Quốc hội cần có nghị quyết hỗ trợ ngành hàng không

“Rủi ro nguy hại nhất là kiệt quệ tài chính”

14 năm làm Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines, ông Nguyễn Sỹ Hưng cho biết: “Chưa bao giờ Vietnam Airlines khó khăn như bây giờ!”. Hiện các khoản công nợ quá hạn đối tác, nhà cung cấp của Vietnam Airlines lên tới hơn 13.000 tỷ đồng. Trong đó, hơn 7.000 tỷ đồng tiền thuê máy bay từ các đối tác. Các khoản nợ đến hạn cần thanh toán cho ngân hàng trong năm 2021 là hơn 2.000 tỷ đồng… Tương tự, tính đến 30.6.2021, Vietjet Air nợ ngân hàng và khoản vay ngắn hạn lên tới 6.800 tỷ đồng.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp hàng không Việt Nam Bùi Doãn Nề bổ sung, qua hai đợt bùng phát dịch trong nửa đầu năm nay, khoảng 80 - 90% máy bay phải “đắp chiếu”, doanh thu chỉ còn 10 - 20%. Không những thế, toàn bộ doanh nghiệp liên quan dây chuyền vận tải hàng không đều bị ảnh hưởng theo. “Có đơn vị sản xuất thức ăn lên tới 700 lao động nhưng hiện chỉ còn 20 người”, ông Nề thông tin.

Máy bay không thể cất cánh đồng nghĩa không còn doanh thu, song các hãng hàng không vẫn phải chi trả lên tới cả trăm tỷ đồng mỗi ngày cho việc bảo dưỡng, phí sân đỗ…

Ở góc nhìn tài chính, PGS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh cho rằng, nếu ví dòng tiền như hơi thở thì các doanh nghiệp hàng không hiện giống như bệnh nhân Covid-19 đang cần máy trợ thở. Nếu không sẽ dẫn đến rủi ro thanh khoản là mất mát to lớn trong doanh thu, nguy hại nhất là kiệt quệ tài chính, để lại hậu quả tái cấu trúc rất tốn kém trong tương lai.

Nên thả nổi lãi suất hỗ trợ 

Theo các chuyên gia, việc hỗ trợ ngành hàng không hiện rất cấp thiết bởi phục vụ cho cả hoạt động đối nội lẫn đối ngoại (bao gồm thương mại, đầu tư, du lịch…). Nói cách khác, hàng không là “gạch nối” Việt Nam với thế giới, bảo đảm duy trì chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị. Do đó, “cứu” hàng không chính là cứu rất nhiều ngành nghề khác để duy trì đà tăng trưởng.

Nhìn từ việc “cứu” Vietnam Airlines thông qua Nghị quyết 135/2020/QH14 và Nghị quyết 94/NQ-CP, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam Nguyễn Quốc Hùng đề xuất: Chính phủ cần trình Quốc hội thông qua nghị quyết mới để hỗ trợ các hãng hàng không. Theo quy định, các tổ chức tín dụng chỉ được cho vay 12 tháng đối với vốn lưu động. Các hãng bay nếu muốn được giữ cơ cấu nợ, giữ nguyên nhóm nợ và điều chỉnh thời hạn trả nợ giống Vietnam Airlines là vay 364 ngày, gia hạn tối đa 2 năm thì đòi hỏi có hành lang pháp lý như Nghị quyết của Quốc hội để các tổ chức tín dụng đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp. Về phía Ngân hàng Nhà nước, cần tiếp tục sửa đổi Thông tư 03/2021 để các hãng hàng không tiếp cận được. Nếu không, với diễn biến dịch bệnh vẫn bất định như hiện nay, chỉ cần bị chuyển sang nhóm nợ xấu thì cánh cửa vay vốn của các hãng sẽ đóng lại.

Việc hỗ trợ, mạnh hơn là cứu ngành hàng không, cần đặt trong bối cảnh tổng thể của ngân sách và nền kinh tế quốc gia, PGS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo nhấn mạnh. Theo ông, phải đặt điều kiện cho các hãng để được nhận hỗ trợ. Trước tiên, các hãng hàng không phải tự cân đối tài chính, làm sạch một số khoản mục tài chính như cắt giảm chi phí, đặc biệt chi phí tiền lương và nhân công; cắt giảm nhân sự. Phi công, tiếp viên, người trong ngành hàng không phải chia sẻ với sự mất mát do dịch bệnh chứ không thể đòi hỏi thu nhập như trong điều kiện bình thường.

Bên cạnh đó, các hãng cần bán bớt tài sản, thanh lý dự án, thoái vốn công ty con không đóng vai trò tiên quyết… Đồng thời, các hãng cần đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để nâng cao chất lượng phục vụ, hiệu quả hoạt động và triển vọng dài hạn. Đặc biệt, các hãng cũng cần có kế hoạch trung và dài hạn để đón đầu sự hồi phục.

Theo các chuyên gia, việc hỗ trợ hàng không thông qua lãi suất nên để các hãng và ngân hàng thương lượng với nhau, lý tưởng là thả nổi giống như sản phẩm phái sinh tài chính. Bởi lẽ, triển vọng của ngành hàng không đang bất định, nếu năm 2022 có thuốc đặc trị Covid-19 đã có thể phục hồi. Như vậy, nghĩa vụ hoàn trả ngân sách cần dựa trên sự hồi phục của ngành hàng không để tạo công bằng cho ngân sách, công bằng với tiền thuế của dân, để khoản ngân sách giải cứu ngành hàng không là một khoản đầu tư có hiệu quả.

Đối với việc Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) mua cổ phiếu của Vietnam Airlines và có thể tới đây sẽ mua thêm của các hãng hàng không tư nhân trong nước cần coi là điều bình thường. Song, SCIC cần có lộ trình cụ thể, cho thấy tính kỷ cương ngân sách, cân đối ngân sách được tôn trọng.

Ngoài ra, để hỗ trợ hàng không, TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng tư vấn tài chính - tiền tệ quốc gia cho rằng Chính phủ cũng cần hỗ trợ ngược lại các tổ chức tín dụng. Cụ thể, Chính phủ nên hỗ trợ thông qua tái cấp vốn, tăng vốn điều lệ, tăng hạn mức tăng trưởng tín dụng để các ngân hàng có dư địa hỗ trợ doanh nghiệp hàng không.

Đan Thanh

(Bài tuyên truyền thực hiện Nghị quyết 84/NQ-CP ngày 29.5.2020 của Chính phủ)