời gian.

Tại Trung tâm Y tế khu vực Trảng Bàng, Giám đốc Trung tâm Lại Quốc Bảo cho biết: Nhiều loại thuốc cấp cứu thiết yếu như Hydrocortison, Methyl prednisolone, Diazepam bị thiếu do "rớt" thầu. Để khắc phục, đơn vị đã phải chủ động mua sắm theo hình thức chỉ định thầu rút gọn để kịp thời phục vụ bệnh nhân.

Ngay cả Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tây Ninh cũng đang gặp khó khăn khi kết quả đấu thầu tập trung giai đoạn 2022 - 2024 đã hết hiệu lực từ tháng 3 - 6/2025; trong khi gói thầu bổ sung chưa được phê duyệt. Bệnh viện từng mời báo giá 120 mặt hàng thuốc, nhưng sau rà soát, chỉ còn 9 mặt hàng được đề xuất và cuối cùng chỉ có 4 mặt hàng trúng thầu.

Cần giải pháp tháo gỡ cấp thiết

Tham dự các cuộc làm việc của Đoàn giám sát tại các cơ sở y tế, Phó Giám đốc Sở Y tế Tây Ninh Trần Huỳnh Công Hiền thẳng thắn chỉ ra nhiều "điểm nghẽn" trong công tác đấu thầu hiện nay. Trong đó, có vấn đề năng lực của đội ngũ thực hiện khi nhiều cán bộ chưa được đào tạo chuyên sâu và còn tâm lý e ngại, sợ trách nhiệm. Quá trình lập hồ sơ, thẩm định và lựa chọn nhà thầu chưa sát thực tế, dẫn đến chậm cung ứng. Ông Hiền đề xuất sớm thành lập Trung tâm đấu thầu tập trung cấp tỉnh với đội ngũ chuyên nghiệp để nâng cao hiệu quả.

Một bất cập khác, là "độ chênh" rất lớn trong thanh quyết toán BHYT. Ngành y tế đang trong lộ trình chuẩn hóa quy trình để tiến tới bệnh án điện tử, nhiều cơ sở y tế chưa thể đáp ứng ngay. Tuy nhiên, Bảo hiểm xã hội đã áp dụng ngay quy định mới và yêu cầu các cơ sở y tế bắt buộc thực hiện, dẫn đến "độ vênh" giữa quy định và thực tiễn, rất cần sự điều chỉnh lộ trình cho phù hợp.

Tại các cơ sở y tế, cùng với ghi nhận khó khăn, vướng mắc, Đoàn giám sát cũng đánh giá cao nỗ lực của các đơn vị trong việc sắp xếp lại cơ sở vật chất và khắc phục tình trạng thiếu thuốc; đặc biệt, là việc chủ động mua sắm bổ sung nhóm thuốc cấp cứu khi công tác đấu thầu gặp khó.

Trên cơ sở thực tế của từng đơn vị, Đoàn khảo sát đề nghị các trạm y tế chủ động hơn nữa trong việc xây dựng kế hoạch dự trù thuốc cho năm 2026 kịp thời, sát thực tế. Đồng thời, thường xuyên rà soát, kiến nghị bổ sung trang thiết bị và chủ động báo cáo trực tiếp UBND cấp xã để tháo gỡ ngay các vướng mắc phát sinh.

Đối với Trung tâm Y tế khu vực, cần tiếp tục tăng cường vai trò, tích cực hướng dẫn, hỗ trợ các trạm y tế xã và bảo đảm công tác dự báo, lập kế hoạch danh mục thuốc BHYT phù hợp với cơ cấu bệnh tật. Cùng với đó, nghiên cứu, xây dựng kế hoạch phát triển các mô hình khám, chữa bệnh dịch vụ (ngoài BHYT) nhằm đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc.

Tham gia Đoàn giám sát, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Đặng Thị Ngọc Mai cũng nhấn mạnh yêu cầu UBND các cấp và Sở Y tế phải khẩn trương hoàn thành công tác đấu thầu; đồng thời, rà soát, tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách. Các kiến nghị ghi nhận qua giám sát sẽ được tổng hợp để báo cáo Thường trực HĐND tỉnh làm việc với UBND tỉnh, tìm giải pháp căn cơ, bảo đảm phục vụ tốt nhất cho người dân.

Tân Bình