Cần giải pháp hiệu quả xử lý nợ đọng thuế

Tình trạng nợ đọng có xu hướng tăng

Báo cáo giám sát kết quả giám sát cho thấy: giai đoạn 2021 - 2022 và 6 tháng đầu năm, tình hình chấp hành pháp luật về quản lý thuế trong việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước cơ bản được cơ quan thuế các cấp và người nộp thuế chấp hành theo quy định. Số thu ngân sách nhà nước năm sau cao hơn năm trước, góp phần bảo đảm nhu cầu chi ngân sách nhà nước của địa phương. Việc ngăn chặn tình trạng vi phạm trong quản lý thuế, trốn thuế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước được cơ quan thuế các cấp tăng cường các biện pháp thực hiện.

Tuy nhiên, qua giám sát, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh cũng nhận thấy, số lượng các tổ chức, doanh nghiệp được thành lập và cấp mã số thuế theo dõi dù lớn nhưng quy mô nhỏ, hoạt động kinh doanh kém hiệu quả; tỷ lệ không đóng góp cho ngân sách (ngoài thuế môn bài) chiếm khá cao lại chủ yếu do các Chi cục Thuế khu vực các huyện, thị, thành phố quản lý khiến tình hình thu ngân sách của địa phương còn gặp không ít khó khăn… Trong khi đó, số nợ thuế trên địa bàn vẫn còn cao do một số doanh nghiệp có số nợ lớn nhưng “chật vật” về tài chính, chờ giải thể, phá sản; một số doanh nghiệp chây ỳ trong việc nộp tiền nợ thuế. Tình trạng nợ đọng có xu hướng tăng nhưng việc triển khai cưỡng chế gặp không ít trở ngại. Số doanh nghiệp được thành lập tăng nhưng tỷ lệ hoạt động hiệu quả và có đóng góp cho ngân sách nhà nước lại không tương xứng...

Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh cũng chỉ rõ, công tác tổ chức nhân sự và điều kiện về cơ sở vật chất để ngành thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra chưa tương xứng với khối lượng công việc và nhiệm vụ. Phương pháp, tiêu chí xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra chủ yếu dựa vào kết quả phân tích của phần mềm ứng dụng tin học nên đôi khi chưa đánh giá đúng kết quả và mức rủi ro trong hoạt động kinh doanh của người nộp thuế. Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa ngành thuế đối với các đơn vị, địa phương trong quản lý người nộp thuế hoạt động còn hạn chế, dẫn đến còn tình trạng doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh mà chưa có biện pháp xử lý hiệu quả. Việc tham mưu ban hành hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) hàng năm chưa kịp thời cho năm tới và chưa có quy định giá đất cụ thể trong các khu đô thị cũng là nguyên nhân gây trở ngại trong việc thu tiền sử dụng đất từ một số dự án bất động sản lớn, thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ từ hoạt động nhận chuyển nhượng bất động sản…

Giảm thiểu rủi ro, nâng cao nguồn thu cho ngân sách 

Từ thực tế trên, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Hưng Yên kiến nghị, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương hỗ trợ ngành Thuế thu hồi nợ đọng đối với những doanh nghiệp có số thuế lớn và chây ỳ không nộp tiền thuế. Đối với khoản nợ tiền thuê đất lớn, kéo dài, xem xét xử lý thu hồi đất hoặc kiến nghị thu hồi giấy phép đầu tư theo quy định. Bên cạnh đó, cần chỉ đạo thành lập đoàn thanh tra liên ngành đối với các doanh nghiệp tiềm ẩn rủi ro. Đặc biệt, là các dự án liên quan đến xây dựng nhà ở xã hội, các dự án ưu đãi trong lĩnh vực xã hội hóa, các dự án ưu đãi ngành nghề...

Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị liên quan sớm tham mưu UBND tỉnh ban hành hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) hàng năm; bảng giá đất chi tiết tại các khu đô thị trên địa bàn và đơn giá đất với các dự án bất động sản để cơ quan thuế kịp thời ra thông báo thu tiền sử dụng đất và có căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ đối với hoạt động chuyển nhượng.

Cục Thuế tỉnh kịp thời có văn bản kiến nghị Chính phủ, Tổng Cục Thuế hướng dẫn chi tiết đối với nội dung quy định tại các Nghị định số 92/2021/NĐ-CP ngày 27.10.2021 và Nghị định 15/2022/NĐ-CP ngày 28.1.2022 để người nộp thuế dễ tiếp cận, thực hiện. Bên cạnh đó, tăng cường chỉ đạo ngành thuế tại địa phương  dự báo và xây dựng dự toán thu ngân sách hàng năm; tích cực thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách bảo đảm dự toán giao. Trong đó, chú trọng theo dõi, đôn đốc thực hiện những khoản thu khó hoàn thành (tiền sử dụng đất, lệ phí trước bạ...); tăng cường công tác quản lý rủi ro về hóa đơn điện tử; khoanh vùng rủi ro để tổ chức thanh tra, kiểm tra kịp thời… Chi Cục Thuế khu vực các huyện, thị, thành phố cần tích cực phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương đôn đốc các khoản thu; có biện pháp quản lý, đánh giá đối với người nộp thuế là hộ kinh doanh cá thể để ấn định thuế sát tình hình kinh doanh…

Ban Kinh tế - Ngân sách cũng đề nghị, Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với ngành Thuế rà soát những quy định còn bất cập trong việc cấp đăng ký kinh doanh, cấp mã số thuế cho tổ chức, doanh nghiệp; tăng cường đánh giá thông tin doanh nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro trong công tác đăng ký, quản lý. Sở Tài Chính phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường kịp thời tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) bảo đảm thời gian theo quy định. Nghiên cứu tham mưu bảng giá đất chi tiết tại các khu đô thị trên địa bàn và đơn giá đất với các dự án bất động sản làm căn cứ thu tiền sử dụng đất và tính thuế. Quá trình xây dựng dự toán ngân sách, cần quan tâm hỗ trợ kinh phí cho ngành Thuế để tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế và hiện đại hóa ngành thuế… Qua đó, giảm thiểu rủi ro và nâng cao nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Bảo Trâm